
局米旁大师教言集MP268集疏入佛母妙言中随经论方便.米旁言教
24-1-112a
集疏入佛母妙言中随经论方便.米旁言教
说隐义如道现观
༄༅། །སྡུད་འགྲེལ་ཡུམ་ལ་འཇུག་པའི་ལེགས་བཤད་ལས་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་སྦྱར་ཚུལ་མ་ཕམ་ཞལ་ལུང་བཞུགས་སོ། །མཉམ་པ་ཉིད་གྱུར་ཡེ་ཤེས་སྐུ། །འཇམ་དཔལ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་བཀའ། །བསྟན་བཅོས་དང་སྦྱར་མདོ་ཙམ་བཤད། །དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་མཁའ་ལྟར་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དག་གི་གནད་མ་ལུས་པ་འདུས་ཤིང་སྡུད་པའི་གཞུང་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་སྡུད་པའི་འདི་ཤུགས་བསྟན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ཚུལ་འཕགས་ཡུལ་གྱི་པཎ་གྲུབ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་མཐའ་དག་གི་བཅུད་དྲིལ་ཏེ་ཉུང་ངུའི་ངག་གིས་བརྗོད་ན། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་གི་དངོས་བསྟན་ནི་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པའི་མཐའ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན་པས། དེ་དག་གི་ཚུལ་བསྡུས་འབྲིང་རྒྱས་པའི་དབྱེ་སྒོ་གསུམ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབུ་མའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྲོས་བྲལ་དུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་མཐོང་བ་མེད་པའི་དོན་མཐོང་བ་ལ་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའི་སྒོ་ནས། ཐབས་ཤེས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་
24-1-112b
སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་ལམ་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འབྲས་ཡུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཞིག་དབྱིངས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཉམ་ཉིད་ཆོས་སྐུ་ཐོབ་ཚུལ་གྱིས་འཆད་པར་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སོང་ལ། ད་ནི་གཉིས་པ་ལམ་མངོན་རྟོགས་དང་སྦྱར་བའི་འཆད་ཚུལ་ལ། སྤྱིར་དངོས་པོ་བརྒྱད་དང་། དེའི་ནང་གི་དབྱེ་བའི་དོན་བདུན་བཅུར་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་བཤད་པས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་མ་ལུས་པ་ཚང་ཞིང་ཟློས་པ་མེད་པར་འཆད་ཐུབ་པས་ན། རྒྱལ་ཚབ་ས་བཅུའི་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགོངས་པ་བཞིན་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་སྦྱར་ནས་འཆད་པ་ནི་འཆད་ཚུལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་བཤད་ན།
第一品发心
ཐོག་མར་རྣམ་མཁྱེན་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བཅུ་ལས་སེམས་བསྐྱེད་ལ། མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་སུ་མདོར་བསྟན་དང་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་རིམ་པས་ས་མཚམས་ཉེར་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས། འདིར་དགའ་དང་གུས་དང་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ་དགའ་བ་དང་བ། གུས་པ་འདོད་པ། དད་པ་ཡིད་ཆེས་གསུམ་གྱིས་དོན་དུ་གཉེར་བྱ་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པ་དང་། འགྲོ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་ཁུར་དུ་ཁྱེར་བའི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པ་སྙིང་རྗེའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་གཞན་དོན་ལ་དམིགས་པ་སྟེ་ཟུར་གཉིས་ཚང་བའི་ཀུན་རྫོབ་སེམས་བསྐྱེད་བསྟན་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་དེ་སྐྱེ་བའི་གེགས་སྒྲིབ་པ་དང་ཉོན་མོངས་བསལ་ནས་ཞེས་པའི་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་དེའི་གེགས་དང་བྲལ་ཞིང་གྲོགས་འདུན་པ་སོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ས་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་ལ་སོགས་པར་འཇོག་པ་ཡིན་པས་གཞན་ཀུན་ཀྱང་དོན་གྱིས་འདིར་འདུ་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་དུ་གཉེར་བྱ་གཞན་དོན་དང་ཆེད་དུ་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་
24-1-113a
གཉིས་པོ་དེ་གང་གིས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་ལ་རག་ལས་པས། དཔའ་བོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལམ་ལྔར་ས་མཚམས་ཉེར་གཉིས་སུ་གང་ལ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་མཉན་པར་གྱིས་ཞེས་པས་བསྟན་ལ། ཞར་བྱུང་འབྲས་ཡུམ་ཤེར་ཕྱིན་མཐུ་དང་བཅས་པར། འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་གདམས་ངག་ལ་རྒྱས་པར་རྣམ་གྲངས་བཅུ་ལས། འདིར་གཙོ་བོར་སྒྲུབ་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་འདོམས་པའི་གདམས་ངག་བསྟན་ཏེ། གང་ལ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གོ།

局米旁大师教言集MP268集疏入佛母妙言中随经论方便.米旁言教
24-1-112a
集疏入佛母妙言中随经论方便.米旁言教
说隐义如道现观
总题
《摄集解释入佛母妙言中随经论方便.米旁口传》
以平等性智慧之身，
向文殊菩萨礼敬后，
般若波罗蜜多教法，
与论典结合略加解释。
般若波罗蜜多的义理如同虚空般广大深远，而这部汇集无余要义的《功德宝藏摄集论》，暗示般若波罗蜜多的修证次第，结合印度诸位大学者和成就者的所有论著精髓，用简略的语言来表达：
般若波罗蜜多论典的直接所诠是从色法乃至一切相智之间的一切法离八边戏论的真如。因此，通过略、中、广三种区分，依中观正理了知基、道、果一切法皆离戏论后，以无见之义为所见、以无住之方式而住，通过方便智慧双运、空性大悲为心要的道路，最终圆满获得果位佛母——与法界无二无别、平等一味的法身。这些内容前文已经讲过。
24-1-112b
现在第二，结合道的现观来解释：总的来说，按照八事和其中分类的七十义安立的方式来解释，能够完整无遗且不重复地解说大乘深广道的一切次第。因此，按照佛陀法王位继承者、十地大菩萨的意趣，将佛经和论典结合起来解释是无上的讲解方式。如此解释：
第一品发心
首先，在一切相智的十种表征法中的发心：在广大经典中，通过略说和广说的次第分为二十二个阶段。此处以"喜、敬、等"来表示，即喜爱、尊敬、信心三种对所求菩提的专注，以及为无边众生负担重任而趣入的大悲心，这是针对利他为所行的专注。这两方面具足的世俗菩提心在此表示。
"除障碍烦恼而发心"的含义是，从小资粮道直至佛地，都要远离这些障碍，并与助伴欲乐等相应，安立为地等菩提心。其他所有也都可归纳于此。
所求之果是利他，所行之事是成佛，成就这两者依靠的是什么呢？这完全依赖于般若波罗蜜多。因此，经文说："勇猛的菩萨们，对于在二十二个阶位的五道中所行持的般若波罗蜜多，应当谛听。"附带地，经文"在此瞻部洲等"表明了果位佛母般若波罗蜜多及其威力。
第二，关于教授，广说有十种差别，此处主要表示对修行本身的教授，即"于何处般若波罗蜜多"等一个偈颂。


 དེ་ཡང་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པར་སྟོན་པའི་གདམས་ངག་ཐོས་ནས་དོན་དམ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་མི་རྨོངས་པ་དང་། ཐ་སྙད་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་མི་འགོག་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པར། བདེན་གཉིས་ཟུང་དུ་ཆུད་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་སྒྲུབ་པར་གདམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་གདམས་ངག་གི་དམིགས་ཡུལ་བདེན་པ་བཞི། རྟེན་དཀོན་མཆོག་གསུམ། གྲོགས་བརྩོན་འགྲུས་གསུམ། འབྲས་བུ་སྤྱན་ལྔ་མངོན་ཤེས་དྲུག །གཞི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་ལ་འདོམས་པའི་གདམས་ངག་རྣམས་ཀྱང་དོན་གྱིས་འཕང་སྟེ། དཔེར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་ཞེས་པས་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག བྱང་ཆུབ་སེམས་མི་དམིགས་པས་སངས་རྒྱས། ཤེར་ཕྱིན་མི་དམིགས་པས་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་འདིར་བཞིར་བསྡུས་ནས་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ལ། དང་པོ་དྲོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཟུགས་མེད་ཚོར་བ་མེད་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། གནས་པ་མེད་པར་
24-1-113b
སྤྱོད་པའི་ཆ་ནས་བཏགས་ཙམ་ལས་གཟུགས་སོགས་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ནི་དམིགས་པ། རྣམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའམ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །རྩེ་མོ་ནི་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་སོགས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བཟོ་སྦྱངས་ཀྱང་མཚན་མར་དམིགས་པས་ཉེར་ཞི་མ་ཐོབ་ནས་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཞུགས་པ་དཔེར་བྱས་ནས། གཟུགས་སོགས་མི་དམིགས་པའམ་མཚན་མར་མི་མཐོང་བ་ནི་དམིགས་པ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པའོ། །བཟོད་པ་ཡང་འདི་ཤེས་རབ་སོགས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་ནས་གཟུང་བྱའི་མཚན་མ་མེད་པར་མཐོང་བ་དམིགས་པ། མཚན་མ་ལ་བློ་མི་རྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མོས་པ་མིན་པ་དང་འདུ་ཤེས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ནི། ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་ཞུམ་པ་མེད་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་མ་ཞུམ་མི་སྐྲག་པར་དང་པོར་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་སྐབས་འདི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བའི་དང་པོ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་མཆོག་ནི་གལ་ཏེ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་ལྡོག་པ་དང་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏེ།བསྒོམ་བྱ་གཟུགས་སོགས་མེད་པ་དང་། ཏིང་འཛིན་ལ་གནས་པ་དང་། བདག་སྤྱོད་ཅེས་སྒོམ་པ་པོ་མི་དམིགས་པ་སྟེ་གསུམ་པོ་ཕན་ཚུན་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གཅིག་པ་དམིགས་པ་སྟེ། འདིར་ཆོས་མཆོག་གི་སྐབས་སུ་སོན་པས་ཤེས་རབ་བརྟན་པ་ཡིན་ཞིང་། སྐྱེ་མེད་ཀྱི་བློ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་འཛིན་རྣམ་པ། དེས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཞི་བ་མཐོང་ལམ་ལ་རེག་ཅེས་སོ། །སྐབས་འདིར་སྦྱོར་ལམ་བཞིའི་ནང་གི་ཆེན་པོ་བཞི་པོའི་དམིགས་རྣམ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་ལམ་གྱི་དམིགས་རྣམ་འདི་
24-1-114a
དག་ལ་ལ་ངོ་བོའི་ཆ་ནས་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་བྱེད་ལས། ཁ་ཅིག་ཏུ་འབྲས་བུ། ཁ་ཅིག་ཏུ་རྟེན་ཏིང་འཛིན་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཀྱང་། དོན་དུ་དྲོད་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་ཤེར་ཕྱིན་སྒོམ་པ་ནི། སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས། འཛིན་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པའང་མཐའ་དང་སྤྲོས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པས་ན། དགག་བྱ་སྤྲོས་པ་གང་དང་གང་བཅད་པའི་ཆ་ནས་བརྗོད་ཀྱང་དེ་དང་དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་གནད་མ་གོ་བར། རེས་འགའ་བའི་འཛིན་སྟངས་ཅན་དུ་སེམས་པས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དགོངས་དོན་ཟབ་མོ་ཕྱོགས་ཙམ་ཡང་ཤེས་པར་དཀའ་བས་འདི་གལ་ཆེའོ། །དེས་ན་འགྲེལ་པ་སོ་སོའི་སྦྱར་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཕལ་ལ་དོན་གྱིས་འགལ་བ་མེད་ཀྱང་། ས་མཚམས་ལ་སྦྱར་བ་དེ་མི་བདེ་ཆེ་བ་ནི་གཞུང་དེ་དག་མཐོང་བས་གསལ་ལོ། །དེ་འདྲའི་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་ལམ་དེ་དག་གིས་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱིས་རྟོགས་རིགས་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་གང་དེ་ལྟར་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རློམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
那么，听闻了教导无执著三轮的教授后，于胜义无自性不迷惑，于世俗显现如幻不否认，对空性无恐惧，通过契入二谛双运的方式而修持道路，这是所教授的内容。
这也间接指示了教授的所缘——四谛，所依——三宝，助伴——三种精进，果——五眼六神通，以及关于见道修道的教授。例如，"菩萨无所缘"表示僧宝，"菩提心无所缘"表示佛宝，"般若波罗蜜多无所缘"表示法宝，应当如是了知。
第三，决择分的十二项在此归纳为四项，从自性方面来讲：第一，暖智的"色不存在、受不存在"等一个偈颂，
24-1-113b
以无住而行的方面，仅仅是假名安立，色等本性为空，这是所缘；行相是遍取或无法言说的行相。
顶位以"如何遍行"等为例，说明虽然遍行、学工艺，但由于执著于相而未得寂灭，因此入此教法。以色等无所缘或不见相为所缘；以般若完全了悟时，诸法自性在一切方面无所缘为行相。
忍位，"此般若"等，了悟一切法空性后，见到所取相无所有为所缘；以不依靠相的方式，无有妄想分别和无有想蕴为行相，这由"详细观察而不怯懦"等来表示，即对甚深义理不怯弱不恐惧，首先获得忍位的这个阶段，如同是接近菩提的初始。
世第一法以"如果不知而"等两个偈颂，从遮遣和建立两方面来阐述：所修的色等不存在，安住于禅定，以及"我行"的修行者不可得，这三者互为空性本质而为一体，这是所缘；此处在世第一法阶段到达时般若已经稳固，具足无生智慧的禅定为行相，这将立即触及寂静的见道。
在这个部分中阐述的是加行道四个阶段中的四个上品的所缘和行相。对于加行道的所缘和行相，
24-1-114a
有些从自性方面，有些从作用，有些从果，有些从所依的禅定等方面来阐述。但实际上，在暖位等一切阶段中修持般若波罗蜜多，都是缘于远离一切戏论的真如，行相的执取方式也没有任何边际和戏论的自性。因此，无论从遮遣何种所破戏论的角度来表述，都是如此，若不了解这一要点，而认为是偶尔的执取方式，将难以了解般若波罗蜜多甚深意趣的皮毛，这一点非常重要。
因此，虽然各种注释的结合方式不同，但大部分在义理上并无矛盾，只是对于修道位次的结合方式不够妥当，通过查看这些论著就能清楚。这样的大乘加行道能成为三乘都获得相应证悟的因等功德，以此结尾："菩提心如是"等一个偈颂，被前诸如来授记成佛，因为无有傲慢。


 །འདིར་ལུང་སྟོན་པ་དང་རློམ་པ་ཟད་པ་ཆོས་མཆོག་འབྲིང་གི་དམིགས་རྣམ་ལྟ་བུ་ཡོད་ཀྱང་སྤྱིར་ཆོས་མཆོག་པ་ལ་སྦྱར་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྟོགས་རིགས་འདི་ཁོ་ནས་བྱེད་པའི་འཐད་པ་ནི། དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཞེས་སོགས་གཅིག་སྟེ་སྤྱོད་མེད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤང་བྱ་རྟོག་པ་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས། གཟུང་བ་ལ་སྤང་བྱ་ཀུན་ཉོན་ཕྱོགས་དང་། བླང་བྱ་
24-1-114b
རྣམ་བྱང་གཉིས། དེ་གཉིས་ལ་འཛིན་པ་པོའམ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་དང་། རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་བརྟགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཙམ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོར་འཛིན་པ་སྟེ་གཉིས་སུ་ཡོད་པས་སྤྱིར་བཞི་དང་། ནང་སེལ་ཀུན་ཉོན་ཕྱོགས་ལ། ཀུན་འབྱུང་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཕྱེ་བས་མ་རིག་པ་སོགས་དགུ་དང་། རྣམ་བྱང་ཕྱོགས་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་སོགས་དགུ་དང་། རྫས་འཛིན་ལ། བདག་རང་དབང་ཅན་དུ་འཛིན་པ་སོགས་འཛིན་སྟངས་ཀྱིས་ཡུལ་དུ་བྱེད་ཚུལ་ལས་དགུ་དང་།ཀུན་བྱང་གི་ཆོས་ཀྱི་གདགས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་ཚུལ་གྱིས་ཕྱེ་བའི་དགུ་སྟེ་རྟོག་པ་སོ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་པ་མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་ནས་འབྱུང་སྟེ། འདི་དག་བདེན་གྲུབ་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རྗེས་ཐོབ་ངེས་པའི་ངོར་ཡང་ལྡོག་ལ། བཏགས་པ་ཙམ་དུའང་ཞེན་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་མཉམ་བཞག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྡོག་པས་ན། སྦྱོར་ལམ་གྱི་རྟོགས་པས་སྤང་བྱ་དེ་དག་མངོན་གྱུར་ཉམས་སྨད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིར་ཀུན་བྱང་གི་གཟུང་རྟོག་སྤོང་བ་བསྡུས་ནས། གང་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཀུན་བྱང་གི་གཟུང་བ་གང་ཞིག་དོན་དམ་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པས་བདེན་པའམ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ་ལུང་དང་རིགས་པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་དེ་དག་ལ་བརྟགས་ནས་ཐ་སྙད་བཏགས་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དང་། བདེན་གྲུབ་ཏུ་མེད་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་དུ་བཏགས་པས་ཡོད་པ་དང་། བདེན་པར་མེད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་མེད་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཙམ་
24-1-115a
དུ་མགོ་མཉམ་སྟེ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་དཔྱད་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ཚུལ་འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་མེད་པ་ལྟ་བུའི་སྤྲོས་པ་ཕྱོགས་རེ་བའི་དམིགས་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་དབྱིངས་བརྗོད་བྲལ་གྱི་གནས་ལུགས་འདི་ཤེས་ན་སྲིད་ཞིའི་མཐའ་གཉིས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་སྟེ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །འཛིན་རྟོག་གི་གཉེན་པོར། གང་འདིར་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་སོགས་ཏེ། ཀུན་བྱང་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཙམ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་ཁྱད་མེད་པས་རྫས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། གདགས་གཞིའི་ཆ་ནས་བཏགས་པའི་བཏགས་ཡོད་དུ་འཛིན་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བྲལ་ཞིང་ཉེ་བར་ཞིབ་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་སོ།

直译
在此处，虽然有预言和灭除傲慢这类世第一法中品的所缘行相，但应当了解这总体上是应用于世第一法。大乘证悟类型唯有如此成立的合理性，如"如是行"等一偈所说，因为是无行之行的缘故。
所断的分别念有能取所取二种。所取中有应断的杂染方面和应取的
24-1-114b
清净方面两种。对这两者，有以为实质存在的补特伽罗作为享用者的分别念，以及虽非实质存在但是假立的人作为享用者的执著，共有这两种，故总共有四种。内部细分，杂染方面包括从集谛和苦谛分出的无明等九种；清净方面包括无漏蕴等九种；实执方面，以执持自在的我等执取方式为所缘有九种；依据杂染清净法的假立基础而假立的方式分为九种。如此说明了三十六种分别念，这些在广大经典中有详述。对这些执为真实存在的观念，在后得决定的角度也可以断除；而执着为仅仅假立的相，则通过入定的力量断除。因此，加行道的证悟能使这些所断的现行状态减弱。
在此处，总结断除杂染清净的所取分别，以"何者非有"等来阐述：所谓杂染清净所取，经由究竟谛察的正理观察，不是真实或实有，称为"无"，因为这已被经教和正理所证明。这样，凡夫们考察这些法后，执取为仅仅是名言假立而存在，以及真实存在而不存在。但是，这"假立而存在"与"真实而不存在"这两者，作为究竟实相的意义也是不存在的法，因为二者都只是依靠分别念安立
24-1-115a
而已，它们同等地都经不起观察。因此，若菩萨了知这种远离一切片面分别所缘的法界不可言说的实相——世俗中存在、胜义中不存在之类的片面戏论——就能确定从轮涅二边中解脱，获得不住的涅槃。
作为能取分别的对治："此中五蕴"等，享用杂染清净的只是五蕴而已，它与幻术无异，故说明其非实有。从所依基础而假立为假有的执著，"离各种想，审细而行"。


 །ཡོངས་འཛིན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི། དགེ་བའི་བཤེས་དང་སོགས་ཀྱིས་བསྟན། བཞི་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ཆོས་དབྱིངས་རང་བཞིན་གནས་རིགས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲ་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཅི་ཕྱིར་འདི་ནི་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། མདོ་རྒྱས་པར་དྲོད་ནས་ཡེ་ཤེས་རྩོལ་བ་མི་མངའ་བར་འཇུག་པའི་བར་གྱིས་རྟེན་ཆོས་སྒྲུབ་པ་བཅུ་གསུམ་པོའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དབྱིངས་བསྟན་ཀྱང་། འདིར་དྲོད་ནས་ཡེ་ཤེས་རྩོལ་བ་མི་མངའ་བའི་བར་དུ་ཆོས་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས། དངོས་ཞེན་གྱི་ཆགས་པ་རིམ་བཞིན་གཅོད་པར་བྱེད་ཅིང་། མཐར་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀུན་ལ་ཆགས་པ་དྲུངས་ནས་ཟད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འཕེན་པའང་རྟེན་ཆོས་དབྱིངས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་ལུགས་སུ་ཡེ་
24-1-115b
ནས་ཡོད་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྤྱིར་བླང་དོར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བའི་ཆོས་ཀུན་ལ་དམིགས་དགོས་ལ་ཁྱད་པར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་འབྲས་ལ་དམིགས་དགོས་ཤིང་། དེ་ཡང་མདོ་རྒྱས་པར་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་གསུངས་པའང་། འདིར་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆགས་མེད་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དམིགས་པ་བཅུ་གཅིག་གི་ཐ་མ་ཐུབ་པའི་ཐུན་མོངས་མིན་པ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆགས་ཐོགས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པར་བསྟན་ཞིང་། དེ་སྒྲུབ་པ་ལ་བླང་དོར་དུ་བྱ་བ་དགེ་སྡིག་ལུང་མ་བསྟན་དང་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་སོགས་བྱེ་བྲག་བྱས་ནས། ཐུན་མིན་ཐུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀུན་གྱི་ནང་ན་དམ་པ་བླ་ན་མེད་པར་ཤེས་ནས། དེ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་སྒྲུབ་པས་ཆེད་དུ་བྱ་བ་སྟེ། ཐོབ་བྱ་གང་གི་ཕྱིར་ཡིན་པ་ནི། མཐར་ཐུག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའམ་སེམས་ཆེན་པོ་དང་། སྤང་བ་ཆེན་པོ་དང་། རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཅི་ཕྱིར་འདི་ནི་སེམས་དཔའ་ཆེ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པའི་སྡེ་དང་རིས་ཆེན་པོའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཆེན་པོ་དང་ལྟ་བའི་དྲྭ་བ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་། དེས་སྤང་བྱ་མཐའ་དག་སྤངས་པ་ཤུགས་ལ་བསྟན་པའོ། །བདུན་པ་བསམ་པ་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་ལ་རྒྱས་པར་ཕར་ཕྱིན་རེ་རེ་ཡང་དྲུག་ལྡན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་གོ་ཆའི་སྒོ་ནས་ཕྱོགས་དུས་ཀྱིས་ཆས་དཔག་པར་དཀའ་བའི་གོ་ཆར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་སོ་དྲུག་གི་ཚུལ་དུ་བཤད་ཀྱང་
24-1-116a
འདིར་གཏོང་བ་སྦྱིན་པ། བློ་ཚུལ་ཁྲིམས། མཐུས་ཕར་ཕྱིན་གཞན་བཞི་བསྡུས་ཏེ། རེ་རེ་ཡང་དྲུག་ལྡན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་གོ་ཆའི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་ཕྲ་མོ་གཅིག་བྱིན་ཡང་། རང་དོན་དང་དམན་ལམ་ཡིད་བྱེད་དང་མཚན་མར་འཛིན་པ་སོགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞིང་། ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཕྱོགས་དུས་ཀྱི་མུ་བཞིན་དུ་དཔག་པར་དཀའ་བའི་ངང་ཚུལ་དུ་གྱུར་པས་ན་ཆེ་བའི་སྒྲ་ཡིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པའོ།

 །ཡོངས་འཛིན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི། དགེ་བའི་བཤེས་དང་སོགས་ཀྱིས་བསྟན། བཞི་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ཆོས་དབྱིངས་རང་བཞིན་གནས་རིགས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲ་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཅི་ཕྱིར་འདི་ནི་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། མདོ་རྒྱས་པར་དྲོད་ནས་ཡེ་ཤེས་རྩོལ་བ་མི་མངའ་བར་འཇུག་པའི་བར་གྱིས་རྟེན་ཆོས་སྒྲུབ་པ་བཅུ་གསུམ་པོའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དབྱིངས་བསྟན་ཀྱང་། འདིར་དྲོད་ནས་ཡེ་ཤེས་རྩོལ་བ་མི་མངའ་བའི་བར་དུ་ཆོས་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས། དངོས་ཞེན་གྱི་ཆགས་པ་རིམ་བཞིན་གཅོད་པར་བྱེད་ཅིང་། མཐར་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀུན་ལ་ཆགས་པ་དྲུངས་ནས་ཟད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འཕེན་པའང་རྟེན་ཆོས་དབྱིངས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་ལུགས་སུ་ཡེ་
24-1-115b
ནས་ཡོད་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྤྱིར་བླང་དོར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བའི་ཆོས་ཀུན་ལ་དམིགས་དགོས་ལ་ཁྱད་པར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་འབྲས་ལ་དམིགས་དགོས་ཤིང་། དེ་ཡང་མདོ་རྒྱས་པར་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་གསུངས་པའང་། འདིར་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆགས་མེད་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དམིགས་པ་བཅུ་གཅིག་གི་ཐ་མ་ཐུབ་པའི་ཐུན་མོངས་མིན་པ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆགས་ཐོགས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པར་བསྟན་ཞིང་། དེ་སྒྲུབ་པ་ལ་བླང་དོར་དུ་བྱ་བ་དགེ་སྡིག་ལུང་མ་བསྟན་དང་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་སོགས་བྱེ་བྲག་བྱས་ནས། ཐུན་མིན་ཐུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀུན་གྱི་ནང་ན་དམ་པ་བླ་ན་མེད་པར་ཤེས་ནས། དེ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་སྒྲུབ་པས་ཆེད་དུ་བྱ་བ་སྟེ། ཐོབ་བྱ་གང་གི་ཕྱིར་ཡིན་པ་ནི། མཐར་ཐུག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའམ་སེམས་ཆེན་པོ་དང་། སྤང་བ་ཆེན་པོ་དང་། རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཅི་ཕྱིར་འདི་ནི་སེམས་དཔའ་ཆེ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པའི་སྡེ་དང་རིས་ཆེན་པོའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཆེན་པོ་དང་ལྟ་བའི་དྲྭ་བ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་། དེས་སྤང་བྱ་མཐའ་དག་སྤངས་པ་ཤུགས་ལ་བསྟན་པའོ། །བདུན་པ་བསམ་པ་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་ལ་རྒྱས་པར་ཕར་ཕྱིན་རེ་རེ་ཡང་དྲུག་ལྡན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་གོ་ཆའི་སྒོ་ནས་ཕྱོགས་དུས་ཀྱིས་ཆས་དཔག་པར་དཀའ་བའི་གོ་ཆར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་སོ་དྲུག་གི་ཚུལ་དུ་བཤད་ཀྱང་
24-1-116a
འདིར་གཏོང་བ་སྦྱིན་པ། བློ་ཚུལ་ཁྲིམས། མཐུས་ཕར་ཕྱིན་གཞན་བཞི་བསྡུས་ཏེ། རེ་རེ་ཡང་དྲུག་ལྡན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་གོ་ཆའི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་ཕྲ་མོ་གཅིག་བྱིན་ཡང་། རང་དོན་དང་དམན་ལམ་ཡིད་བྱེད་དང་མཚན་མར་འཛིན་པ་སོགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞིང་། ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཕྱོགས་དུས་ཀྱི་མུ་བཞིན་དུ་དཔག་པར་དཀའ་བའི་ངང་ཚུལ་དུ་གྱུར་པས་ན་ཆེ་བའི་སྒྲ་ཡིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
藏文直译
永尊德贤善知识，以善知识等所教。第四修行依止法界自性住种姓是：从菩萨一词的含义出发，以"何因此"等两句所说。在《广般若经》中，从暖位直至无功用智之间，作为十三种修行依止的法界虽已宣说，然此处所指从暖位至无功用智的过程中，通过对法界真如的观修，逐渐断除实执的贪著，最终从根本上断尽对一切所知法的贪著，并引导至佛地，这都是依靠法界自性本然安住的种姓。这是因为真如本是本来如是存在的，并且通过缘此可以断除障碍。
第五修行所缘：总的来说，应当以一切取舍或舍弃的法作为所缘，特别需以大乘道果为所缘。虽《广般若经》中列举了十一种所缘，这里以"诸佛菩提无著"等两句表示。所缘十一种中的最后一种——诸佛独特的无着无碍的菩提智慧作为所缘，并在修习时区分善恶无记、有漏无漏等差别，认识到佛陀独特智慧在一切所知法中是最殊胜无上的，以此方式缘修。
第六修行的目的，即为获得什么而修行：最终佛陀的大悲心（或大心）、大断除与大证悟三者，通过"何因此为大士"等一个偈颂来说明。大心是指对无量众生界的大种类与大类别的殊胜大心，大证悟是指能断除一切见网的智慧，而以此断除一切所断，则是间接表达的大断除。
第七发心铠甲修行：详细来说，每一度都具足六种特质，从铠甲的角度修习，成为难以度量的铠甲，故以三十六种方式解说。但此处以"施舍布施，心性持戒"，以及其他四种波罗蜜的"能力"进行总括。每一度都以具足六种特质的铠甲方式修习，即使只做一个微小的布施，也远离自利、小乘作意和执著相等不相顺的染污，具有难以度量如同方位和时间边界一般的功德特质，因此以"大"字来特别形容。


 །ཡང་བཤད་ཚུལ་འགའ་ཞིག་ན། གཏོང་བ་ཆེ་བ་སྦྱིན་པ། འཆལ་ཚུལ་སྤོང་བའི་སེམས་པ་བློ་ཆེ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས། མཐུ་ཆེ་བ་བཟོད་པ། ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་པ་བརྩོན་འགྲུས། གཡེང་བས་མི་ཚུགས་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པ་བསམ་གཏན། བདུད་ཀྱི་སྒྱུ་འདུལ་བ་ཤེས་རབ་ཏུའང་བཤད། ཡང་གཏོང་བ་ཆེ་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་འདི་གོ་སྒྲུབ་སོགས་ཕྱི་མ་བཞི་པོ་ཐུན་མོང་དུ་མདོར་བསྟན་ཡིན་པར་ཡང་བཤད་པ་སོགས་སྣ་ཚོགས་སྣང་ངོ་། །བརྒྱད་པ་འཇུག་སྒྲུབ་ནི་གོ་ཆ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་དང་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀུན་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཞིང་། མདོ་རྒྱས་པར་དགུར་གསུངས་ཀྱང་འདིར། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་གོ་ཆ་དང་བསྒྲུབ་པའི་དཔེ་ཐུན་མོང་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ་མི་ལྡོག་པར་ཞུགས་ནས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱང་བ་མཐར་ཕྱིན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ཡང་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཐོང་སྒོམ་ལ་འཇུག་པ་དང་། རྟེན་ཞི་གནས་སམ་བསམ་གཟུགས། ལྷག་མཐོང་གི་ཆར་གྱུར་བ་མཉམ་
24-1-116b
བཞག་དམིགས་མེད་དང་། རྗེས་འཁོར་གསུམ་དག་རྟོགས། ཉམས་ལེན་སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག །གྲོགས་བྱམས་སོགས་ཚད་མེད་བཞི། མཐུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་མི་ཞུམ་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགུ་པ་ཚོགས་སྒྲུབ་ནི་སྤྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཚད་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཚོགས་ཕ་མཐའ་ཡས་པ་བསགས་པར་བྱས་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་མཐའ་གཉིས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་སུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ལ། ཚོགས་ཚད་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྤྱི་རིགས་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་སུ་འདུ་ལ། ནང་གི་དབྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་ཡང་མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་སུ་ཚོགས་སྒྲུབ་བཅུ་བདུན་དུ་བསྟན་པ་འདིར་ནི། ཅི་ཕྱིར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐེག་ཆེན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གསུངས་ཏེ། རང་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་ཆེན་ལ་གནས་ནས་གཞན་མྱ་ངན་ལས་ཟློ་བའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་ལ་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་འདུ་བས་དེ་ལྟར་གསུངས་ལ། དེར་ཡང་ཚོགས་སྒྲུབ་བཅུ་བདུན་དེ་དོན་གྱིས་འཕང་སྟེ། དེ་གང་ཞེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་དེ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་དང་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སློབ་པའམ་ཞོན་ནས། བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་ཟློ་བ་དང་། དེ་ཡང་ཐབས་མཁས་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགྲུབ་ལ། ཐེག་པ་དེ་ཡི་རང་བཞིན་ལ་ཟབ་མོ་མཁའ་འདྲ་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་པོ་སྒོམ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། གཞལ་མེད་ཁང་འདྲ་
24-1-117a
བ་བསོད་ནམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་གཏེར་ཚད་མེད་པ་སྟེ། བསོད་ནམས་ནི་སྤྱིར་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཡང་། འདིར་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་དང་། དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་། རིན་ཆེན་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མདོ་ནས་གསུངས་པ་རྣམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་འཛིན་འདི་དག་གི་སྟོབས་ལས་བསོད་ནམས་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེས་ཀྱང་ཚེགས་མེད་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་ཟག་མེད་ལམ་ལྔ། གཏན་དུ་སྐྱེད་པ་ས་བཅུ་བདེ་བ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོའི་ཚོགས་སྒྲུབ་སྟེ་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་ན་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་བཞི་པོ་ཀུན་བརྟགས་དང་ལྷན་སྐྱེས་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་བརྒྱད་དུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་ལས་སའི་ཚོགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡོངས་སྦྱོང་དང་གཉེན་པོའི་ཚོགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པར་མཛད་པ་ནི་རྟོགས་དཀའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཙམ་ལས་དོན་གོང་དུ་འདུས་སོ།

藏文直译
又有些解说法认为：大施舍是布施，心性摒除不律行为的大心是持戒，大能力是忍辱，入于大乘是精进，不被散乱动摇而披甲是禅定，降服魔幻是智慧。又解释道，"大施舍"等偈颂是对后四种（善巧修行、趣入修行、资粮修行、定出修行）的共同概要说明等，可见诸多不同解释。
第八趣入修行：具备如此铠甲，趣入大乘道果所摄的一切法。虽《广般若经》中说有九种，此处以"譬如幻术师"等两个偈颂表示。首先，这也可作为铠甲和修行的共同比喻，即如同幻化一般了知无自性，从而不退转地趣入大菩提道果，圆满完成成熟、净化的修行。
这包括道的本质——入大乘见修道，以及依止止观或四禅八定，空性观修方面有无缘入定及后得三轮清净智慧，实修内容有布施等六度波罗蜜多，助伴有慈等四无量心，能力有六神通，目的为三种大事，果为一切相智。应知是不退怯地趣入这些。
第九资粮修行：一般而言，菩萨通过无量行道修行而积累无边资粮，由此必然超出二边而成就不住涅槃。这无量资粮从总类上归纳为福德智慧二资粮，虽内部细分极多，《广般若经》中说有十七种资粮修行，此处则以"何因此菩提大乘"等一个偈颂表示。这是说：自住于深广大乘，令他出离忧苦，需汇集无边资粮，故如此说。
实际上这也暗含了十七种资粮修行：乘坐或修学大乘之道六波罗蜜多，通过止观及其双运三种方式，以大悲心让一切众生离苦，并以善巧方便成就。此乘本质有深如虚空的二十空性所缘智慧资粮，与如宫殿般无量福德与色身之藏。福德虽一般指一切善业，这里特指无漏善业，尤其是勇进三昧、宝印三昧等诸经所说的禅定，因为菩萨通过这些禅定之力，每一刹那都能轻易成就无量福德。
净喜是无漏五道，永生是十地，安乐是从能取所取分别中决定解脱的对治资粮修行，如见修道中所说断除能取所取分别的四种遍计与俱生的八无间道等。《广般若经》中特别说明的地资粮即清净支，对治资粮即各种断障方法，只是为了易于理解而作的特别解释，其意义已包含在上述内容中。


 །བཅུ་པ་ངེས་འབྱུང་སྒྲུབ་པ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དགུ་པོ་མཐར་ཕྱིན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མཐར་ཐུག་གི་འབྱུང་ས་བརྒྱད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ངེས་འབྱུང་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ནི། མཐར་འབྲས་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་ལས་འདས་ནས་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མཐར་ཐུག་གི་ངེས་པར་
24-1-117b
འབྱུང་ས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡིན་ལ། དེ་ལ་བར་ཆད་མེད་ལམ་རྡོར་ཏིང་དང་། རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་བདུན་དུ་ཕྱེ་བ་སྟེ་བརྒྱད་པོ་དེར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བསྟན་པ་ནི། གང་ཞིག་ཞོན་ནས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཆེན་པོ་གསུམ་ནི་ཐོབ་བྱ་མཐར་ཐུག་ཡིན་པས་སྤྱིར་བསྟན། དེ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སེམས་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་གསུམ་སྟེ། ཤེས་རབ་མཐར་ཕྱིན་པས་ཆོས་ཀུན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཟིགས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐའ་ཡས་པར་མཛད་པ་དང་། དེ་ཡང་གཡོ་རྩོལ་གྱི་འབད་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཛད་པ་དང་གསུམ་མོ། །སྤང་པ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་གཉིས་ཏེ། རྟག་ཆད་དམ་སྲིད་ཞིའི་མཐའ་ལས་འདས་པར་ངེས་འབྱུང་དང་། ཐེག་གསུམ་གྱི་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ངེས་འབྱུང་སྟེ་སྤངས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །རྟོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་གཉིས་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་སོགས་ཆོས་བཅུས་མཚོན་པ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་ལ་བར་མ་ཆད་དུ་སྦྱོར་ནུས་པ་རྒྱུན་མཐའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ནི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངེས་འབྱུང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་རྣམས་མདོ་རྒྱས་པར་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ལས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བརྒྱད་དུ་ཡོད་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི། ལམ་གྱི་ཐེག་པ་གང་ཞིག་ལ་ཞོན་ནས་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་འབྲས་བུ་མི་གནས་
24-1-118a
པའི་མྱང་འདས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་ཞེས་པས་བསྟན་ལ། རྒྱུ་དེས་དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་ཞེས་པས་སྲིད་ཞིའི་མཐའ་ལས་ངེས་འབྱུང་བསྟན་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ངེས་འབྱུང་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་སོགས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་པོ་མི་དམིགས་པ་གང་དག་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཞེས་པས་ཐོབ་བྱ་དངོས་པོར་མི་དམིགས་པ། ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་སྤྲོས་མེད་དེ་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཆ་ནས་བསྟན་པ་དངོས་བསྟན་སྟོང་ཉིད་དང་། ཐ་སྙད་དུ་ཐོབ་པ་ནི་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་རིམ་པར་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཅན་དོན་གྱི་ངེས་འབྱུང་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་མཁས་རིག་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག འབད་མེད་ངེས་འབྱུང་ནི་ལྡོག་པའམ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་སོ། །དེ་ཡང་བདག་གཞན་དུ་རྟོག་པ་སོགས་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་འབད་རྩོལ་གྱི་གཡོ་བ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་མཁྱེན་ནི། བདག་ཅི་འདྲ་བར་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཆོས་སྐུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ཆོས་ཉིད་རོ་མཉམ་པར་གཟིགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀུན་གྱི་གནས་ལུགས་དེ་བཞིན་ཉིད་གཟིགས་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་རབ་རིབ་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་མངའ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གནས་སྣང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མཚུངས་དགོས་ལ་གནས་ཚུལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གཟིགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟིགས་
24-1-118b
པ་ཐུན་མོང་མིན་པ་སྟེ། དེ་དག་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་ནས་ཆེས་གསལ་བར་གསུངས་པའི་གནད་གལ་པོ་ཆེ་ཡིན་ནོ།

藏文直译
第十决定出离修行：依靠圆满成就前述发心等九种修行，最终必定从八种所依中出离，故名决定出离修行。菩萨的殊胜修行终将超越一切障碍方面，必定趣向不住涅槃的大菩提果位。
最终决定出离之处即佛地，包括金刚定无间道以及解脱道中依功德分为七种，共八种出离之处。这通过"何人乘坐"等偈颂来说明。其中，三大事是一般所说的究竟所证，而特别指出大心的三种特征：以究竟智慧见一切法平等性而不动摇，以无缘大悲圆满成熟而在一切方位时间无量利益众生，以及无需刻意努力而自然成就这些事业。
大断除的两种特征：超越常断或轮涅二边的决定出离，以及获得三乘一切断证功德为特征的决定出离，这是殊胜的断除。大证悟的两种特征：由发心等十法所表示的现证一切所知相的智慧，以及能够无间断修持的金刚喻定——佛陀的无间道，这称为道所缘的决定出离。这些在《广般若经》第十四品《须菩提品》中有所阐述。
如是八种决定出离的目的：乘坐何种道乘而具备三大事，前往不住涅槃，但从胜义谛而言"不可得"，因此称为"彼为涅槃"，表示超越轮涅二边的决定出离和获得特征的决定出离。"菩萨前际"等表示能证者不可得，"彼是无为"表示所证不可得为实有，获证的本质无戏论等表示从胜义谛无所得角度而言是空性的直接教示，而世俗谛中的获得则与现观次第相应。
利益众生的决定出离，以"菩提心善巧了知"等一个偈颂表示。无功用决定出离则从对立或遮除的角度表示："若有众生想"等一个偈颂。这表明：因为完全息灭了我他分别等一切戏论，所以不可能有功用的造作。
遍智以"我如何证得"等一个偈颂表示：自己获得法身平等性，如是见一切法与法性平等，即见一切法的实相真如，没有丝毫障碍迷乱的智慧。因为境显现的方式在一切方面都应相同，且真实安住于平等性。因此，见一切法在一切方面都是圆满菩提的本性，这是佛陀的不共见解，这些都是经论中明确宣说的重要要点。


 །ལམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ནི། འཇིག་རྟེན་དག་ན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་ནས་དེ་ཀུན་ལ་སྐྱེ་འགགས་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཟིགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །ངོ་བོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཆི་བ་མེད་པ་སྟེ་རྟོགས་པས་མི་འཆི་བའམ་མི་ཕྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་ནོ། །སློབ་ལམ་ན་དམ་པ་དེ་ལས་གཞན་མེད་པ་དེ་ཐོབ་ཅེས་སོ། །དེ་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་པའི་འབྲས་བུའི་ཤེར་ཕྱིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །མཉམ་ཉིད་ངེས་འབྱུང་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ།། ༈ །།
第二品思三乘道
ད་ནི་སྐབས་གཉིས་པ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་དེ་མཚོན་བྱེད་ཆོས་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པའི་ཐོག་མ་ལམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་བསྟན་པ་ལ་མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་སུ་མདོ་ལྔར་མཛད་ཀྱང་འདིར་རྟེན་ཤུགས་ལ་བསྟན་པ་ལས་དངོས་སུ་མེད། གཉིས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ཤེས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ལ། དེ་ཡང་དྲོ་བ་སོགས་སྦྱོར་ལམ་བཞིའི་རྣམ་པ་ནས་བསྟན་པར་མཛད་པས། མདོར་ན་དངོས་སུ་གསུངས་པ་ནི་དམིགས་མེད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ཡིན་ཡང་། དེས་ཤུགས་བསྟན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་དེའང་དེའི་རིགས་ཅན་གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཆེད་དང་། བྱང་སེམས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་མཐོང་གིས་བལྟས་ནས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མདོ་རྒྱས་པ་ལས་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པར་བསྟན་པས་ཉན་ཐོས་
24-1-119a
ཀྱི་དྲོ་བ། གཟུགས་སོགས་མི་དམིགས་པར་བསྟན་པས་རྩེ་མོ། གཟུགས་སོགས་དེ་ལ་རྟག་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་བཀག་པས་བཟོད་པ། ས་བཅུ་ལས་བརྩམས་ཏེ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པས་ཆོས་མཆོག་མཚོན་པ་ཡིན་པས། འདིར་དྲོ་བ་ནི། གང་ཞིག་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མི་གནས་པ་དྲོ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ཉིད་གནས་པ་ཞེས་པས་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་རྩེ་མོ་བསྟན་ཏེ། དགག་ཕྱོགས་ནས་མི་དམིགས་པ་ཞེས་དང་། སྒྲུབ་ཕྱོགས་ནས་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་དོན་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པས་སོ། །རྟག་དང་མི་རྟག་སོགས་ཀྱིས་བཟོད་པ་བསྟན་ཏེ། འདིས་མཚོན་ནས་སྒྲོ་འདོགས་སོ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་དང་སོགས་ཀྱིས་ཆོས་མཆོག་བསྟན་ཏེ། རྒྱས་པར་ས་བཅུ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་ཀྱང་འདིར་འཕགས་པ་བཞིའི་སར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའོ། །གསུམ་པ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་ཤེས་པའི་ལམ་ཤེས་ལ། རང་གིས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཚུལ། གཞན་ལ་ཆོས་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཚུལ། དེའི་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར། ལམ་དངོས་བཤད་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་མེད་པར་རང་བྱུང་གི་ཚུལ་གྱིས་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཤུགས་ལ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ནི། ཇི་ལྟར་འདྲེན་པ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་གང་ལའང་མི་གནས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དམིགས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེས་ཤུགས་ཀྱིས་མཚོན་པ་རང་རྒྱལ་གྱི་བདག་མེད་ཕྱེད་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་
24-1-119b
ཀྱང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་རང་གིས་མངོན་དུ་རྟོགས་པ་བསྟན། འོ་ན་རང་རྒྱལ་དེའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་སྙམ་ན་དེའི་དོགས་པ་བསལ་བའམ། སྤྱིར་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ན་དེ་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་ལམ་གྱིས་སྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བའམ། ཡང་ན་ལམ་མ་གོམས་ཀྱང་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དམིགས་པ་མཐའ་དག་ཞི་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་བཟོད་པའི་ལམ་ཤེར་ཕྱིན་འདི་ལ་མ་བརྟེན་པར་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གློ་བུར་བའི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་ནས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།

藏文直译
道所缘者，以"世间中"等一个偈颂表示：缘取一切法而见彼等皆无生灭，平等性的见解。其本质是无分别智慧，不死，即通过证悟而不死或不可分离的金刚喻定。学道中无有比此更胜者，即所获得者。因此此即是"果位般若波罗蜜多"。平等性决定出离以"菩萨何人"等一个偈颂来表示。
第二品思三乘道
现在第二品，了知三乘之道，有十一种表征法，首先讲述生起道智的所依。虽《广般若经》中有五种，但此处只是间接表示所依而无直接说明。第二声闻道智是以无所得方式趣入四圣谛，这从暖位等四加行道的角度来说明。简言之，直接所说是无缘离戏的大乘道，但由此间接表示声闻道，这是为了摄受其他具有声闻种姓者，以及菩萨自身通过智见而超越声闻道。
《广般若经》中通过说明色等空性无差别表示声闻暖位，通过色等无所得表示顶位，通过否定色等常无常等安住方式表示忍位，通过广说十地为始不住的方式表示法位。此处暖位以"何人于色等"表示：因五蕴空性而不住于五蕴的暖位智慧；以"法性住"表示无所得相的顶位，从遮遣方面说无所得，从肯定方面说安住法性，二者意义相同。以"常与无常等"表示忍位，由此表示远离三十二增益。以"获得果位等"表示法位，虽广说是从十地开始，此处则归纳为四圣者位。
第三了知独觉道的道智有：自己如何证悟缘起义，如何为他说法，其道的特点，以及解说道的本身四部分。首先，以"如何导师"等一个偈颂来间接表示无需他人教导而自然了悟甚深缘起义：佛陀之智不住于任何所缘相，故其智慧非从所缘缘而生，是自生智。这间接表示独觉证悟半分无我的智慧，虽无他人教导的因，但能自己证悟。
若疑"那么独觉智慧不就成为无因"，为消除此疑，或者一般而言若是自生智则无因而不能由道修成，或者不修道也能证得，对此答：如此无一切所缘的寂静智慧若不依靠通达甚深义的忍道——此般若波罗蜜多，则不能证得，因为被暂时垢染所障而不显现。


 །ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་དབྱེར་མེད་པར་གཤེགས་པའི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཐེག་པ་དམན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཅི་རིགས་པས་དག་པའམ། དངོས་པོར་ལྟ་བ་བཅད་པའི་སྟོང་པ་ཉི་ཙེ་བའི་དོན་ལ་བཟོད་པའམ་བློས་ལྕོགས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་རིགས་སུ་གཏོགས་པའི་མཐུས་ཡིན་པར་བསྟན་པས་ན། རང་རྒྱལ་ལའང་བདག་མེད་ཕྱེད་གཉིས་ལ་སྔོན་གོམས་པའི་རྒྱུས་སྲིད་པ་ཐ་མ་གྱུར་པ་ན་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་མེད་ཀྱང་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་འཐད་པར་དོན་གྱིས་བསྟན་པར་མཛད་དོ། །གཉིས་པ་དེས་སྒྲ་མེད་ལུས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་ཚུལ་སྟོན་པ་མདོ་འདིར་མེད། གསུམ་པ་དེའི་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། གཟུང་དོན་གྱི་རྟོག་པ་སྤངས་ལ་འཛིན་པ་མ་སྤངས་པས། ཉན་ཐོས་ལས་འཕགས་ལ་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྟོགས་རིགས་ལས་དམན་པའི་དབང་པོ་འབྲིང་དུ་གྱུར་པའི་རྟེན་ནམ་རིགས་ཅན་གྱི་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལས་གཟུང་བ་མ་གྲུབ་པ་དང་འཛིན་པ་གྲུབ་པར་འཛིན་པའི་ལམ་མངོན་རྟོགས་ཤུགས་ལ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ནི། ཆོས་འཆད་པ་དང་སོགས་
24-1-120a
ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ལ། སྣང་ཡུལ་དེ་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་ཀྱང་འཛིན་པ་ལ་དེར་སྣང་མི་ཁེགས་པ་ལྟར་གཟུང་བ་མེད་ལ་འཛིན་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་རྟོགས་རིགས་དེ་མཚོན་པར་བྱས་པའོ། །རྟེན་ནི། གང་ཟག་བཞི་པོ་སོགས་ཀྱིས་ཏེ། དངོས་བསྟན་སྟོང་ཉིད་ལ་མི་སྐྲག་པའི་གང་ཟག་བཞི་བཤད་པས། གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ལ་མི་སྐྲག་པའི་རང་རྒྱལ་ཀྱང་འཕང་བའོ། །བཞི་པ་ལམ་དངོས་ལ་རང་རྒྱལ་གྱི་སྦྱོར་ལམ་བཞི་ཤུགས་ལ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་བཞི་ནི། ཡུམ་རྒྱས་པ་རྣམས་སུ་བཏགས་པའི་ཚུལ་མི་འདོར་ལ་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་སྟོན་པའི་རྣམ་པས་དྲོ་བ་མཚོན་པར་མཛད་པ་སྐབས་འདིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་རིག་ཅེས་སོགས་ཀྱིས་ཏེ། ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་མཁས་ཤིང་དེ་ལྟར་བཏགས་ནས་བསྟན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་རིག་པ་དེས་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བར་མི་འགྱུར་བར་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་སོ། །གཟུགས་སོགས་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་རྩེ་མོ་ནི། གཟུགས་འཕེལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་དང་སོགས་རྐང་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །ནང་སྟོང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སོགས་ལ་དེར་མི་འཛིན་པས་བཟོད་པ་བསྟན་པ་ནི་འདིར། ཆོས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཕྱིར་མི་སློབ་པར། སློབ་ཅིང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་སོགས་ཆོས་སྣ་ཚོགས་སུ་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་སྟོང་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྣ་ཚོགས་
24-1-120b
ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའམ། ཡོངས་སུ་མི་གཟུང་བའམ་མི་དམིགས་པར་སློབ་པར་བསྟན་པས་སོ། །ཆོས་མཆོག་ནི་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་གིས་མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་སུ་བསྟན་པར་མཛད་ཀྱང་འདིར་ནི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་འཛིན་ལ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། བསམ་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འཛིན་ལ། སྐྱེ་མེད་དུ་མཐོང་བའི་རྣམ་ཅན་ཆོས་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་དེའི་ནུས་པས་འདས་ལམ་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ།

藏文直译
更何况与法性真如无二的究竟自生智慧，即使是通过小乘道获得的真如、经由相应净除障碍，或者断除实有见的单纯空性义的忍受或智解，都是依靠属于般若波罗蜜多种类的力量。因此，间接表明独觉虽无他人教导，但由于先前熟习半分无我的因缘，当成为最后有者时，能如是证悟是合理的。
第二，此处经文中没有独觉以无声语而用身表示法的方式。第三，其道的特点是：已断所取对境的分别而未断能取，故较声闻殊胜但低于大乘证悟类别，成为根器中等之所依或种姓者的现观之道。由此间接指示所取不成立而执着能取成立的现观道之经文是："说法等"所表示。如同梦境与幻相，虽其所显现对境本性不成立，但对能取而言其显现不能否认，如此表示所取无而能取有的证悟类型。
所依以"四种补特伽罗等"表示：直接表示不畏惧空性的四种补特伽罗，也间接指示不畏惧所取无自性和人无我的独觉。第四，实际道中，间接表示独觉四加行道的四种情况：《广般若经》中通过不舍假立方式且不违法性的相来表示暖位，此处以"菩萨善巧了知"等表示。善巧于仅以名言假立方式说法，虽如是假立而说，但了知胜义中不可言说的法性，因此不违法性而行说法。
表示顶位的证悟色等无增减的相，以"色增遍损等"一句表示。因为是内空性等，故不执色等为彼等，表示忍位，此处以"为全面执取诸法种种而不学，而学"来表示：为了遮除执取外内等诸法种种，如说十八空性，通过这种方式不学为了全面执取诸法种种，或者学习全面不执取或不缘取。
法位以无生相的词句在《广般若经》中表示，但此处以"对一切智性亦全取"等表示：以心意全面执取一切智性，同时以见无生的智慧相，通过此力必定趣向出世道。


 །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་མཐོང་སྒོམ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལམ་ཤེས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བཞི་པ་བྱང་སེམས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་བཟོད་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་ཚུལ་དུ་མདོ་གཞན་ན་བསྟན་ཀྱང་འདིར་བདེན་བཞི་མངོན་སུམ་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་བཞིར་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱས་པ་ལྟར་ན་ཆོས་བཟོད་བཞིའི་ཡེ་ཤེས་མཚོན་པའི་མདོ་བཞི་ཙམ་འདིར་བསྟན་པ་ནི། དང་པོ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡུལ་དང་དེའི་ཡུལ་ཅན་ཤེར་ཕྱིན་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་རྟེན་བརྟེན་པར་དཔྱད་ན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཅིག་ཐ་དད་སོགས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་ཁས་མི་ལེན་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་དེས་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་མཚོན་ནོ། །དེ་དག་འདིར་ནི། གཟུགས་ནི་ཤེས་རབ་མ་ཡིན་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། སྡུག་བདེན་གྱི་མཚན་གཞི་གཟུགས་དང་གཞི་ཤེར་ཕྱིན་གཅིག་ཐ་དད་གང་ཡང་མིན་པ་སོགས་ཀྱིས། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཅན་རྣམས་གཉིས་དང་གཅིག་གི་ཚུལ་དུ་མེད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་མཉམ་ཉིད་ནམ་མཁའི་ཚུལ་
24-1-121a
དུ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་རིས་སུ་བཅད་དུ་མེད་པར་གནས་པའོ། །དེའི་ཤུགས་ཀྱིས་གཞན་གསུམ་འཕང་ངོ་། །ཀུན་འབྱུང་གི་གཞི་ལས་དང་པོ་མཐའ་མེད་པ་ནི། དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཞིན་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ་མཐའ་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཟག་བཅས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གཟུགས་སོགས་གཟུང་བ་དམིགས་པ་རྣམས་དང་། འཛིན་པ་སེམས་ཅན་དང་། ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་། དེའི་ཡུལ་ཅན་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པའི་ཤེས་རབ་ཕ་མཐའ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་བྱེད་ལས་ལས་གཟུགས་སོགས་སངས་རྒྱས་སུ་ངེས་པར་འཛིན་པ་བླང་དོར་མེད་པ། བྱམས་སོགས་བསྒོམ་པ་འབྱོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །འགོག་པ་བཞི་ལས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཚུ་རོལ་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་འགོག་པ་མ་ཡིན་གྱིས་དངོས་པོ་ལ་མེད་བཞིན་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱས་པ་ནི་ཚུ་རོལ་འཁོར་བ་ཡིན་ལ། ཡུལ་རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་བས་དེར་ཞེན་གྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་སྤོང་བའམ་འགོག་པ་དེ་ཕ་རོལ་མྱང་འདས་ཀྱི་སར་ཕྱིན་ནས་སྟོན་པའི་བཀའ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀུན་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་འགོག་པ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འགོག་བདེན་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་དང་། གཉེན་པོ་རྣམ་བྱང་ཀུན་དེར་འདུ་བ། འཚེ་བ་ཀུན་ཞི་བ་ཐོབ་པ་གསུམ་དེས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་གྱི་གཞི་ལས་མྱང་འདས་ལ་དེར་ཞེན་ཞི་བ་ནི།
24-1-121b
གལ་ཏེ་སྟོན་པས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་གྱི། ཐོབ་པ་པོ་མ་གྲུབ་པ་སོགས་ཀྱིས་ན་དོན་དམ་པར་མྱང་འདས་ཐོབ་པ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལམ་བདེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བའི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་སྦ་བ་དང་། རང་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ལམ་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེར་འགོད་པ། སྦྱིན་སོགས་རྫོགས་བྱང་དུ་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་དེས་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་པ་ཡིན་པས་ན། ས་དང་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་ཡང་གནད་གཅིག་ལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་བསྟན་པར་ཡང་མཛད་མོད་དོན་འདིར་གསུངས་པ་ཙམ་ལ་འདུས་སོ། །གཉིས་པ་ཐེག་ཆེན་སྒོམ་ལམ་ལ། སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་དང་། སྒོམ་ལམ་དངོས་གཉིས། དངོས་ལ་ཟག་བཅས་སྒོམ་ལམ་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སྐབས་དང་། ཟག་མེད་སྒོམ་ལམ་མཉམ་བཞག་གི་སྐབས་གཉིས། འདི་གཉིས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་རྣམ་བཞག་མཛད་དོ།

藏文直译
现在关于菩萨道中的见道和修道两种，首先，作为道智表征的第四法——菩萨见道忍智十六刹那，虽在其他经中如此说明，但此处则表示为现见四谛的四种智慧。若详细说明，此处所示仅有表示四种法忍智慧的四段经文：首先，色等的真如为境，其所缘的般若波罗蜜多称为佛陀，因为若考察这两者的相互依存关系，则不成立，故不承认境与有境一异等名相，如是见解的智慧表示苦法忍。
这些在此处以"色非智慧等"表示：苦谛之事例色与智慧般若波罗蜜多既非一也非异等，表明真如与诸法相既非二也非一，因此一切法本来平等如虚空，不可以名相划分类别。由此间接表示其余三种。
集谛的事例中，首先无边际是以"诸所缘的自性等"表示，即无边际可缘。也就是说，作为集谛、有漏因的色等所取所缘和能取的众生，以及如虚空的法性，及其所缘"世间智慧"，都理解为无边际的智慧。通过如是了解的作用，生起色等即是佛陀的决定无取舍，以及修持慈等的纯熟。
灭谛四种中空性相以"想此岸等"表示：空性并非否定诸实有，而是对实有虽不存在却由种种想念所执取的此岸轮回，通过见境无自性而破除执着的妄想、断除或灭除，抵达彼岸涅槃之地，安住于佛陀教法，这称为。如是一切法本空，缘于灭谛真实边际，就是见灭谛的智慧。由此获得佛果，对治净法皆汇集于此，获得平息一切伤害三种成就。
道谛事例中涅槃执着的息灭，以"若佛陀等"表示：因为众生本来未生，故自性涅槃，能证者不成立等，证悟胜义中不可得涅槃的智慧，是见道谛法性的忍位。由此力量诸佛守护、隐藏，自住遍智道而安立他人于彼，将布施等回向圆满菩提。
如是见一切法平等性的智慧，如实照见四谛的法性，虽然从地和相的角度分为十六种，但实质相同，有些地方也从功德角度来说明，但内涵都包含在此处所说的内容中。
第二，大乘修道包括修道的作用和修道本身两部分。修道本身分有漏修道后得的情况和无漏修道入定的情况两种。对这两种，智足论师称为清净世间智慧和出世间智慧的建立。
;


 །དང་པོ་ལ་མོས་བསྔོ་ཡི་རངས་གསུམ། མོས་པ་ལ་དངོས་དང་དེ་ཡི་ཕན་ཡོན་བསྟོད་བཀུར་བསྔགས་གསུམ། ཟག་མེད་ལ་སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་མཉམ་བཞག་གི་ངོ་བོ་དང་། རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་སྤྱིར་བཏང་ནས། ད་ནི་ལྔ་པ་སྒོམ་ལམ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱིར་སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་ཚད་མེད་
24-1-122a
ཀྱང་ཡུམ་གཞན་ལས་དྲུག་ཏུ་གསུངས་པ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་སྐབས་འདིར། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དང་། གནོད་པས་མི་བརྫི་བ་གཉིས་བསྟན་ཏེ་གཞན་བཞི་དོན་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་གང་ཚེ་ང་ནི་ཞེས་དང་། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་གང་ལ་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་རེ་རེས་བསྟན་ཏོ། །དྲུག་པ་མོས་པ་ལ་མདོར་རྒྱས་པར། རང་དོན་མོས་པ། གཉིས་དོན་མོས་པ། གཞན་དོན་མོས་པ་གསུམ། དེ་རེ་རེ་ལའང་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ། སླར་ཡང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སོགས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་མོས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དུ་འགྱུར་ལ་དེ་དག་གི་ཕན་ཡོན་བཤད་པའི་རིམ་པ་ཉེར་བདུན་དུ་ཡོད་པ་ལས། འདིར་རང་དོན་མོས་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་ཕན་ཡོན། ལ་ལས་བདེ་གཤེགས་ཞེས་པ་ནས་ཆར་མི་ཕོད་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་རྒྱས་པར་གླིང་བཞི་དགེ་བཅུ་ལ་བཀོད་པ་སོགས་དགུ་ལས་འདི་ཐ་མའོ། །གཉིས་དོན་མོས་པ། རྒྱལ་བའི་ཤེས་རབ་ནས་ཆོས་ཀུན་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ལ། འདིས་རང་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པ་དང་། འདི་འཁོར་འདས་ཀྱི་བདེ་བ་ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ས་དང་འཁོར་སྒྱུར་གྱི་དཔེས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དོན་མོས་པ་རྒྱལ་བས་བརྒྱ་བྱིན་དྲི་བ་སོགས་ནས་རོ་གཅིག་འགྱུར་བར་དུ་སྟེ། ཤིང་གི་གྲིབ་མའི་དཔེས་ལམ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཚུལ་གཅིག་བྱེད་པའི་འཐད་པ་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །བདུན་པ་བསྟོད་བཀུར་བསྔགས་གསུམ་ལ་རྒྱས་པར་ཉེར་བདུན་ཡོད་ཀྱང་འདིར་གཞན་དོན་མོས་པའི་བསྔགས་པ་ཁོ་ན་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་དང་པོར་གཞན་དོན་དུ་ཤེར་ཕྱིན་སྟོན་པ་ན་ལྟར་སྣང་དང་
24-1-122b
ཡང་དག་གི་ཁྱད་པར་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གལ་ཏེ་རབ་ཏུ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་སོ། །དེའི་བསྔགས་པ་ལ་སྤྱི་བྱེ་བྲག་གཉིས། དང་པོ་ལ་ལས་གངྒའི་ཀླུང་གི་སོགས། གཉིས་པ་དེའི་འཐད་པ་དཔེས་བསྟན་པ་ལ། ཆུང་ངུ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་པའི་མོས་པ་ནི། མྱུ་གུ་མེད་པར་སོགས་ཏེ། མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ལས་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཀུན་འབྱུང་ཚུལ་དང་། འབྲིང་པོ་མ་དག་ས་བདུན་གྱི་མོས་པ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གང་ཚེ་སོགས་ཀྱིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདིར་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བྱུང་ན་ཞེས་སོ། །ཆེན་པོ་དག་པ་ས་གསུམ་གྱི་མོས་པ། དཔེར་ན་མ་དྲོས་མཚོ་ལ་སོགས་ཀྱིས་ཏེ། དག་ས་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་མེད་ན་བདེ་གཤེགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་གསུངས་སོ། །འདིར་སྒོམ་ལམ་མོས་པ་ཡིན་ཡང་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་མོས་པའི་བསྔགས་པ་ཞར་ལ་བསྟན་པའམ། ཡང་ན་མ་དག་ས་བདུན་དང་། དག་ས་སྔ་མ་གཉིས་དང་། ས་བཅུ་པར་རིམ་བཞིན་སྦྱར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བརྒྱད་པ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་མདོ་རྒྱས་པར་བསྔོ་བ་སྔོན་དང་ཡི་རངས་རྗེས་སུ་གསུངས་ཀྱང་། འདིར་ཕྱོགས་བསྡོམས་ཏེ་གསུངས་པ། དང་པོ་དཔེ་ནི། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྣང་བྱེད་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཐབས་ཡི་རངས་དང་ཤེས་རབ་མི་དམིགས་པ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་དགེ་རྩ་ལ་ཡི་རངས་བར་བྱ་བའང་བསྔོ་བའི་དམིགས་རྣམས་དང་མཉམ་དུ་སྟོན་ནོ། །སེང་བཟང་གིས་ཤོ་ལོ་ཀ་འདི་གཉིས་བསྔགས་པའི་ཁོངས་སུ་ཡར་སྦྱར་བར་མཛད་དོ།

藏文直译
首先有胜解、回向和随喜三种。胜解包括实际胜解及其功德、称赞、敬奉、赞叹三种。无漏分为修道入定之本质和清净修道解脱道两种，这是一般而言。现在第五修道作用，一般而言修道作用无量，但其他《般若经》中说有六种，其中此处说明了获得无上菩提和不被伤害压制两种，其余四种则由义理表示。这些分别以"当我"和"般若波罗蜜多何处"等各一偈颂表示。
第六胜解，详细来说有：自利胜解、二利胜解、他利胜解三种，每种又分小中大三类，每类再分为小小等三种，共成二十七种胜解，其功德说明的次序也有二十七种。此处说明的是大大自利胜解的功德："某处善逝"直到"不能降雨"，广说中有安立四洲于十善等九种，此为最后一种。
二利胜解以"佛智慧"到"一切法成行"来表示。通过此胜解成就自他二利，并应确信此是轮涅一切安乐的源泉，这以大地和转轮王为喻来说明。他利胜解以"佛对帝释问"等到"同一味"，以树荫的比喻及合理性说明一切道都成为大菩提的同一方式。
第七称赞、敬奉、赞叹三者，广说有二十七种，但此处仅说明他利胜解的赞叹。首先说明为他人宣说般若波罗蜜多时，似真与真实的差别："菩萨若极"等两个偈颂。其赞叹分总体和特殊两部分。首先"有人于恒河"等，其次用譬喻说明其合理性：小胜解行地的胜解以"无芽"等表示，如同芽一样，从初发心生起一切道功德的方式；中等未净七地的胜解以"日轮何时"等表示："若在此世间生起圣者智慧、胜义菩提心"；大胜解净地三地的胜解以"譬如无热池"等表示：净地智慧若无菩提心，则不会生起善逝一切相智慧。
此处虽说修道胜解，但附带说明胜解行的胜解之赞叹，或者应了知分别与未净七地、前两净地和第十地相配。第八随喜，《广般若经》中先说回向后说随喜，但此处合并说明，首先譬喻是："此世间中光明"等两偈颂。这里以方便随喜和智慧无所得相结合的方式，教导对善根随喜，与回向所缘一同表示。善吉将这两个偈颂配入赞叹部分。


 །དགུ་པ་བསྔོ་བ་ལ་རྒྱས་པར་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། བསྔོ་བའི་འ༡ཁ༢ོ༣ར་གསུམ་
24-1-123a
པོ་དག་པ་དོན་དམ་གྱི་ངོས་ནས་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྔོ་བྱ་སངས་རྒྱ༤ས་ཀྱི་ཚོགས་རྗེས་སུ་དྲན་པ། གྲོགས་རྣམ་མཁྱེན་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་སོགས་དང་ལྡན་པ༥། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་གསུམ་གྱི་མཚན་མར་མི་དམིགས་པ༦། དེའི་ཡོན་ཏན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བའི་བསྔོ་བ་ཡིན་པ༧། འབྲས་བུ་ཁམས་གསུམ་ལ་མི་གཏོགས་པ༨། དབྱེ་བ་ཆུ༩ང་འབྲི༡ང་༠ ༡ཆ༡ེ་གསུམ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་པ་ཀུན། དོན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རང་གཞན་གྱི་དགེ་རྩ་ཀུན་ལ་དམིགས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་བསྔོ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྔོ་བ་ལ་འདུས་སོ། །མདོ་འདིར་ནི། འདས་དུས་སྔོན་གྱི་སོགས་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་དུ་གསུངས་པས། འདས་དུས་ནས་ཟག་མེད་པ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོགས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྟན་ཏེ། བསྔོ་བྱ་ཚོགས་ཀྱི་དམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མཚོན་ནས་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་ཡི་རངས་དང་བསྔོ་བ་བྱ་བར་གསུངས་སོ། །བསྡུས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཐབས་བཅས་དང་ཁམས་གསུམ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན། ཡོངས་བསྔོ་གལ་ཏེ་ནས་ཆུད་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་བར་གྱིས། དེ་ནི་དམིགས་མེད་རྣམ་པ་ཅན་སོགས་འཁོར་གསུམ་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་པ་བསྟན། གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ནས་རྒྱལ་བས་གསུངས་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་མཚན་མེད་ཀྱི་བསྔོ་བ་བསྟན། དེ་ལྟས་འདི་ལྟར་སོགས་ནས་རྒྱལ་བས་གསུངས་པ་སྨྲ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བའི་བསྔོ་བ་བསྟན། གཞན་མདོ་ལས་
24-1-123b
གསུངས་པའི་བསྔོ་བ་གསུམ་ནི་དམིགས་ཡུལ་གྱིས་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་འདིར་དེ་གསུམ་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡོངས་བསྔོ་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ་གོང་གི་ཁོངས་སུ་དེ་རྣམས་ཡར་ལྡན་དུ་འདུས་པས་སོ། །བཅུ་པ་སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་ལ། རྒྱས་པར་ལྔར་གསུངས་ཏེ། སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་མཉམ་བཞག་ཏུ་སྤྲོས་བྲལ་མངོན་སུམ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ནི་ལམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོའམ་མཆོག་ཉིད་དེ། ཕར་ཕྱིན་གཞན་འདིས་བཟུང་ནས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་སོ། །ཁྱད་པར་ནི་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་བར་གྱི་ཆོས་ཀུན་ལ་བདེན་ཞེན་དང་མཚན་ཞེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་གནས་སྐབས་སུ་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པར་གནས་པའི་དོན་སྒོམ་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐར་ཐུག་དོན་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །མདོ་འདིར་མཆོག་ཉིད་ནི། དམུས་ལོང་དམིགས་བུ་མེད་པ་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན། དེའི་ཤུགས་ཀྱིས་དོན་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པའང་འཕང་ངོ་། །ཀུན་ལ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ནི། གང་ཚེ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་དང་དགག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་དེའི་ཤུགས་ཀྱིས། ངོ་བོ་སྤྲོས་བྲལ་རྟོགས་པའི་བློ་དང་། ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ནུས་སོ། །བཅུ་གཅིག་པ་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་རང་གི་ངོ་བོ་གསུམ་ལས། དང་པོ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་སོགས་
24-1-124a
ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན། གཉིས་པ་སྔོན་སྤྱོད་ཚེ་ན་སོགས་ཀྱིས་བསྟན། གསུམ་པ། གཟུགས་ཀྱི་དག་པ་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་ཏེ། ཡུལ་ཅན་དག་པའི་རྟོགས་པ་ལས་འབྲས་བུར་བཞག་ལ། ཡུལ་ཅན་དག་པ་དེ་ནི་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ཀྱིས་དག་པ་ཡིན་ཏེ་ཐ་དད་དུ་མེད་དོ།

 །དགུ་པ་བསྔོ་བ་ལ་རྒྱས་པར་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། བསྔོ་བའི་འ༡ཁ༢ོ༣ར་གསུམ་
24-1-123a
པོ་དག་པ་དོན་དམ་གྱི་ངོས་ནས་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྔོ་བྱ་སངས་རྒྱ༤ས་ཀྱི་ཚོགས་རྗེས་སུ་དྲན་པ། གྲོགས་རྣམ་མཁྱེན་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་སོགས་དང་ལྡན་པ༥། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་གསུམ་གྱི་མཚན་མར་མི་དམིགས་པ༦། དེའི་ཡོན་ཏན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བའི་བསྔོ་བ་ཡིན་པ༧། འབྲས་བུ་ཁམས་གསུམ་ལ་མི་གཏོགས་པ༨། དབྱེ་བ་ཆུ༩ང་འབྲི༡ང་༠ ༡ཆ༡ེ་གསུམ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་པ་ཀུན། དོན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རང་གཞན་གྱི་དགེ་རྩ་ཀུན་ལ་དམིགས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་བསྔོ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྔོ་བ་ལ་འདུས་སོ། །མདོ་འདིར་ནི། འདས་དུས་སྔོན་གྱི་སོགས་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་དུ་གསུངས་པས། འདས་དུས་ནས་ཟག་མེད་པ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོགས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྟན་ཏེ། བསྔོ་བྱ་ཚོགས་ཀྱི་དམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མཚོན་ནས་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་ཡི་རངས་དང་བསྔོ་བ་བྱ་བར་གསུངས་སོ། །བསྡུས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཐབས་བཅས་དང་ཁམས་གསུམ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན། ཡོངས་བསྔོ་གལ་ཏེ་ནས་ཆུད་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་བར་གྱིས། དེ་ནི་དམིགས་མེད་རྣམ་པ་ཅན་སོགས་འཁོར་གསུམ་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་པ་བསྟན། གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ནས་རྒྱལ་བས་གསུངས་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་མཚན་མེད་ཀྱི་བསྔོ་བ་བསྟན། དེ་ལྟས་འདི་ལྟར་སོགས་ནས་རྒྱལ་བས་གསུངས་པ་སྨྲ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བའི་བསྔོ་བ་བསྟན། གཞན་མདོ་ལས་
24-1-123b
གསུངས་པའི་བསྔོ་བ་གསུམ་ནི་དམིགས་ཡུལ་གྱིས་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་འདིར་དེ་གསུམ་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡོངས་བསྔོ་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ་གོང་གི་ཁོངས་སུ་དེ་རྣམས་ཡར་ལྡན་དུ་འདུས་པས་སོ། །བཅུ་པ་སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་ལ། རྒྱས་པར་ལྔར་གསུངས་ཏེ། སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་མཉམ་བཞག་ཏུ་སྤྲོས་བྲལ་མངོན་སུམ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ནི་ལམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོའམ་མཆོག་ཉིད་དེ། ཕར་ཕྱིན་གཞན་འདིས་བཟུང་ནས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་སོ། །ཁྱད་པར་ནི་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་བར་གྱི་ཆོས་ཀུན་ལ་བདེན་ཞེན་དང་མཚན་ཞེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་གནས་སྐབས་སུ་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པར་གནས་པའི་དོན་སྒོམ་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐར་ཐུག་དོན་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །མདོ་འདིར་མཆོག་ཉིད་ནི། དམུས་ལོང་དམིགས་བུ་མེད་པ་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན། དེའི་ཤུགས་ཀྱིས་དོན་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པའང་འཕང་ངོ་། །ཀུན་ལ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ནི། གང་ཚེ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་དང་དགག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་དེའི་ཤུགས་ཀྱིས། ངོ་བོ་སྤྲོས་བྲལ་རྟོགས་པའི་བློ་དང་། ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ནུས་སོ། །བཅུ་གཅིག་པ་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་རང་གི་ངོ་བོ་གསུམ་ལས། དང་པོ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་སོགས་
24-1-124a
ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན། གཉིས་པ་སྔོན་སྤྱོད་ཚེ་ན་སོགས་ཀྱིས་བསྟན། གསུམ་པ། གཟུགས་ཀྱི་དག་པ་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་ཏེ། ཡུལ་ཅན་དག་པའི་རྟོགས་པ་ལས་འབྲས་བུར་བཞག་ལ། ཡུལ་ཅན་དག་པ་དེ་ནི་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ཀྱིས་དག་པ་ཡིན་ཏེ་ཐ་དད་དུ་མེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
藏文翻译
第九部分：回向
第九、广说回向有十一种。回向的三轮清净，从胜义谛角度而言；以及在世俗谛中，所回向对象为忆念诸佛圆满；辅助因是由遍智意乐摄持而具足波罗蜜多等；以及以智慧不执著三轮相；此回向功德得诸佛随喜；果不属于三界；分为小、中、大三种，共说十一种。实际上，归纳为：在世俗谛中，缘自他所有善根而回向为菩提之因，以及在胜义谛中，以无执著方式回向。
在此经中，从"过去前际"等到"压伏"的内容，从"过去"到"无漏"之间的经文教导忆念诸佛圆满，指示回向对象中最殊胜的是诸佛圆满，以此为例，以一切有漏无漏善法为所缘境，教导应当随喜回向。
简要说"菩萨"等两句偈颂教导具方便及不属三界；从"普回向"到"不失"之间，教导了"彼以无缘行相"等三轮无实的证悟；从"若如此"到"佛所说"之间，教导无相回向；从"因此如此"到"佛所说"之间，教导诸佛随喜之回向。
其他经典中所说的三种回向是以缘境来区分的，此处归纳为"如是普回向"等两句偈颂，因为前述内容已包含这些。
第十部分：修行修道
第十、修行修道广说有五种。修行修道的本质是在等持中现证离戏论的智慧。这是道法中的主要或殊胜者，因为其他波罗蜜多由此摄持而能到达无上菩提。这是从功德方面而言。特点是对从色法到遍智间的一切法不以实执和相执造作。果位，暂时使诸法无所缘的意义在修行者相续中确立，最终成就大义无上菩提。
在此经中，殊胜性由"盲人无引导"等两偈来教导，由此也间接指出成就大义佛果。对一切无造作则通过"若时有为无为"等两偈从遮遣与建立两方面教导。由此间接可知本质是通达离戏之智，以及使诸法无所缘的功能。
第十一部分：清净修道
第十一、清净修道有生起之因、不生起之因及清净修道自本质三个方面。
第一、由"某位菩萨"等一偈教导。
第二、由"往昔行时"等教导。
第三、由"色之清净"等偈颂教导，清净证悟是从所缘境建立为果，而所缘境的清净，是色等境清净，非有差别。


 །དེའི་རྒྱུ་མཚན་བློ་ལ་བདེན་ཞེན་དང་གཉིས་སྣང་གི་མཚན་ཞེན་གྱི་སྒྲིབ་པ་དག་ཚུལ་ལས་ཐེག་གསུམ་གྱི་རྟོགས་རིགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་འཇོག་ལ། ཡུལ་ཅན་དེ་ལྟར་དག་པའི་ཚེ་མིག་སྐྱོན་དག་པའི་མཐོང་བ་བཞིན་དུ། ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཡང་དག་པར་སྣང་ལ། དག་པ་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་མིན་ཏེ། བློ་དག་པ་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་མཐོང་བའི་དབང་གིས་ཡིན་ལ། ཡུལ་དག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་ལྟར་གནས་པ་ཡིན་གྱི་བློས་དག་པར་བཅོས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་ན། དོན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་རྣམ་དག་ཆེན་པོ་སྒྲིབ་བྲལ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དུང་དཀར་པོ་ཡིན་ཡང་མིག་སེར་ཅན་ལ་སེར་པོར་སྣང་བ་ལྟར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བློ་བསླད་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱིས་སྦྱངས་ནས་རིམ་བཞིན་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དག་པ་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་གནད་ཀྱིས་སོ། །དེས་ན་མདོ་རྒྱས་པར། རབ་འབྱོར་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོགས་སྤྱིར་བསྟན་ནས། བྱེ་བྲག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དུག་གསུམ་དག་པ་དང་གཟུགས་སོགས་དག་པ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། རང་རྒྱལ་ལ་དེ་སྟེང་ཤེས་སྒྲིབ་
24-1-124b
ཕྱོགས་གཅིག་གིས་དག་པ་སྟོན་བྱེད་དུ། གཟུགས་དག་པ་འབྲས་བུ་དག་པ་འབྲས་བུ་དག་པ་ཤེར་ཕྱིན་དག་པ་སོགས་དང་མ་རིག་པ་དག་པས་འདུ་བྱེད་དག་པའི་བར་དུའོ། །བྱང་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པ་དག་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པ་སོགས་ལམ་ཀུན་དག་པར་བསྟན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་བྲལ་བྱ་ཉོན་སྒྲིབ་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་དེ་སྟེང་ཤེས་སྒྲིབ་ཕྱོགས་གཅིག་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཉམས་པའམ་བྲལ་བའི་ཆ་ནས་ཉན་རང་བྱང་སེམས་ཀྱི་དག་པ་གསུམ་བཤད་མ་ཐག་པའི་མདོ་དེས་བསྟན་ལ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་དག་པའི་ཤིན་ཏུ་དག་པ་མཐར་ཐུག་པའོ། །དེ་ཡང་སྒོམ་ལམ་དགུ་ཡོད་པའི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་རྣམ་དག་ཤེར་ཕྱིན་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་སོགས་ནས། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའོ་སོགས་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་པས་བསྟན་ལ། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འཇལ་བྱེད་ཤེས་པ་དང་གཞལ་བྱ་བདེན་གཉིས་ལྟ་བུ་ཐ་དད་དུ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་དུ་མི་རྟེན་ཏེ། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྟོགས་རིགས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །དེ་སྟོན་པའི་མདོ་ནི། དག་པ་ནི་འཚལ་བ་མ་མཆིས་པ་སོགས་ཀྱིས་མཉམ་པ་དང་། དག་པ་ནི་འདོད་གཟུགས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་ལགས་སོགས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྤང་བྱ་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཀླན་ཀ་སྤང་བའི་ཤེར་ཕྱིན་འདི་སྨན་པར་མི་བགྱིད། ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་བགྱིད། ཐོབ་པ་མ་མཆིས་པ་སོགས་ཀྱིས་སྤང་གཉེན་དུ་ལྟ་བ་དང་། འབད་
24-1-125a
པས་བསྐྱེད་བྱ་དང་། ཐོབ་བྱར་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཀླན་ཀ་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་སྤང་བྱ་ཆེན་པོ་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུའི་འཇོམས་པ་སོགས་མི་འཐད་པ་ལྟ་བ་ལ་དོན་དམ་པར་སྤང་གཉེན་དང་ཆེ་ཆུང་དུ་མ་གྲུབ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གོས་ལ་དྲི་མ་ཆགས་པ་བཀྲུ་བའི་ཚུལ་བཞིན་འཐད་པར་རྟོགས་པ་སོགས་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཤུགས་ལས་འཕང་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་རྣམས་མདོ་རྒྱས་པ་ན་བཞུགས་པས་བསྟན་བཅོས་སུ་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ཡིན་མོད། སྡུད་པ་འདིར་མ་གསུངས་ཏེ་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ།། ༈ །།
第三品基智
སྐབས་གསུམ་པ་གཞི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལ་དེ་མཚོན་བྱེད་ཆོས་དགུ་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་གཞི་ཞེས་པ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ཡིན་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་པའི་རྟོགས་པའོ། །བདག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པས་སྤྲོས་བྲལ་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྟོགས་པའོ།

藏文翻译
其原因是从心中清净实执和二现相执的障碍方面，安立三乘的证悟种类的果位。当心识如此清净时，如同眼睛缺陷已净的视力一样，能如实见到境的自性，因此境也显现为清净。这两种清净并非彼此分离：心的清净是因为见到境的自性，而境的清净是因为其本来如是安住，并非由心识修治为清净。因此，实际上一切法本来就是大清净、离障的自性，虽已如是安住，但就像白色海螺对黄眼病患者显为黄色一样，由于颠倒而污染心识，从而错误地执著。通过正确的道路净化，逐渐见到事物的清净实相，这是关键所在。
因此，广本经中说："须菩提，色清净即是果清净。"等，首先作一般性说明，然后针对声闻的清净，教导三毒清净与色等清净两者无差别；对独觉而言，在此基础上教导所知障一分的清净，通过"色清净、果清净、果清净般若波罗蜜清净"等，以及"由无明清净而行清净"等来说明；就菩萨而言，教导"布施清净则戒律清净"等，显示一切道的清净。
如是，所断的烦恼障，以及独觉在此基础上所断的一分所知障，菩萨道的诸障碍消除或断除方面，以上所述经文阐明了声闻、独觉、菩萨三种清净；而诸佛则是二障及习气完全清净，为最极清净。
这也是通过修道九品中，小品的小品清净以"般若波罗蜜清净则色清净"等，直至大品的大品"无有所成就"等来教导。无戏论智慧不依赖能量所量如二谛等分离的境与心，而是通过平等性成为三界的对治，这是大乘特殊的证悟种类。
教导此的经文是："清净即无所求"等表明平等性，"清净不生于欲界、色界、无色界"等表明能摧伏三界所摄所断的对治。
对此的质疑消除："般若波罗蜜不作医治，不作摄持，无所得"等，破除将之视为对治所断、努力所生、所证得等观念。例如，大所断不能被小对治摧伏等不合理见解，从胜义谛而言，对治、所断及其大小并非实有，而从世俗谛而言，就像洗涤沾有污垢的衣服那样，了知其合理性等等，应当了知这也包含许多间接指示的内容。
这些内容存在于广本经中，因此在论典中如是说明，但在《般若摄颂》中未明说，应当从义理中了解。
第三品 基智
第三品基智中，有九法用来表征基智。此中，"基"是指作为遮破增益的基础，即一切蕴处界法。了知这一切仅是空无人我，是声闻的证悟。了知空无二我而为离戏论，是大乘的证悟。


 །དེ་ལས་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྟོགས་པའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་གཞི་ཤེས་དེ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས་དམན་པའི་རྟོགས་པ་ཤུགས་ལ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་པ་སྤྱིར་བཏང་ནས། མཚོན་བྱེད་ཆོས་དགུ་ནི་ཤེས་པས་སྲིད་ལ་མི་གནས་པའི་གཞི་ཤེས། སྙིང་རྗེས་ཞིལ་མི་གནས་པའི་གཞི་ཤེས། ཐབས་མ་ཡིན་པས་རིང་བའི་གཞི་ཤེས། ཐབས་ཀྱིས་ཉེ་བའི་གཞི་ཤེས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཞི་ཤེས། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཞི་ཤེས་དྲུག་ནི་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་བྱེད་ཆོས་སུ་སྤྱིར་བསྟན་ནས། གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ། དེ་ཡི་མཉམ་ཉིད་དེ་འཛིན་སྟངས། འབྲས་བུ་མཐོང་ལམ་དང་གསུམ་གྱི་ལམ་དངོས་བཤད་པས་དེ་ལྟར་དགུས་
24-1-125b
གཞི་ཤེས་གཏན་ལ་འབེབས་སོ། །དེ་ལྟར་དགུ་པོ་དེ་དག་མདོ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ། སོ་སོའི་ནང་གི་བྱེ་བྲག་དང་བཅས་པའི་སྦྱར་ཚུལ་བསྟན་བཅོས་དང་ཞིབ་ཏུ་སྦྱར་ནས་ཤེས་པར་བྱ་ལ། སྐབས་འདིར་གཞི་ཤེས་བདུན་དུ་བསྟན་ཏེ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བསྟན་པས་རིང་བ་ཤེས་ཤིང་། གཉེན་པོ་བསྟན་པས་ཉེ་བ་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དང་པོར་སྲིད་ཞིར་མི་གནས་པའི་གཞི་ཤེས་ནི། དཔའ་བོ་གར་སྤྱོད་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ཡང་དག་འདས་ལ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་སྲིད་པར་མི་གནས་པ་དང་། དེ་མན་གྱིས་སྙིང་རྗེས་ཞི་བར་མི་གནས་པར་བསྟན་ཏོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཞི་ཤེས་ནི། འགྲོ་བ་འདི་དག་མིང་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། འགྲོ་བ་རྣམས་དངོས་པོར་ཞེན་པའི་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲྭ་བར་ཆུད་པ་ནི་སྤང་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པས་མ་བཅིངས་པར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཁའ་ལ་བྱ་བཞིན་རྒྱུ་བའི་ཤེས་རབ་ནི་གཉེན་པོའོ། །དེ་ལ་ཅི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་གཞི་ཤེས་འདི་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྲིད་ཞིར་མི་གནས་པ་ཡིན་སྙམ་ན། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཚུ་རོལ་ཏེ་སོ་སྐྱེས་བགྲོད་མཐོང་གི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་འཁོར་བའི་མཐའ་དང་། ཕུང་ལྔ་རྒྱུན་ཆད་པའི་དངོས་མེད་ནི་ཕ་རོལ་མྱང་འདས་ཀྱི་མཐའ་ཡིན་ལ། ཡིན་ལུགས་ཆོས་ཉིད་ནི་མཐའ་དེ་གཉིས་ཀར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་གནས་ཏེ་ཟུང་འཇུག་མཉམ་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་དངོས་མེད་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཕུང་གསུམ་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མིན་པས་ཏེ། དངོས་དངོས་མེད་ཀྱང་ཆོས་ཅན་ཉི་ཙེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཀ་
24-1-126a
ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཀློང་དུ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཉིད་མཉམ་པ་ཆེན་པོ་འཁོར་འདས་གང་གི་མཐར་མ་གནས་པ་དེ་ནི་གཞི་ཤེར་ཕྱིན་དང་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེས་ན་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ལ་ལམ་ཤེར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཡང་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་ཤིང་། ཞི་མཐར་མི་གནས་པའི་ཆ་ནས་དམིགས་མེད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སྲིད་མཐར་མི་གནས་པའི་ཆ་ནས་ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་གིས་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ནས་མཐའ་གཉིས་ལ་གནས་མི་སྲིད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་རྟོགས་ནས་དངོས་དངོས་མེད་ཀྱི་མཚན་མར་དམིགས་པས་འཇུག་ན་ཡང་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་ཐབས་མེད་པས་རིང་ལ། དངོས་དངོས་མེད་ཀྱི་མཚན་མར་མི་རྟོགས་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱིས་ཉེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀུན་ལ་ཉེ་རིང་མེད་ཀྱང་ཚུལ་བཞིན་རྟོགས་པ་དང་མ་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་ཉེ་རིང་ལྟར་གྱུར་པའོ། །དེས་ན་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་ཆོས་སུ་མཚན་མར་ཞེན་པ་ནི་སྤང་བྱའི་གཞི་ཤེས་ཞེས་བྱ་ལ། བཟློག་པ་ནི་གཉེན་པོའི་གཞི་ཤེས་ཏེ། དེ་ཡང་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་ཆེད་དུ་བློས་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ལམ་མམ་གནས་ལུགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འཁོར་འདས་དངོས་དངོས་མེད་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པས་དབེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་ལུགས་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ།

藏文翻译
从此，直接教导属于大乘证悟种类的基智，而小乘证悟则需要从间接理解，这是一般原则。表征基智的九法是：以智慧不住于有的基智，以悲心不住于寂的基智，非方便远离的基智，以方便接近的基智，违品基智，对治分基智六者，作为大小乘差别法一般而说；基智的修行，其平等性所取态，以及果位见道三种道的实际解说，如是通过九法确立基智。
这九种在广本经中所说，各自内部的差别及其结合方式，应当通过详细对照论典来了解。在此处，基智以七种显示，因为通过违品的教导可知远离，通过对治的教导而从义理中了知接近。
首先，不住于有寂的基智："勇士行处"等一偈，其中"超越三界"以上教导不住于有，以下则教导因悲心而不住于寂。
违品基智与对治分基智："此等众生名"等一偈，众生陷入执著实有的自我分别网，这是所断。了知此后，不为能取所取戏论所束缚，如鸟翱翔于法性虚空的智慧，是对治。
对此，若问为何对治的基智以证悟方式不住于有寂？具有实有自性的五蕴是此岸，凡夫所行见道，为轮回之边；五蕴断灭的无实是彼岸，为涅槃之边。而实相法性本来就不住于这两边，是双运大平等。这不是实有、无实，也不是二者之间的第三法，因为实有无实只是现象，二者在法性境界中平等。
法性大平等不住于轮回涅槃任何边际，这就是称为基般若波罗蜜、如来藏和法界的。因此，以此为所缘境的能缘者称为道般若波罗蜜，也是不住两边的。从不住寂边方面是无缘大悲，从不住有边方面是般若波罗蜜，由此如实证悟后不可能住于两边。
因此，若不如实证悟，而执著于实有无实之相，则无法获得真实佛果的方法，故称为远离；若不执著实有无实之相，而证悟其平等性，则称为以方便接近。虽然真如于一切法无远近，但因正确证悟与否而有如远近之分。
因此，执著于基、道、果法的相，称为所断的基智；相反则为对治的基智。这也不是为了断除所断而由心识刻意产生的，而是因为诸法的道或实相本来就自然远离轮回涅槃、实有无实等戏论，因此此实相极为甚深。


 །ཟབ་མོ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་རྟོགས་ནས་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱེ་བསལ་མེད་པར་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཆེན་པོར་གཅིག་པར་ཤེས་པས་ནི། མངོན་ཞེན་གྱི་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ། དེས་སྲིད་ཞིའི་
24-1-126b
མཐའ་ངང་གིས་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་དངོས་མེད་གང་གི་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མིན་པས་ན། ཡུལ་ཅན་མིག་ཤེས་སོགས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་ཞིང་། ཕལ་པའི་བློ་ཡི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པས་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། །དེས་ན་དབང་པོ་དམན་པའི་ཉན་རང་རྣམས་འདི་མ་ཤེས་པས་ཞི་མཐར་ལྷུང་ལ། གང་གིས་མཐོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལམ་ལས་ཉམས་མི་སྲིད་པའི་གནད་མཐར་ཐུག་འདི་ཡིན་པས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་གནད་གལ་པོ་ཆེ་ཡིན་ལ་ཐོག་མཐའ་བར་ཀུན་ཏུ་ཚུལ་དེ་དང་མཐུན་པར་འཆད་ཤེས་པ་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ལ་རྒྱས་པར་བཅུ་ཡོད་དེ། ཁྱད་གཞི་གཟུགས་སོགས་ལ་མངོན་ཞེན་བཀག་པའི་སྦྱོར་བ། དེའི་ཁྱད་ཆོས་རྟག་མི་རྟག་སོགས་སུ་དང་། དེ་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་དུ་རྫོགས་མ་རྫོགས་ལ་དང་། དེ་ལ་བདེན་ཞེན་གྱི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སྟེ་དེ་གསུམ་ལ་མངོན་ཞེན་གྱིས་སྤྱོད་པ་བཀག་པའི་སྦྱོར་བ་གསུམ་དང་བཅས་པ་བཞིའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཞེན་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དེ་སྤང་བར་གདམས་པའོ། །དེ་ཡང་རྫོགས་མ་རྫོགས་ནི་གཞན་དབང་དང་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་གཟུགས་ཏེ་གཉིས་སུ་སྣང་བཞིན་པའི་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སུ་ཞེན་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ལ་ཅི་ཙམ་དམིགས་ཀྱང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་མི་སྐྱེད་དེ་སོ་སྐྱེ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཏེ་རང་བཞིན་མེད་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་སྐྱེད་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་ཐོབ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཆོས་ཉིད་ཤེར་ཕྱིན་ལས་
24-1-127a
བརྩམས་ཏེ་སྤྱོད་པ་ལྔ་གསུངས་པ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ངོ་བོ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་བསྟན་པས་འཕེལ་བ་དང་མ་བསྟན་པས་འབྲི་བ་སོགས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་ཉིད་བསྟོད་སྨད་ཆགས་སྡང་སོགས་ཞི་བའི་སྐྱེད་པ་པོར་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ཉིད་དེ། རང་གི་ངོ་བོ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པས་དེ་སུས་ཀྱང་མ་བསྐྱེད་ལ་དོན་དམ་པར་དེས་གང་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ནི་བྱ་དཀའ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། རྣམ་མཁྱེན་ཆེད་དུ་བྱ་དཀའ་སྟེ་དོན་དམ་པར་ཐོབ་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བས་བྱ་དཀའ་སྟེ་དོན་དམ་པར་བསྐྱེད་དུ་མེད་པ་དང་། གཞི་ཤེས་ལས་སུ་བྱ་དཀའ་སྟེ་དོན་དམ་པར་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇུག་པ་ན་བྱ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་འཚལ་བ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བར་སྣང་ལ་འདེགས་པ་ལགས་སོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གཞི་ལམ་རྣམ་པ་དེ་དག་ཤེས་བྱ་དང་བླང་བྱ་དང་ཐོབ་བྱ་ཡིན་ཡང་དེར་ཞེན་ན་མི་རུང་བས་བྱ་དཀའ་བའོ། །དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་བ་དང་བྱེད་པོ་མེད་པ་དང་བྱ་དཀའ་བ་སྟེ་དེ་གསུམ་ནི་ངོ་བོའི་ཆ་ནས་བསྟན་པའོ། །ཤེར་ཕྱིན་དེའི་བྱེད་ལས་གཉིས་ནི། ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པས་རང་རང་གི་སྐལ་བ་བཞིན་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་ཡུམ་ཉིད་ལས་གཞན་ལ་རག་མ་ལུས་པར་ཡུམ་ཡོད་ན་ལམ་འབྲས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཀུན་སྡུད་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་ཞེན་པར་བསྟན་པའི་རྣམ་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བའོ། །སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་དཔེ་ནི། རྨི་ལམ་སྒྱུ་
24-1-127b
མ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་བདུན་བསྟན་པ་ནི་དཔེའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་དེ་ལྟར་བཅུའོ།

藏文翻译
证悟甚深平等性后，了知轮回涅槃一切法无有区别，自性为大平等一味，由此能断除一切明显的执着，从而自然遮止有寂二边。
这样的法性不应当以色等实有无实任何形式来了知，因此，由于无法通过眼识等所缘境加以见等，故难以证悟；又因超越凡俗心识的思维境界，故成为自证智慧的对境。
因此，根器低劣的声闻缘觉因不了知此而堕入寂边，而能见此的菩萨们不可能从道中退失，这是最究竟的关键所在，是般若波罗蜜的重要要点，能够从始至终按照此理解释，是义理的精髓所在。
修行方面广说有十种：遮止对所依色等的明显执着的修行；遮止对其特征常无常等，以及对其作为道德功德依处的完整或不完整，以及对其无实执着贪著的三种明显执着的修行；加上以上四种，通过执着方式针对所诠事物而劝诫断除。
其中，完整与不完整是指依他起和遍计所执的色，即对呈现为二现的色执为色，通过这种方式无论如何缘色都不能生起道的功德，如同凡夫一样。若缘法性色，即以无自性为特征的色，则因见如幻而能生起道的功德，如同圣者的后得智。
又从法性般若波罗蜜开始，说了五种行为：因般若波罗蜜本性不变，了知无论教说而增还是未教说而减等，在一切方面皆不存在；般若波罗蜜本身在胜义谛中非是赞叹、贬低、贪欲、嗔恚等平息的生起者，因其本性是无为，故非由任何人所生，且在胜义谛中不生起任何事物。
它是三种难行的自性：为遍智而难行，因为在胜义谛中无法获得；以道智修行而难行，因为在胜义谛中不可生起；基智难以作为，因为在胜义谛中无法教导。因此，在世俗谛中趣入此时称为难行，如经中所说："为众生利益而穿甲胄，即如举起虚空。"等等。因此，虽然基道等是所知、所取和所得，但若执著则不合理，故称难行。
如是不变、无作者和难行三者，是从本性方面而说。般若波罗蜜的二种作用是：依母而行者各随其缘分获得果位，故果不虚耗而存在；以及除母外不依赖他者，有母则摄集道果一切功德。虽然世俗谛如是，但在胜义谛中不执着的修行行相。
证明虽现而无自性的比喻：通过七种幻相如梦境幻术等的显现为比喻的修行，如是共十种。
;


 །དེ་ལྟར་བཅུ་པོ་ཡང་མདོར་བསྡུས་ན་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་འདུ་བས་ན། འདིར་ནི། སྤྱོད་པ་ཡོངས་དག་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ལ། དེར་ཡང་དོན་གྱིས་གཞན་ཀུན་འདུ་སྟེ། མི་སྤྱོད་ན་ཞེས་པས་གཟུགས་སོགས་ལ་མི་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སྤོང་ཞིང་། ཞེས་ཡུལ་གང་དུའང་མི་དམིགས་པས་གཟུགས་རྟག་མི་རྟག་རྫོགས་མ་རྫོགས་ཆགས་མེད་ལ་སྤྱོད་པའི་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤོང་ཞིང་། ཆགས་ལས་རྣམ་གྲོལ་བདེ་གཤེགས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་སྤྱོད། ཅེས་པས་མི་འགྱུར་བྱེད་པོ་མེད་པ་འབྲས་བུ་ཇི་བཞིན་ཐོབ་པ་གཞན་ལ་རག་མི་ལས་པ་བྱ་དཀའ་བ་དང་ལྡན་པའི་བདེ་གཤེགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་སོ། །དཔེ་བདུན་ནི་འདིར་མ་གསུངས་སོ། །གཞི་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་མཉམ་པ་ཉིད་བཞི་ནི། མདོ་རྒྱས་པར། གཟུགས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད། གཟུགས་ཀྱིས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད། གཟུགས་བདག་གི་ཞེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད། གཟུགས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད། ཅེས་འགྲེས་རྐང་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པའི་དོན་རིམ་པ་བཞིན། གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། སྔོ་སོགས་ཀྱི་མཚན་མ། དབྱེ་བའམ་ཁྱད་པར། ཡུལ་ཅན་བཞིར་མངོན་ཞེན་གྱི་རློམ་པ་མེད་པར་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཅན་དུ་བསྟན་པའོ། །ཡང་ན་སྟོང་ཉིད་མཚན་མེད་སྨོན་མེད་འདུས་མ་བྱས་པའི་སྒོ་བཞིར་སྦྱར་ཏེ་བཤད་ཀྱང་རུང་ངོ་། །མཉམ་ཉིད་དེ་ནི་སྐབས་འདིར། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་
24-1-128a
ཏེ། ཡུལ་གཟུགས་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་མཚན་མ་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བ་དང་། དེ་འཛིན་པའི་ཡུལ་ཅན་མེད་པར་ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སོང་བ་ནི། ཆགས་པ་བཅད་ནས་ཞེས་པས་རློམ་པ་བཞིའི་ཆགས་པ་བཅད་ནས་འགྲོལ། ཆགས་པ་མེད་པའི་མཉམ་ཉིད་དུ་འགྲོ་ཞེས་སྔ་མ་རྣམ་གཅོད་དང་ཕྱི་མ་ཡོངས་གཅོད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་ལ། སྔ་མའི་དཔེ་ཉི་མ་གཟའ་བྲལ་དང་། ཕྱི་མའི་དཔེ་མེ་བཏང་བ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མེས་སྤྲོས་པའི་ཚང་ཚིང་ཚིག་པས་ནའོ། །དགུ་པ་མཐོང་ལམ་ནི་རྒྱས་པར་ཡེ་ཤེས་བཅུ་དྲུག་པོ་སྟོན་བྱེད། གཟུགས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་སོགས་རྣམ་གྲངས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཡོད་པ་ལས། འདིར་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་དག་ཅིང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་དོན་མ་ལུས་པ་བསྡུས་ནས་བསྟན་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཅིང་འོད་གསལ་བ་ཡིན་ལ་དེའི་ངང་ཚུལ་ལས་ནམ་ཡང་མི་གཡོ་བས་ན་འཁྲུལ་བ་ལྟར་སྣང་བའི་དུས་ཉིད་ནའང་། མ་དག་པ་གཞི་མི་སྲིད་པས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་མ་འདས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱས་ཏེ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ལྟ་བར་བྱེད་པ་པོ་དང་བལྟ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀུན་མི་དམིགས་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོག་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་སྐྱེ་མེད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ནི་ཆོས་ཀུན་གྱི་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཇི་བཞིན་པར་གཟིགས་པ་ཡིན་གྱི། མི་རྟག་པར་མཐོང་བ་སོགས་ནི་མཐར་ཐུག་གི་
24-1-128b
བདེན་པ་མཐོང་བ་མིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་སོགས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཀུན་རང་བཞིན་དག་ཅིང་། ལས་ཉོན་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དགག་བྱ་གདོད་ནས་མེད་པས་ན་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་བྱེད་པོའམ་འགོག་པ་མེད་དེ་བྱེད་པོ་མ་དམིགས་པ་དང་། ལམ་བདེན་གྱི་ཆོས་ཀུན་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

藏文翻译
如是十种若简略，则归入远离一切所缘的瑜伽，因此在此处，由"行为清净"等一偈来教导。其中也由义理包含其他一切：由"不行于"表示不行于色等的修行；"如是行者普断一切贪著"表示由于不执著任何境，故能断除对色常无常、完整不完整、无贪的一切贪著的行为；"离贪解脱行善逝智慧"表示行持具足不变、无作者、如实获果、不依赖他者、难行等特质的善逝智慧。七种比喻在此处未说。
基智的平等性执持有四种，如广本经中："不以色生骄慢心，不以色而生骄慢心，不以'色是我的'而生骄慢心，不对色生骄慢心"，如是各自分别而说，其含义按顺序是：对色的本性、蓝等相、差别或特征、能缘者四方面不生明显执著的骄慢，具有平等性的执持方式。或者也可以解释为对应空性、无相、无愿、无为四门。
此平等性在此处以"如是行持菩萨"等一偈显示：了知如色等境的本性、相、差别显现及能取之境无有，所知能知平等性，这以"断贪而"表示断除四种骄慢贪著后解脱，"无贪平等而行"表示以遮遣前者和肯定后者的方式来教导。前者的比喻是日离罗睺，后者的比喻是放火，因为以智慧火烧尽戏论丛林。
第九见道广说即是显示十六智慧的教法，"色非常非无常"等有十六种差别，此处以"一切诸法自性净"等一偈摄尽无余义理而说：一切法本来自性清净光明，从未# 藏文翻译
如是十种简略而言，皆归入离一切所缘的瑜伽，故此处以"行为清净"等一偈教导。在此也以义理包含其他一切：由"若不行"表示不行于色等的修行；"如是行者遍断一切贪著"，表示由于于任何境不执著，因此断除对色常无常、完整不完整、无贪行为的一切贪著；"离贪解脱行善逝智慧"表示行持具有不变、无作者、如实获果、不依赖他者、难行等特质的善逝智慧。此处未提七种比喻。
基智的平等性执持方式有四种，广本经中说："不起色慢心，不起以色慢心，不起色是我所慢心，不起于色慢心。"如是一一配合说明，其含义依次是：对色的本性、蓝等相、差别或特征、能缘境四者无明显执著的慢心，而具平等性执持方式。
或者也可以解释为与空性、无相、无愿、无为四门相配。此平等性在此处以"如是行菩萨"等一偈表示：了知境如色之本性、相、特征显现以及能执持的能缘境皆不存在，所知与能知成为平等性，这通过"断贪而解脱，无贪平等行"来表示，即断除四种慢心的贪著而解脱，行于无贪的平等性——前者是遮遣方式，后者是肯定方式。前者的比喻是无蚀的太阳，后者的比喻是放火，因为以智慧之火焚烧戏论的丛林。
第九、见道，广说为教示十六智慧，色非常非无常等十六种差别，此处以"诸法自性清净"等一偈概括无余义理而教导：一切法本来自性清净光明，从这种状态中永不动摇，因此即使在显现为迷乱时，因为不可能有不清净的基础，故不离完全清净。
如经中所说："若以正智观察如是般若波罗蜜多，安住等持时，能见者和所见诸法皆不可得，平等而见，这是行持最胜般若波罗蜜多。"见到无生平等性即是见到一切法的究竟实相，因此见到苦等法性的本来面目，而非见到无常等，因为见到无常等并非见到究竟真理，因为从真实义中，无常、苦等并不成立。
此外，也可以配合：一切苦谛之法自性清净，业惑集谛的行相完全清净，所断本不存在故无灭谛的得者或灭谛，能得者不可得，以及道谛一切法亦不可得等。
;


 །མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་སུ་མཁྱེན་གསུམ་བསྟན་ཟིན་པའི་སྐབས་འདིར་གནས་སྐབས་རྫོགས་པའམ་མཇུག་སྡུད་ཀྱི་མདོ། རབ་འབྱོར་ཡུམ་འདི་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་འདས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སོགས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་འདི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་མཇུག་སྡུད་སྟོན་པའི་ཚིགས་དང་ཡང་རབ་འབྱོར་ཡུམ་འདི་ནི་ཁམས་གསུམ་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་འདི་ལམ་ཤེས་ཀྱི་དང་། ཡང་རབ་འབྱོར་ཡུམ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྟེར་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་འདོར་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་མཇུག་སྡུད་དེ་སྐབས་གསུམ་རྫོགས་པར་སྟོན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཡང་། མདོ་བསྡུས་པ་འདིར་དེ་མ་གསུངས་སོ།། ༈ །།
第四品等正加行
དེ་ལྟར་ཡུལ་མཁྱེན་གསུམ་བཤད་ནས་དེ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་བཞི་གསུངས་ཏེ། མཁྱེན་གསུམ་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རྣམ་པ་མཐའ་དག་བསྡུས་ཏེ་སྒོམ་པ་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་དང་། སྦྱོར་བ་དེ་གོམས་ནས་གྲུབ་པའི་ཚད་དུ་གྱུར་པ་དྲོད་ནས་སྐད་ཅིག་མའི་བར་གྱི་གནས་སྐབས་བསྟན་པ་ནི། སྐབས་སོ་སོའི་གོམས་པ་རྫོགས་པའི་རྩེ་
24-1-129a
མོ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་རྟགས་དང་རྣམ་འཕེལ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་ནས་བསྟན་པ་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་དང་། སློབ་ལམ་མཐར་ཐུག་པ་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་གྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་གྲངས་དང་གོ་རིམ་ངེས་ཅན་དུ་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་ཀུན་འདྲེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་པ་མཐར་གྱིས་པ། དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ཚང་བར་སྒོམ་པ་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་རྣམ་ཀུན་མངོན་རྫོགས་སྦྱོར་བ་ལ། དེ་མཚོན་བྱེད་ཆོས་བཅུ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། བསྒོམ་བྱ་རྣམ་པ་ནི་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཀུན་བསྡུས་པས་རྣམ་པ་བརྒྱ་དོན་གསུམ་དུ་བཤད་པ་རྣམས་༡སོ། །སྒོམ་པ་སྦྱོར་བ་ཉི་ཤུ་ད༢ང་། སྦྱོར་བ་སྒོམ་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་སྐྱོན་བདུད་ལས་ཞེ་དྲུག་ད༣ང་། བསྒོམས་པ་ལས་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་བཞི་ད༤ང་། སྦྱོར་བ་ཉིད་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་མཚན་ཁྱད་མཚན་བྱེད་མཚན་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་བཞི་ལས་ཕྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དགུ་བཅུ་གོ་གཅིག་ད༥ང་། མོས་སྤྱོད་ན་སྦྱོར་བ་བསྒོམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ཚོགས་ལམ་ད༦ང་། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་སྦྱོར་ལ༧མ་གཉིས་བཤད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་སྒོམ་པ་པོ་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས་ད༨ང་། སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་༩བ། ཞིང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་༡༠། ཐབས་མཁས་སྦྱོར༡༡་བ་སྟེ་དེ་ལྟར་བཅུ་གཅིག་གོ། དེ་ལ་རྣམ་པ་ནི་མདོ་རྒྱས་པར་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་བཞི་རེ་དང་། ལམ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པའི་ལྡོག་ཆ་ནས་བསྟན་པ་བཞི་ཉན་རང་དང་ཐུན་མོང་གི་
24-1-129b
རྟོགས་བྱ་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་རང་རྒྱལ་གྱི་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་རྟོགས་ལ་མཉམ་རྗེས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟར་རྟོགས་པ་སོགས་དཔེ་ལྔས་བསྟན་པ་དང་། མཉམ་བཞག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སོགས་དྲུག་ནི་རང་རྒྱལ་ལ་ཕྱི་དོན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཆ་ལས་བཞག་ཅིང་། ཐེག་ཆེན་དུ་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་གྱིས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་གཟུང་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་ཉེར་བདུན་ནི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལའང་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་སྤོང་གཉེན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཆགས་བྲལ་གྱི་རྣམ་པ་སོགས་བརྒྱད་དང་། ལམ་བདེན་དམ་བཅའ་དང་འཐད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པའི་རྣམ་པ་སོགས་བདུན། སྡུག་བདེན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་སོགས་ལྔ། འགོག་བདེན་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སོགས་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་སྟེ་དེ་ལྟར་ལམ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་སོ་དྲུག་གོ།

藏文翻译
在广本经中，在已经教导三智之后，此处有阶段性结束或总结的经文："须菩提，此母并非令任何法获得或超越"等等，这是基智部分的总结；以及"须菩提，此母并非使超越三界"等等所说，这是道智的总结；又"须菩提，此母并非给予佛法乃至独觉法，也非舍弃"等等所说，是遍智的总结，表示三个部分的完成。虽然有这些内容，但在此略本经中未作阐述。
第四品 等正加行
如是解说境三智后，关于实修它们有四种修行：将三智确定的一切行相综合修习的圆满正行，以及修习此行而达到的成就标准，从暖位到刹那的阶段，这是各个阶段圆满修习的顶点；以相、增长等表示这些内容的顶点正行；为了成就学道最终的刹那正行而按照道的行相数量和确定次序，以相互引生的方式修习的渐次行；以及完全成就并圆满后在一刹那中圆满修习一切无漏法的刹那正行，共四种。
首先，一切相现等觉正行有十一法表征：所修习的行相是三智的一切行相的总合，共说一百七十三种行相；二十种修习正行；作为修习正行障碍的四十六种过患魔业；由修习获得的十四种功德；表征正行本身的特征是由智相、差别相、作用相、本性相四者分出的九十一种特征；从资粮道修习正行的角度来说，有顺解脱分和资粮道；顺决择分与加行道两种；修习正行者学位不退转的圣众；特殊正行的角度有有寂平等正行；净土正行；方便善巧正行，如是共十一种。
其中，行相在广本经中，基智的行相通过各别谛理而有四种，道上从人无我角度所教的四种是声闻缘觉共同所证；在此基础上，独觉对所取无自性的证悟分为等持和后得二者，后得中如梦如幻等证悟以五种比喻表示，等持中无烦恼等六种，这是仅就独觉对外境无自性的方面而建立，而在大乘中对诸法无自性的意义必须如言词般执持。如是二十七种是基智的行相。
道智的行相中，集谛从断对治角度说明的离贪行相等八种；道谛从立宗和论证角度说明的无量行相等七种；苦谛从特征角度解说的无常行相等五种；灭谛从空性角度解说的外空行相等十六种空性，如是道智的行相共三十六种。
;


 རྣམ་མཁྱེན་ནི་གཞི་ལམ་རྣམ་པ་མ་ལུས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་མོད།འདིར་ཡུལ་ཅན་ལམ་བདེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སློབ་མ་ཉན་ཐོས་ལ་ཡོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན། བྱང་སེམས་ལ་ཡོད་པ་དང་རྗེས་མཐུན་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད། མཐར་གྱི་གནས་པའི་སྙོམས་འཇུག་དགུ། བདེན་བཞི་མཐོང་བའི་བཟོད་པ་བཞི། ཕར་ཕྱིན་བཅུ་བཅས་ཁྱོན་སོ་བཞིའོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆོས་སྟོབས་བཅུ། མི་འཇིགས་པ་བཞི། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི། མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་
24-1-130a
རྣམ་པ། རང་བྱུང་གི་རྣམ་པ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ་ཁྱོན་བསྡོམས་པས་སོ་དགུ་སྟེ། དོན་ལ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱ་དང་བཅུ་ཐམ་པའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བརྒྱ་དོན་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཏུ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་གནད་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པས། དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་ཚུལ་ཀྱང་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་དེ་དང་དེའི་ངོ་བོ་རྒྱུ་དང་བྱེད་ལས་སོགས་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་ཤིང་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་བསྒོམས་ལ། མཉམ་བཞག་ཏུ་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་བསྒོམ་པའོ། །མདོ་བསྡུས་པ་འདིར་ནི་རྣམ་པ་ལོགས་སུ་མ་བསྟན་ཏེ། སྦྱོར་བ་ཉིད་བསྟན་པས་དེས་དམིགས་བྱར་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པར་བསྒོམ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་སྤྲོས་བྲལ་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་ལྡོག་ཆ་ནས་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཟད་པར་འདུའོ། །སྦྱོར་བ་ལ་རྒྱས་པར་ཉི་ཤུར་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་གང་ལའང་མི་གནས་པའི་སྦྱོར་༡བ ། ཡུལ་ཅན་གྱིས་གང་དུའང་མི་འཛིན་པའམ་མི་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་༢བ་གཉིས་ནི་ཤེར་ཕྱིན་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་དངོས་ཡིན་ལ། ཤེར་ཕྱིན་དེ་ལའང་གཞི་ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ལྡོག་པས་ཕྱེས་ན། གཞིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་པ་ད༣ང་། ལམ་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ད༤ང་། རྣམ་པ་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་དེའི་ཡུལ་ཅན་ལ་ཟབ་པའི་སྦྱོར་༥བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྔ་ནི་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ལས་ཕྱེ་བའོ། །དེ་ནས་བཅོ་ལྔ་པོས་མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྟེ། ཚོགས་ལམ་པའམ་དབང་རྟུལ་གྱི་ཤེར་ཕྱིན་སྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་
24-1-130b
ཚེགས་ཆེན་པོས་འབད་ན་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་རྟོགས་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚེགས་ཆེན་ཡུན་རིང་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་༦བ་ཞེས་བྱའོ། །དྲོད་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པའི་སྦྱོར་༧ བ། རྩེ་མོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སྦྱོར་༨བ། བཟོད་པ་ཉན་རང་གི་ས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྦྱོར་༩ བ། ཆོས་མཆོག་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཐོང་ལམ་སྐྱེ་བས་བར་ཆད་མེད་པའི་སྦྱོར་༡བ༠། མཐོང་ལམ་པས་ཤེར་ཕྱིན་སྒོམ་པ་བྱང་ཆུ བ་ལ་ཉེ་བའི་སྦྱོར་༡བ༡། ས་གཉིས་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་མྱུར་བའི་སྦྱོར་༡བ༢། ས་བརྒྱད་པར་ཤེར་ཕྱིན་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་ལྔར་བཤད་དེ། གཞན་དོན་དུ་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་སྦྱོར་༡བ༣། འཕེལ་འགྲིབ་དང་སྐྱེ་འགག་ཀུན་བྱང་སོགས་མི་མཐོང་བའི་སྦྱོར་༡བ༤། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་བླང་བྱ་དོར་བྱ་སོགས་མི་མཐོང་བའི་སྦྱོར་༡བ༥། གཟུགས་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཙམ་དུའང་ཞེན་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་༡བ༦། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ངོ་བོར་མི་རྟོག་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ། ༡༧ ས་བརྒྱད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་མཉམ་རྗེས་ཀུན་ཏུ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བསྟན་ཏོ། །ས་དགུ་པའི་ཤེར་ཕྱིན་སྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་འབྲས་བུ་རིན་པོ་ཆེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་༡བ༨་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་འབྲས་བུ་བཞི་དང་རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་དང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ་དེ་དྲུག་ལ་འབྲས་བུ་རིན་ཆེན་རྣམ་དྲུག་ཅེས་བྱའོ།

藏文翻译
遍智是一切基道行相对境的主体，因此了知前两者的一切行相。此处以能取的道谛相应，与声闻弟子相应的有三十七菩提分；与菩萨相应的有三解脱门、八解脱、九次第定、见四谛的四忍、十波罗蜜多，总共三十四种。佛陀不共法有十力、四无畏、四无碍解、十八不共法，以及真如行相、自性行相、佛性行相，总共三十九种。实际上遍智的行相共一百一十种。
如是一百七十三种行相中，概括了基道果法要，对这些的作意方式也是在后得中了知并修习它们各自的本性、因、作用等不混杂的行相，而在等持中以无所缘的行相来修习。
在此简略经中未单独教导行相，而是通过教导修行本身，由义理可以了知其所缘境，因为仅仅是在世俗谛中了知三种基道，在胜义谛中修习无所缘，故可归纳为修习一切法空性离戏而从不同方面所教导的无量行相。
修行广说为二十种：不住于任何境的修行，能取不执著或不修习任何对象的修行，这两种是般若波罗蜜多修习的真正修行。若从般若波罗蜜多在基道三行相方面区分，则有：基的真如甚深和道难测，因行相无量故，对此境及其能取称为甚深修行等名称，因此这五种是从修行自性而区分的。
其余十五种是阶段的区分：资粮道者或根钝者修习般若波罗蜜多的修行，因为通过艰难努力才能在长时间后生起证悟，称为艰难长时证悟的修行。暖位获得授记的修行，顶位不退转的修行，忍位必定出离声闻缘觉地的修行，法顶位因之后立即生起见道而无间断的修行，见道者修习般若波罗蜜多接近菩提的修行，从第二地到第七地迅速获得菩提的修行，第八地修习般若波罗蜜多的修行从功德角度说为五种：为利他而转法轮的修行，不见增减生灭垢净等的修行，不见法与非法、应取应舍等的修行，对色等不可思议不可量度等甚至不执著的修行，不分别色等相及本性的修行，因为第八地的无分别智完全成熟，因此等持后得一切时处皆处于平等性中，故如是说。第九地修习般若波罗蜜多的修行称为能授珍宝果的修行，即预流等四果、独觉阿罗汉果和圆满菩提，这六种称为六种珍宝果。
;


 །དེ་གཞན་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་སོགས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཙམ་དང་པོ་ནས་ཡོད་མོད་ཀྱི། སྐབས་འདིར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིས་གདུལ་བྱ་ལ་རང་རང་གི་སྐལ་པ་དང་འཚམས་པར་ཆོས་བསྟན་པས་རང་འབྲས་
24-1-131a
ཐོབ་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ས་བཅུ་པའི་སྒོམ་པ་དག་པའི་སྦྱོར་༡བ༩་ཞེས་བྱ་སྟེ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་ས་འོག་མར་དག་མ་ནུས་པ་རྣམས་འདིར་དག་པས་སློབ་ལམ་གྱི་དག་པ་ལ་འདི་ལས་ལྷག་པ་མེད་པས་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོ་དང་ཟླ་བ་སོགས་སུ་བརྩོན་པ་མི་འདོར་བར་ཐུན་ནམ་མཚམས་སུ་བཅད་དེ་སྒོམ་པ་ནི་སྒོམ་མི་སྒོམ་གྱི་མཚམས་བྱེད་པས་ན་མཚམས་དང་བཅས་པའི་སྦྱོར་༢བ༠་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སྦྱོར་བ་རྣམས་གྲུབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །མདོ་བསྡུས་པ་འདིར་སྦྱོར་བ་དང་པོ་གཉིས། རྒྱལ་བ་ལ་ནི་ལྷ་རྒྱལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། རྐང་པ་གསུམ་པས་མི་གནས་སྦྱོར། །བཞི་པས་མི་སྦྱོར་སྦྱོར་བསྟན་ཏེ། །གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཐའ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བ་རྡུལ་ཙམ་མ་གྲུབ་པས་ཡུལ་གང་ལའང་མི་གནས་པ་དང་། མཐའ་བཞིའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་སོན་པའི་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའང་དམིགས་པ་གང་ཡང་མི་འཛིན་པའམ་མི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་ན་མི་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་སམ་མི་བརྩོན་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་ལ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཤེར་ཕྱིན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་དོན་གྱིས་བྱ་དཀའ་བ་གསུམ་ཡང་བསྡུས་ཏེ་གསུམ་པོ་གཞི་ལམ་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་ཕྱེ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་སོ། །ཚོགས་ལམ་དང་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི། གང་ཞིག་ཆོས་འདི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། ཐོས་བསམ་གྱིས་སོམ་ཉི་མེད་པ་ཚོགས་ལམ། སློབ་པ་སྟེ་སྒོམ་བྱུང་གི་གསལ་སྣང་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དྲོད། 
24-1-131b
ཕྱིར་ཞིང་ཆེར་བརྩོན་པས་དགེ་རྩ་གཡོ་བའི་རྩེ་མོར་གྱུར་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །ཡང་ན་ཐུན་མོང་དུ་ཚོགས་ལམ་ནས་རྩེ་མོ་མན་ཆད་དུ་སྦྱར་རོ། །བཟོད་པ་ངེས་འབྱུང་གི་སྦྱོར་བ་ནི། དགོན་པའི་ལམ་ནི་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། ཆོས་དབྱིངས་ལ་དང་པོར་དོན་སྤྱི་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བློས་ལྕོགས་ཤིང་བཟོད་པ་ན། ཟབ་མོའི་དོན་ལ་མི་སྐྲག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་སྙམ་དུ་དབུགས་ཕྱིན་ནས་ཉན་རང་གི་ས་ལས་འདའ་བའོ། །ཆོས་མཆོག་བར་ཆད་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། མི་ཞིག་རྒྱ་མཚོའི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། མཐའ་བྲལ་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དངོས་སུ་མཐོང་བ་ལ་ཉེ་བར་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་པའི་རི་དང་ཤིང་སོགས་མ་མཐོང་བས་ཡིད་ཆེས་ཤིང་ཆོས་མཆོག་གི་སྦྱོར་བ་དེས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་མཐོང་བ་མཐོང་ལམ་བར་མ་ཆད་དུ་འདྲེན་པར་བསྟན་ཏོ། །མཐོང་ལམ་བྱང་ཆུབ་ཉེ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི། དཔྱིད་དུས་བཟང་ལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ཏེ། སྦྱོར་ལམ་པའི་རྟོགས་པ་སྡོང་པོ་ལྟ་བུ་ལ་འདས་ལམ་དང་པོར་སྐྱེ་བ་མཐོང་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལོ་མ་ལྟ་བུ་ལྷགས་པར་གྱུར་པ་ན། བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་ཡལ་ག་རྣམས་ལམ་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ཡོན་ཏན་གྱི་ལོ་འདབས་དང་འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་རྣམས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ། །ས་གཉིས་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པ་ནི། དཔེར་ན་བུད་མེད་སྦྲུམ་གང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། དཔེ་སྔ་མ་སྡོང་པོས་འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་འབྱིན་པ་ལས་མྱུར་བར། བཙའ་བའི་
24-1-132a
དུས་སུ་བབ་པ་ན་ཡུན་མ་འགྱང་བར་བཙའ་ངེས་བལྟར་མ་དག་པའི་ས་བདུན་པོའི་དྲི་མ་མངལ་སྦུབས་དང་འདྲ་བ་བྲལ་ནས། དག་སའི་ཡེ་ཤེས་དངོས་སུ་སྣང་ཞིང་མྱུར་དུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའོ།

藏文翻译
虽然从一开始就能通过向他人教法等方式给予果位，但此处是指通过四无碍解依照所化众生各自根机相应地教授法义，使他们获得各自果位，因此如是称呼。
第十地修习清净修行，是指在下地无法清净的微细习气障碍在此地得以清净，因为超过此地再无学道上的清净，所以称为清净。
不舍精进，以年月等为限，分段时间或间隔修习，因为区分修习与不修习的界限，所以称为有间修行，这是成就诸修行的方法。
在此简略经中，通过"胜利诸佛"等一偈教导前两种修行：第三行表示不住修行，第四行表示无修修行。从色乃至遍智的一切法，以四边方式无有丝毫可缘，故不住于任何境；与远离四边戏论的法性相应的能缘无分别智慧也不执著或不修习任何所缘，因此称为无修修行或无精进修行，实际上是主客不二的般若波罗蜜多无分别智慧。通过这一意义也包含三种难行，因为三者仅从基道行相方面区分而已。
资粮道、暖位和顶位三种修行由"若有此法"等一偈表示：通过闻思无疑是资粮道，修习即通过修所生清晰显现为主的暖位，再进一步精进使善根动摇的顶位成为不退修行。或者共同地适用于从资粮道到顶位为止。
忍位出离修行由"荒野之道"等两偈表示：当以总相执持法界的方式心力堪能并忍受时，对甚深义不恐惧而将能证悟，生起这种信心并超越声闻缘觉地。
法顶位无间断修行由"有人大海"等两偈表示：即将直接见到离边法界大海的标志是不见见解、疑惑等能取所取分别现行的山林等，因此确信法顶位修行能够无间断引发法性现量见的见道。
见道接近菩提修行由"春时美好"等一偈表示：加行道者的证悟如树干，当超世间第一道生起见道智慧如叶子蓬勃时，菩提道的枝条在不久的路途上，功德叶片与果花将极其广大地生长繁盛。
从第二地至第七地迅速获得菩提的修行由"譬如孕妇"等一偈表示：较前喻树干逐渐产生果实更为迅速，当临近分娩时不久必定分娩，如同七不净地的垢如胎膜脱离，净地智慧直接显现，迅速成佛。
;


 །དག་སའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཐུན་མོང་དུ་སྟོན་པ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མཆོག་སྤྱོད་ཚེ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ཏེ། འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཆོས་མིན་མི་མཐོང་བ་དང་། གཞལ་མེད་ཀྱི་ཆོས་དབྱིངས་ཙམ་དུ་ཞེན་པས་མི་མཐོང་བ་གསུམ་བསྟན་པས་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ངོ་བོར་མི་རྟོག་པ་དོན་གྱིས་བསྟན། མྱ་ངན་འདས་ལ་མི་རེག་དེ་ནི་ཤེས་རབ་གནས་ཞེས་པས། གཞན་དོན་དུ་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་ནས་འབྲས་བུ་རིན་ཆེན་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཚན་འཛིན་ཕྲ་མོའང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་ཤུགས་ལ་འཕང་པ་ཡིན་ཞིང་། མཚམས་དང་བཅས་པ་ནི་ལོགས་སུ་མ་བསྟན་ཀྱང་རུང་བས་འདིར་མ་གསུངས་སོ། །སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་ནི་རྒྱས་པར་བདུད་ཀྱི་མཐུ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པར་བཅུ་བཞིར་གསུངས་ཀྱང་འདིར། གང་ཞིག་འདིར་སྤྱོད་སངས་རྒྱས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། གང་ལའང་མི་རྟོག་པ་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། མི་རྟོག་པ་དེའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་བདུད་ཀྱི་མཐུ་བཅོམ་པ་སོགས་འགལ་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ། ཡུམ་འཛིན་པ། དགེ་རྩ་ཐུན་མིན་སྐྱེད་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་དང་། གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་སོགས་རང་གཞན་གྱི་དོན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་ཞེས་སོ། །སྤང་བྱ་བདུད་ལས་ནི་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྦྱོར་བའི་བར་ཆད་དུ་གང་གྱུར་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་
24-1-132b
ཡང་ཡུམ་རྒྱས་པར་འགལ་རྐྱེན་རང་ལ་གནས་པ་ཉི་ཤུ། རང་གཞན་གང་རུང་ལ་བརྟེན་པའི་མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ཉེར་གསུམ། གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་འགལ་རྐྱེན་གསུམ་སྟེ་བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་པ་ལས་སྐབས་འདིར། སྨྲ་བའི་ཟླ་བ་སངས་རྒྱས་སོགས་ནས་དགོངས་པ་མཛད་ཀྱི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་བདུད་ལས་དངོས། དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན། དེས་མི་ཚུགས་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་གསུམ་ལས་དང་པོ། སྤོབས་པ་ཐ་དད་རྣམ་པ་དུ་མ་ཞེས་པས། སྤོབས་པ་སྐྱེས་བུ་རབ་དང་ཐེག་ཆེན་ལས་གཡེང་བའི་རྒྱུ་བརྒྱད་དང་། གཞན་ཡང་རང་གི་རྟོག་པ་ངན་པས་ཤེར་ཕྱིན་འབྲི་བ་དང་འཆད་ཉན་གྱི་ཚོགས་པ་མི་ལྡན་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན། འགྲོ་བའི་དོན་མ་བྱས་པར་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས། སྤོབས་པ་མྱུར་བ་དང་འགྲོ་དོན་ལ་མི་དགའ་བ་བསྟན། འདི་བཤད་ཚེ་ན་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་གིས་ཡུམ་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་འཛིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་མི་ཤེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱུ་ལས་ཉམས་པ་དང་། གླང་པོ་རྙེད་ནས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལམ་ཐེག་ཆེན་ལས་ཉམས་པ་དང་། ཟས་མཆོག་རྙེད་ནས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་རོ་མྱོང་བ་ལས་ཉམས་པ་དང་། འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་སྐུ་གསུམ་ལས་ཉམས་པ་བསྟན། དེ་དག་གིས་རྒྱུ་འབྲས་འབྲེལ་ཉམས་དང་། ཆེད་དུ་བྱ་བ་གསུམ་ལས་ཉམས་པ་དོན་གྱིས་ཤེས་པས་ན་ཐེག་ཆེན་ལས་ཉམས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་བདུན་བསྟན་ཏོ། །བསྟི་སྟངས་འདོད་པར་འགྱུར་ཞིང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས། རང་ཉིད་བསྟི་སྟངས་འདོད་པ་སོགས་ཀྱིས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྦྱོར་བའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བ་ཀུན་
24-1-133a
བསྡུ་ཞིང་ཆོས་མིན་བྱ་བ་ཞེས་པས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གསུམ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །གང་དག་དེ་ཡི་ཚེ་ན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་འགལ་རྐྱེན་ཀུན་བསྡུའོ། །དེ་ཡི་ཚེ་ན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་བར་དུ་བདུད་ཀྱིས་འབྱེད་པའི་སྦྱོར་བ། ལམ་ལྟར་སྣང་བཅོས་མ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་གུས་པའི་ཡུལ་མིན་པ་བདུད་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ལ་དགའ་བ་སྟེ་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་གསུམ་སོགས་བར་ཆད་དུ་མ་ཞིག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།

藏文翻译
共同显示净地诸修行，"行持般若波罗蜜胜时"等一偈，表示无增减、不见法非法、不以无量法界为所执著而不见，通过这三点的教导，间接表明不分别色等相及本性。"不触涅槃即智慧安住"表示为利他转法轮并授予珍宝果，以及暗示连微细执相也清净的智慧，而有间修行未单独教导也无妨，故此处未说。
修行的功德广说为降伏魔力等十四种，但此处以"若行此者诸佛"等一偈显示功德：不分别任何对境是修行的本质，由于这种无分别的加持，降伏魔力等远离违缘，了知佛意、持有佛母、生起殊胜善根等功德增长，以及教授法义等自他利益任运成就。
所断魔业是对修习般若波罗蜜多的障碍。在广本佛母中，分为住于自身的二十种违缘、依于自他任一的二十三种顺缘不足、依于他者的三种违缘，共四十六种。此处从"言说月亮佛陀"到"作如是思"表示：其中包括魔业本身、产生的原因，及其不能击败的原因三部分。
首先，"辩才多种差别"表示辩才使胜者与大乘分心的八种原因，以及由自己不良分别使般若减损和缺乏讲闻团体等一切因素。"未作众生利"等两行表示辩才迅疾和不乐利众。"说此时"等一偈表示执持背离佛母的理由。"如是不知"等两行表示从因堕落。"得象后"等两行表示从大乘道堕落。"得胜食"等两行表示从品尝般若味道堕落。"无上果"表示从三身果位堕落。这些表示因果关系失坏，以及从三种所为而堕落，由此可知从大乘堕落的七种原因。
"希求恭敬而"等一偈，总摄由自己希求恭敬等成为修习般若波罗蜜多障碍的一切，"非法行"也表示三种随眠力。
"何人彼时"等一偈总摄依于他者的违缘。
"尔时"等一偈表示魔在法与补特伽罗之间制造分离的行为，制造近似伪造的道路，对不应恭敬之境生喜——即对魔的幻化生喜，这样总摄依于他者的三种障碍等诸多干扰。
;


 །གཉིས་པ་བར་ཆད་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་རིན་ཆེན་རིན་ཐང་མེད་པ་ནས་སྤྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན། གསུམ་པ་མི་ཚུགས་པའི་རྒྱུ་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་སོགས་ནས་དགོངས་པ་མཛད་ཅེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དགོངས་དོན་རྙེད་ནས་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་འཇུག་པ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་བདུད་ཀྱི་གླགས་མི་རྙེད་དོ། །དེས་ན་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དོན་མ་རྙེད་ཚུན་ཆད་དུ་ཤེར་ཕྱིན་མི་རྙེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཤེས་པར་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་ལ་སྤྱིར་ཤེས་མཚན་སོགས་བཞི་དང་། ཤེས་མཚན་ལའང་གཞི་ཤེས་ལམ་ཤེས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཤེས་མཚན་གསུམ་དུ་ཡོད་པའི། དང་པོ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་མཚན་ནི་རྒྱས་པར་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། གཞི་ཤེས་ཀྱི་ཡུམ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་སོགས་ཏེ། དེ་ཡང་མཁྱེན་པ་གསུམ་པོས་ཀྱང་རང་ཡུལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་མཉམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདྲ་ཞིང་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། གཞི་ཤེས་ནི་གཞི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་ཀྱིས་
24-1-133b
ལམ་དང་། རྣམ་མཁྱེན་གྱིས་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་དུ་གཟིགས་པའི་ལྡོག་ཆ་ནས་བསྟན་པས། གཞི་ཤེས་ལས་སེམས་ཆགས་བཅས་སོགས་གཞི་ཡི་ཆོས་དང་། ལམ་ཤེས་ལས་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་སོགས་ལམ་གྱི་ཆོས་དང་། རྣམ་མཁྱེན་ལས་མཁྱེན་པ་དེའི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཡུལ་གནས་དང་གུས་པར་བྱ་བ་སོགས་འབྲས་བུ་མི་སློབ་པའི་མཁྱེན་ཚུལ་སྟོན་ཅིང་། ཡུལ་དེ་དང་དེ་རྣམས་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་གཞི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པར་མཚོན་ཏེ། སྔོན་པོ་ཤེས་པ་ལ་སྔོ་འཛིན་ཤེས་པ་ཞེས་ཡུལ་སྔོན་པོས་མཚོན་ནས་ཡུལ་ཅན་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་མཚན་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཡུལ་ཅན་དེ་བྱེད་ལས་དེས་མཚོན་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་གདུང་འདེགས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་ལས་ཀ་བ་ཉིད་དུ་མཚོན་པ་བཞིན་ནོ། །ཁྱད་མཚན་ཡང་རྟག་པ་ལས་ལོག་པས་མི་རྟག་པར་མཚོན་པ་ལྟར། ལམ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མཚོན་པ་ཡིན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ནི་གཞན་སྔ་མ་གསུམ་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་མཚོན་བྱའང་ཡིན་ལ། རང་གི་དོན་ལྡོག་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་ལྟོ་ལྡིར་བ་ལས་བུམ་པར་མཚོན་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཆོས་གང་ཞིག་ཐ་སྙད་ཤེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བུམ་པ་སོགས་སུ་བཞག་པའི་མཚོན་བྱ་དེ་འཇོག་བྱེད་དོན་གྱི་ལྡོག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཅེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཡིན་ལ། འཇོག་བྱེད་དེ་ནི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་རེག་བྱ་སོགས་ངོ་བོའམ། དེའི་ཡོན་ཏན་ནམ་བྱེད་ལས་ལྟ་བུ་ཅི་རིགས་པ་ལས་དེར་བཞག་པའམ་བཏགས་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་བཞིའི་སྒོ་
24-1-134a
ནས་མཚོན་བྱ་མཁྱེན་གསུམ་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་གཞི་ཤེས་ལྟ་བུའི་ཤེས་པར་བྱ་བ་མང་ཡང་གལ་ཆེ་བ་བསྡུས་ཏེ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པས་གཞན་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་པས། ཐོག་མར་གཞི་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་མཚན་ནི། གང་དག་འདས་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་བསྟ༡ན་ཏེ་གང་ལས་ན་ཡུམ་ལས་འབྱུང་བར་ཤེས་པའོ།

藏文翻译
第二，产生障碍的原因由"珍宝无价"至"将会欢喜"进行教导。第三，不能击败的原因由"十方诸佛"至"作意"进行教导，即获得般若波罗蜜多的意趣后，诸佛加持自然进入其中，这是法性，因此魔找不到机会。所以在未获得般若波罗蜜多的意义之前，魔业会出现以使人无法获得般若波罗蜜多。
应知的特征，总的来说有智相等四种，其中智相又分为基智、道智和遍智的智相三种。首先，基智的智相广说有十六种，如依靠基智的佛母而了知如来出现等。虽然三种智慧都同样了知其所有境界为无生平等且无差别，但基智是证悟蕴处界的真如，道智证悟道，遍智证见一切所知行相无生，从这些不同方面进行教导。因此，从基智教示有贪心等基法，从道智教示三解脱门等道法，从遍智教示此智的不共境界、应尊敬等无学果位的了知方式，并通过了知各种境界而表示为基智等，就如通过蓝色境界来表示能取识为"了知蓝色的意识"一样。
同样，作用相也应了知，即通过作用表示能取识，如同通过支撑重物的作用表征为柱子一样。差别相如通过与常相反表征为无常一样，通过胜过其他道路的殊胜法来表征此道。自性相是相对前三者而言，既是所表征也是特征，因为它是自己的含义方面，如通过圆腹表征为瓶子。
因此，任何在言说所知所述的对境中安立为瓶子等的所表征，其安立根据的意义方面被广泛认为是特征。这种安立依据是通过形状、颜色、触感等本性，或其功德或作用等适宜的方式而安立或假立，同样在此处也通过四种特征来了知三智这一所表征。
关于基智等的应知内容虽多，但摘要重要的部分为十六种来教导，其他也需要了知。首先，基智的智相由"何者过去"等两偈表示：前两行表示了知如来出现的智相，即从何处出现——了知从佛母中出现。
;


 །འཇིག་རྟེན་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཐ་སྙད་དུ་མ་ནོར་བར་ཤེས་ཤིང་དོན་དམ་པར་འཇིག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྟོ༢ན། གང་གིས་སྟོན་ན་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡུམ་འདིས་སྟོན། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པས་༣ སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སེམས་ནང་དུ་བསྡུས་པ༤། ཕྱིར་གཡེང་བ་གཉིས་ད༥ང ། ཆགས་སྡང་རྨོངས་གསུམ་བཅས་པ་ད ༦ང་། ཆགས་སོགས་དང་བྲལ་བའི་སོགས་སེམས་ད༧ང་། གཡོ་བཀྲམ་འདུ་བ་བཅུམ་པའི་སེམས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཇི་བཞིན་མཁྱེན་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་མཁྱེན་པ་ད༨ང་། དེའི་ཤུགས་ཀྱིས་སྤྱོད་མཁན་སེམས་དེ་ཡང་ཡུལ་ཀུན་ལ་ཁྱད་པར་བྱེད་པས་ཆེན་པོར་གྱུར་༩ པ། འཇུག་ཡུལ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཚད་མེད་༡ པ༠། དཔེ་འམ་ངོ་བོས་དབང་པོ་ལ་བསྟན་དུ་མེད་༡པ༡་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་ངོ་། །དོན་དམ་པར་འཇིག་རྟེན་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སོགས་ཀྱིས། བསྡུས་གཡེང་གི་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་མི་ཟད་པ་ད ༡ང༢་། སེམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོས་ཚད་མེད་པའི་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ད༡ང༣་། སེམས་ལ་ངོ་བོ་མེད་པས་སྤྱན་ལྔས་ཀྱང་བལྟར་མེད་པ་ད༡ང༤་། ཐ་སྙད་དུ་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་མ་འདས་པའི་ངོ་བོར་ཤེས་༡པ༥་རྣམས་བསྟན་ལ། དེ་ལྟར་ཐ་སྙད་མཁྱེན་
24-1-134b
ཚུལ་དང་དོན་དམ་མཁྱེན་ཚུལ་དེ་གཞི་ཐམས་ཅད་བདེན་གཉིས་རོ་མཉམ་དུ་མཁྱེན་པའི་གཞི་ཤེས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མཁྱེན་པ་ལས་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཐུབ་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་རྟོགས་ནས་གཞན་ལ་བསྟན་པ༡ར༦་ཤེས་པའང་དོན་གྱིས་འཕང་ངོ་། །མཚན་ཉིད་འདི་དག་གདུལ་བྱ་ཉེ་བའི་བསམ་ངོ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་གྲངས་ངེས་མེད་པར་གཞུང་ཁ་ཅིག་ཏུ་བཤད་ཀྱང་། གདུལ་བྱ་ཉེ་བའི་བསམ་ངོར་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་ཙམ་དུ་བསྟན་ཀྱང་། འདི་ལས་བསྡུས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་ལྔ་དང་ཁྱད་པར་དུ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་མ་འདྲེས་པར་ཐ་སྙད་དུ་གཟིགས་པ་དང་། དོན་དམ་རང་བཞིན་མེད་པར་གཟིགས་པ་ཙམ་ལའང་འདུ་ཞིང་། རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་ཚད་མེད་པ་སྙེད་དུ་འགྱུར་ཡང་། འདིར་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུང་ལྔ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བྱེ་བྲག་ཆགས་བཅས་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་འདི་དག་གདུལ་བྱའི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་ཤེས་པར་བྱ་བ་གལ་ཆེ་བས་འདིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་གཞན་ཀུན་དོན་གྱིས་བསྡུས་པས་ན། བཅུ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་གོ་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་སྐབས་གཞན་རྣམས་སུའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལམ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་མཚན་རྒྱས་པར་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་ཉིད་དང་མཚན་མེད་དང་སྨོན་མེད་དང་སྐྱེ་མེད་དང་འགག་མེད་དང་ཀུན་ཉོན་མེད་པ་དང་རྣམ་བྱང་མེད་པ་དང་། བླང་དོར་གྱི་དངོས་པོར་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་པའི་རྟེན་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པ་མེད་པ་དང་། འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ་ལྡོག་ཆ་
24-1-135a
བཅུ་དྲུག་ནས་བསྟན་པའི་དོན་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལམ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ལ། སྐབས་འདིར་ནི། མཁས་པ་འཇིག་རྟེན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས། སངས་རྒྱས་རྣམས་བྱོན་ཡང་རུང་མ་བྱོན་ཡང་རུང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཤིས་སམ་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་སུས་ཀྱང་བསྒྱུར་དུ་མི་བཏུབ་པས་འཁྲུགས་པ་མེད་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་བྱར་མེད་དམ་བཅོས་མིན་གྱི་དོན་རིག་པ་ན། དགག་བྱ་རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གསུམ་པོས་ཁྱད་པར་བྱར་མེད་པའི་དོན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས་ཆོས་ཀུན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་དགོངས་པ་རོ་མཉམ་དུ་གྱུར་པ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཤེགས་པ་ཞེས་མཚན་གསོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ།

藏文翻译
世间即五蕴，在世俗谛中正确了知，而在胜义中无灭坏的自性，由谁显示呢？由诸佛之母显示。"其他众生心行"表示总的和别的摄心向内、向外散乱二种、有贪嗔痴三种、离贪等心、动散聚敛的心等如实了知，这是世俗谛中的了知；由此推知，行为主体之心对一切境界能作差别而成为广大、无决定所入境的无量、以喻或本性不能显示于根前的这些也能了知。
"胜义中世间真如等"表示摄心散心也以真如本性而无尽、心以法界本性成为无量广大、心无本性故五眼也不能见、世俗中动摇等心也不离真如自性，如是了知世俗和了知胜义，这是从了知一切基础二谛平等的基智般若波罗蜜多智慧而来。因此，在世俗中，能仁现量证悟真如后向他人宣示，这也由义理间接表达。
这些特征是考虑所化众生近前心意而说，因此在一些论典中解释为数量不确定，但为了所化众生近前心意而说为十六种。若概括这些，则摄为在世俗中无混杂地照见众生五蕴和特别是心行，以及在胜义中照见无自性，若详细分析则成为无量，但此处说为十六种，即了知世间五蕴总体和别别心行差别如有贪等，这些对利益所化众生极为重要，因此这十六种意味深长地包含其他一切应知内容，因此说为十六种是有理由的，这样的理解方式在其他部分也应了解。
道智的智相广说为十六种：空性、无相、无愿、无生、无灭、无烦恼、无清净、无有取舍之事物、涅槃之本性、无住处、真如虚空相、法性无动乱、无造作、无分别、无差别、无相，从这十六个方面表示的真如义为道智所了知。在此处，由"智者世间"等一偈表示：诸佛出世或未出世，诸法本性或法性任何人不能改变，故无动乱、自性涅槃、如虚空本性。菩萨们了知如是法性无为无造作之义时，所遮境界即因果成立之自性以及生等十三种无法差别之义而等持，于一切法真如与密意平等中，称为真如中行者。
;


 །རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཤེས་མཚན་ཡང་རྒྱས་པར་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་དེས་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆོས་འབྲས་ཡུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་ཞི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དང་། ཡུམ་དེ་ལ་གུས་པར་བྱ་བ་དང་། བཀའ་བཞིན་བསྒྲུབ་པས་བླ་མ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སོགས་ཀྱིས་མཉེས་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། མེ་ཏོག་གཏོར་བ་དང་སྒྲུབ་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་དང་། རྣམ་མཁྱེན་དེས་ཡུལ་བདེན་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཀུན་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པར་མཁྱེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པས་མ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་སྟོན་པར་མཛད་པའམ་ཡང་ན་གཟུགས་སོགས་མཐའ་གང་དུ་མ་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་མཐོང་བ་
24-1-135b
ཞེས་སྟོན་པར་མཛད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་དང་། དེ་ཡང་གདུལ་བྱ་འཁོར་དུ་འདུས་པ་ལ་བརྗོད་ཅིང་ཐོས་པར་མཛད་པ་དང་། ཐོས་པའི་དོན་བསམ་པས་ཤེས་ནས་རྒྱུད་སྨིན་པར་མཛད་པ་དང་། བསམ་པས་ངེས་པ་རྙེད་པའི་དོན་བསྒོམས་ནས་མངོན་སུམ་རྟོགས་ཏེ་རྒྱུད་གྲོལ་བར་མཛད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་མཛད་པའམ་ཡང་ན་ཆོས་ཉིད་དེ་ལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་འགོག་པའི་ཚུལ་སྟོན་པ་དང་དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཚུ་རོལ་དང་བླང་དོར་གྱི་འདུ་ཤེས་འགོག་པ་སྟེ། དོན་གཉིས་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམ་མཁྱེན་ཉིད་ལས་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་མཁྱེན་དང་ལྡན་པས་དེ་ལྟར་མཁྱེན་པར་གྱུར་ལ། དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་ཡོད་པས་སྦྱོར་བའི་ཤེས་མཚན་དུའང་འགྲོ་ཞིང་། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཤེས་མཚན་འདི་མི་ལྡན་རྣམ་གཅོད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བསྒྲུབས་པས་དེ་རྣམ་མཁྱེན་སྐྱེད་བྱེད་དུ་མཚོན་ཡང་། དེ་ཁོ་ནས་སྐྱེད་དོ་ཞེས་གཞན་ལྡན་རྣམ་གཅོད་དུ་མ་བྱས་པས། ལམ་ཤེས་ལ་ཁྱད་མཚན་བཤད་པས་འབྲས་བུ་རྣམ་མཁྱེན་ལ་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དང་གཞི་ཤེས་ལའང་ཉན་རང་གི་དེ་ལས་འཕགས་པར་དོན་གྱིས་ཤེས་པ་འཕང་ངོ་། །སྐབས་འདིར། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དགའ་ཚལ་སོགས་ནས་ཆོས་ཀྱང་རབ་ཏུ་སྟོན་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་
24-1-136a
ཀྱི་གནས་པ་འབྲས་དུས་ཀྱི་ཤེར་ཕྱིན་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་གི་འབྱུང་གནས་དགའ་བའི་ཚལ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བར་གནས་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ཞིང་། དེའི་ཤུགས་ལ་གུས་པར་བྱ་བ། བླ་མར་བྱ་བ་མཉེས་པར་བྱ་བ། མཆོད་པར་བྱ་བ། དོན་དམ་པར་དེ་རྣམས་བྱ་བ་མེད་པ་རྣམས་འཕང་། རྐང་པ་ཕྱི་མ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་བྱ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཞི་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བརྗོད་པ་དང་ཤེས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་ནས་འཁོར་བ་ལས་བསྒྲལ་ཀྱང་། སྟོན་པ་པོ་དེ་དག་ནམ་ཡང་སེམས་ཅན་དང་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར་ཞེས་འདུ་ཤེས་འགོག་པ་བསྟན། དཔེར་ན་སེང་གེ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ལྟ་བའི་རི་སུལ་ལ་བརྟེན་པའི་མུ་སྟེགས་རི་དྭགས་ཀྱི་ཚོགས་སྐྲག་པར་མཛད་པ་སྟོང་ཉིད་སེང་གེའི་ང་རོ་ནི་མི་ཡི་སེང་གེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་འདིར་བསྒྲགས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་པས་སྟོང་ཉིད་སྟོན་པར་མཛད་པ་བསྟན། དཔེར་ན་ནམ་མཁར་གནས་པ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་སྲིད་པའི་ཆུ་ཀླུང་སྐེམ་ཞེས་པས་འཇིག་རྟེན་འགོག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱང་རབ་ཏུ་སྟོན་ཞེས་པས་ཀུན་ཏུ་འཇུག་མཁྱེན་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པ་བསྟན་ཏེ། དེས་མ་མཐོང་སྟོན་པའང་བསྡུས་སོ།

藏文翻译
遍智的智相也广说为十六种：依靠此佛不共法果佛母一切相智般若波罗蜜多而住于轮涅平等性；恭敬此母；如教修持而视为上师；以宣说功德等使欢喜；以散花、修行等方式供养；在胜义中了知无此等行为；了知遍智于二谛所摄一切境无碍趣入；显示凡夫未见的甚深法性，或者说显示色等未见任何边际即是见到胜义；将世间五蕴本身显示为空性相；对所聚集的所化眷属宣说使闻法；使闻法义经思考而了解，成熟相续；对思维中获得决定的义理修习而现量证悟，使相续解脱；显示法性本体超越凡夫分别观察的境界故不可思议；显示一切法自性涅槃寂静，或者显示于法性中能取的戏论寂灭；教示有漏世间五蕴的灭除方式，并灭除对此的彼岸此岸和取舍等想。这十六种二利圆满的果从遍智中出现，具有遍智者如是了知，生起这种能力存在于遍智的修行中，因此也成为修行的智相，这种遍智的智相以排除不具足方式成就遍智修行，表征其为遍智生因，但并非唯由此生而排除其他，因此以道智的差别相说明时也能推知果位遍智，对基智也能推知超胜声闻缘觉的智慧。
此处由"般若波罗蜜多喜林"至"也广说法"表示：佛陀依止住处——果位般若波罗蜜多如同一切功德源泉的喜林而安乐而住，这是直接表示的，由此间接表示恭敬、视为上师、令欢喜、供养以及胜义中无此等行为。后三行表示以对所化众生宣说、了知、现证的方式开示所教的真如寂静不可思议性，虽从轮回中解脱，但能说者永不生起众生和轮回等想，这表示遮止分别想。"譬如狮子"等一偈表示：依止见解山谷的外道群鹿被恐吓，空性狮子吼声由人中狮子佛陀在世间宣说，表示显示空性。"譬如住于虚空"等一偈，以"干涸有情水流"表示世间灭除，以"也广说法"表示以普遍趣入智而说法，这也包括了未见的显示。


 །ཁྱད་མཚན་ལ་རྒྱས་པར་བཅུ་དྲུག་ལས་འདིར་དང་པོ་བཞི་དངོས་སུ་བསྟན་པས་ཕྱི་མ་གསུམ་གསུམ་དོན་གྱིས་འཕང་སྟེ། དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མཚོན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི། གཟུགས་རྣམས་མི་མཐོང་སོགས་དོན་དང་དཔེའི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཏེ། སྡུག་བདེན་གྱི་མཚན་གཞི་གཟུགས་སོགས་དོན་
24-1-136b
དམ་པར་མི་མཐོང་བས་ནམ་མཁའ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ངོ་བོ་དེ་དཔེ་གང་དང་ཡང་མི་མཉམ་པ་དང་། ཚད་མས་གཞལ་བ་ལས་འདས་པ་དང་། གྲངས་ཀྱིས་བགྲང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པར་དོན་གྱིས་ཤེས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་ལས། སྐབས་འདིར་འཕགས་པ་ཀུན་སྡུད་དང་། ཤེས་མྱུར་གཉིས་དངོས་སུ་བསྟན་པས་གཞན་གཉིས་ཤུགས་ལས་ཤེས་ཏེ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ལམ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཕྲ་ཞིང་མཛངས་པའི་བློ་ལྡན་མཁས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་དོན་གྱིས་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་ཀུན་གྱི་སྤངས་རྟོགས་སྡུད་པར་སྟོན་པའི་མདོ་ལ་སྡུད་བྱེད་ཀྱི་ངོས་ནས་བསྟན་པ་དང་།ཇི་ལྟར་སྡུད་ཚུལ་བསྟན་པ་གཉིས་ལས་དང་པོ། བློན་པོའི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། རྒྱལ་པོ་བཏང་སྙོམས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་དང་། གཉིས་པ་རྒྱལ་པོའི་དཔེས་བསྟན་པ། རྒྱལ་པོ་གྲོང་དུ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་རྟོགས་རིགས་སུ་གནས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་དང་མ་བྲལ་བས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་ལ་མངོན་ཤེས་མྱུར་བས་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་མདོ་ལ་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ་གང་ལ་བདེ་གཤེགས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག གཉིས་པ་ལ་དཔེ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གསུམ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་སོགས་སོ། །འགོག་བདེན་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་ལས། འདིར་ལམ་སྒྲུབ་པ་དང་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་གཉིས་བསྟན་པས། ལམ་དེས་དམིགས་ཡུལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་ཡང་བྲི་
24-1-137a
གང་མེད་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པར་དོན་གྱིས་ཤེས་ཏེ་གོང་དུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟན་པ་སོགས་དང་གནད་གཅིག་གོ། དེ་ལ་དང་པོ་ལ་དཔེ་དོན་གཉིས་ཏེ། དཔེར་ན་ལ་ལས་རྫ་སོ་མ་བཏང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་སོ། །དེ་ཡང་ཐབས་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་དེས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ནི་དཔེ་དོན་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ།དཔེར་ན་བཅོས་ལེགས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་སོ། །དེ་ཡང་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་དང་མ་བྲལ་བའི་མཐུས་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་ཆུད་མི་ཟ་བར། འབྲས་བུའི་སར་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱས་ནས་ཇི་ལྟར་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་ལྟར་འགྲུབ་ཅེས་སོ། །ལམ་བདེན་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་ཀ་འདིར་ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་དཔེའི་སྒོ་ནས་སྤྱིར་བསྟན་པ་ནི། ལོ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལོན་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་ཏེ། ལམ་ལས་མི་ཉམས་པ་ཕྱི་ནང་གི་ཡོངས་འཛིན་ལ་རག་ལས་པའི་དཔེའོ། །དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོའི་སོགས་ནས་དེ་སྐད་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོའི་ལས་ཀྱི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གི་རྐང་པ་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་རྟེན་བསྟན་ཏེ། ལྷག་པའི་བསམ་པས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པ་པོ་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་བསྟན། དེ་རྗེས་རྐང་པ་ལྔས་ཕྱི་ནང་གི་ཡོངས་འཛིན་བསྟན། སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ནས་བསྔོ་བར་གྱིས་ཞེས་པའི་བར་
24-1-137b
གྱིས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མཐའ་དག་ཚང་བར་བསྟན། དེ་རྗེས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལམ་ལ་མཆོག་འཛིན་དང་མངོན་ཞེན་གྱིས་རོ་མྱང་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།

藏文翻译
差别相广说有十六种，此处直接教示前四种，后三组各三种则由义理间接表示。首先表征苦法忍智慧的不可思议性，通过"诸色不见"等两偈义理和譬喻说明：苦谛所依色等在胜义中不见，故如虚空不可思议。如是不可思议的本性，间接可知不与任何譬喻相等、超越量度所测，以及超越数量所计。
集谛见道的四种智慧中，此处直接教示圣者摄集和速知两种，其余两种从间接了知：刚才所说的这种道路是微细、具足智慧的聪慧菩萨们所应了知的，而非声闻等的行境，是不共智慧，这是由义理而知。
关于教示圣者所断所证摄集的经，从摄集者方面说明和如何摄集的方式两方面，首先以大臣为喻说明："国王舍弃"等一偈，其次以国王为喻说明："国王入城"等一偈。由于不离大乘证悟种类的般若波罗蜜多，以神通迅速证悟菩提的经，分为略说和广说两部分：首先"于何如来"等一偈，其次通过譬喻和义理各三偈说明，如"譬如趣入大海"等。
灭谛见道的四种智慧中，此处教示道的成就和果的成就两种，由此义理可知此道所缘是真如，且以无有增减为特点，这与前面所说不可思议等要点相同。首先，从譬喻和义理两方面："譬如某人未放陶箭"等两偈。即是说具足方便智慧殊胜双运的道路能成就无住涅槃，而其他则不然，应当如是了知。其次，成就果大菩提也以譬喻和义理说明："譬如善造"等两偈。这是说由于不离不住二边的般若波罗蜜多之力，直至获得究竟果位不会浪费，必定引导至果位，如所发心而成就。
道谛证悟的四种智慧此处也全部宣说：通过譬喻的方式总的说明："百二十岁"等两偈，道的不退失依赖内外善知识的譬喻。意义通过"菩萨最初"至"如是教导"表示：由"菩萨最初业"等一偈的前三行表示所依，即以增上意乐缘无上菩提者是所依的补特伽罗；接着五行表示内外善知识；从"布施持戒"至"回向"表示道的一切行相圆满；接下来两行表示于道无执著胜解和无贪着。


 །མདོ་རྒྱས་བསྡུས་ཀྱི་དཔེ་སྟོན་པའི་སྐབས་འགའ་ཞིག་ཕན་ཚུན་བསྣོལ་ནའང་དོན་མི་འགལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཁྱད་མཚན་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་ཐེག་གསུམ་གྱི་སྤངས་རྟོགས་ཀུན་སྡུད་པ་སོགས་དམན་ལམ་ལས་ཆེས་འཕགས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་མཚན་ལ་རྒྱས་པར་བཅུ་གཅིག་སྟེ། གཞི་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་པ་གསུམ་ནི། གནས་སྐབས་མངོན་མཐོའི་བདེ་བ་བྱེད་པ་དང་། མཐར་ཐུག་ངེས་ལེགས་ཀྱི་ཕན་པ་བྱེད་པ་དང་། མྱང་འདས་ལ་འགོད་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་ལས་གཏན་དུ་སྐྱོབ་པ་སྟེ་ཕན་བདེ་སྐྱོབ་གསུམ་བྱེད་པ་ནི། གཞི་ཕུང་སོགས་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་བྱེད་ལས་དེ་དག་འཇུག་པའི་ལྡོག་ཆ་ནས་སོ། །ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བའི་བྱེད་མཚན་བདུན་ནི། སྐྱེ་འགག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱིས་གན༷ས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་རྒྱུས་སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དབུགས་འབྱིན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མའི་རྟོག་པས་ཟིན་ཅིང་མནར་བ་རྣམས་ལ་བླང་དོར་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱིས་དཔུང༷་གཉེན༷་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཆད་སྲིད་ཞིའི་མཐའ་འགོག་པས་ཆུ་བོའི་དབུས་ཀྱི་གླིང༷་ལྟ་བུའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་དོན་གཉིས་གྲུབ་པའི་སྐམ་སར་ཡོངས༷་སུ་འདྲེན༷་པར་བྱེད་
24-1-138a
པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པས་གཞན་དོན་རྩོལ་མེད་ལྷུན༷་གྱིས༷་གྲུབ༷་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་གཞན་དོན་དུ་ཐེག༷་གསུམ༷་གྱིས༷་ངེས་པར་འབྱུང་ཡང་རང་དོན་དུ་དེའི་འབྲས༷་བུ༷་མངོ༷ན་སུ༷མ་མི༷་བྱེ༷ད་པ་དང་བདུན་ཡིན་ལ། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བྱེད་མཚན་གཅིག་ནི་རྟེན་གྱི་མཛད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་ནས་དེ་ཉིད་ཕྱོགས་དུས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་དོན་ཀུན་ཡིད་བཞིན་རྗེས་སུ་འཇོ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ངང་ཚུལ་ལས་མི་འདའ་བར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གཟིགས་པ་ལས་ནམ་ཡང་མི་གཡོ་བཞིན་དུ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་དུས་ཀུན་ཏུ་རྟག་པ་དང་། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་འཇུག་པས་འགྲོ་བ་རྣམས་གནས་སྐབས་ལམ་གྱི་རྟེན་དང་ལམ་ལ་འགོད་ཅིང་། མཐར་ཐུག་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལ་འགོད་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། །སྐབས་འདིར་བྱེད་མཚན་སྟོན་པའི་མདོ་ནི་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ལེགས་མཚོ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། འགྲོ་བ་རྣམས་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་ཕན་བདེ་ལ་འགོད་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱོབ་པ་ནི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་མཚན་ཏེ། ཕན་བདེ་གཉིས་ལོགས་སུ་མ་བཤད་ཀྱང་དེར་འདུའོ། །དཔུང་གཉེན་ལ་སོགས་པ་རང་ཚིག་རང་རང་གིས་གསལ་ལ། འབྲས་བུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དོན་འདོད་པ་ཞེས་གཞན་དོན་འདོད་པ་དང་། དེ་ཡང་གསལ་བྱེད་སྒྲོན་མ་ཆོས་མཆོག་སྨྲ་བ་ཞེས་པས་གཞན་ཕན་ལྷུར་བྱེད་པ་བསྟན། མི་འཁྲུགས་ཞེས་པས་སྤྲོས་པའམ་འབད་རྩོལ་གྱིས་མི་གཡོ་
24-1-138b
བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སྣང་བྱེད་དམ་གསལ་བྱེད་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་སྟོན་པ། སྒྲོན་མ་ཆོས་བདག་མེད་སྟོན་པ། ཆོས་མཆོག་སྨྲ་བ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི། མི་འཁྲུགས་པ་མི་འཇིགས་པ་བཞིའམ་སྤོབས་པའི་གཏེར་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའོ། །ཕན་དང་མི་ཕན་ཤེས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱང་མདོ་འདིར་གསུངས་ཏེ། འདི་རྣམས་སྦྱོར་བ་བསྒོམས་པ་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད་པའོ།

藏文翻译
广略经的譬喻在一些场合相互交错，也应了知意义不相违。此十六种差别相是以不可思议等境界为特征，正确缘取真如的能取，因此摄集三乘的断证等远远胜过下等道路已经成立。
作用相广说有十一种：基智的三种作用是：暂时造作增上的安乐、究竟利益善妙和通过安置于涅槃而永远救护一切痛苦，即利益、安乐和救护三种作用，是从具有蕴等基础的众生中产生这些作用的角度来说的。
道智修行的作用相有七种：通过证悟无生灭的道而作为依处，因为对执著实有而痛苦的众生成为给予安慰的处所。对被相的分别所束缚和折磨的众生，以证悟无取舍的道而作为援助；通过遮遣常断、轮涅边际而成为如水流中洲岛的作用；引导至暂时和究竟二利成就的干地；无所缘而无需勤勉，任运成就利他；又为了利他通过三乘而出离，但为自利不现前证其果位，这七种。
遍智的作用相一种是作为所依的事业：获得一切相智智慧之身后，成为顺应十方时处一切众生暂时与究竟利益如意宝的所依，即从未离开遍智本性而证悟一切法的本体中永不动摇，无需勤勉而时时恒常，以普遍一切方向的事业趣入，安置众生于暂时道的所依和道路上，最终安置于无住涅槃大菩提的所依。
此处显示作用相的经是"如是行者善湖"等一偈：安置众生于暂时和究竟利益安乐中而救护是基智的作用相，虽然利益和安乐二者未单独说明，但都包含其中。援助等以各自词语自明，不现前证果是"欲利益"，即欲利他，又由"明照明灯说胜法"表示专注利他，以"不动摇"表示不为戏论或勤勉所动。
其中"明照"是显示人无我，"灯"显示法无我，"说胜法"是四无碍解，"不动摇"是具足四无畏或八无尽藏。"了知利与不利的智慧"也在此经中说明，这些是从修习修行中产生的。


 །ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ལ་རྒྱས་པར་བཅུ་དྲུག་སྟེ། གཞི་ཤེས་ཀྱི་བཞི་ནི། ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པས་དབེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་དེའི་རྟགས་སྒོ་གསུམ་གྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་དབེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་དེའི་རྒྱུ་ནི་མཚན་མ་སྟེ་གཙང་བ དེ་རྟག་བདག་གི་རྟོག་པས་དབེན་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་དང་གཉེན་པོ་ཉོན་མོངས་མེད་པ་ལ་དེར་ཞེན་གྱིས་དབེན་པ་སྟེ་དེ་ཡང་སྔ་མ་གསུམ་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱིས་དབེན་པ་དང་། ཕྱི་མ་གཅིག་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱིས་དབེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ལམ་ཤེས་ཀྱི་ལྔ་སྟེ་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་མ་དམིགས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་བསྒྲལ་བའི་གོ་བགོ་བས་བྱ་དཀའ་བ་དང་། ལམ་དམན་པར་མི་ལྟུང་བར་ཐེག་ཆེན་ལམ་དུ་ངེས་པ་དང་། ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཆེན་པོ་གསུམ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། ཡུལ་སྒོམ་པའི་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པ་དང་། ཡུལ་ཅན་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་བར་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མཐའ་དག་བཀག་པ་དང་ལྔའོ། །རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བདུན་ཏེ་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་ཡུལ་མཐའ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། དངོས་དངོས་མེད་ཀྱི་འཛིན་པ་ཀུན་སྤངས་པས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་ཆོས་
24-1-139a
ཀུན་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་རྟོགས་བྱའི་གཞི་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་གོང་ནས་གོང་དུ་འབྲས་བུར་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པས་རང་གི་ངོ་བོས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། མཐའ་བཞིར་དམིགས་སུ་མེད་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུའང་མི་དམིགས་པ་དང་བདུན་ནོ། །མདོ་འདིར་ནི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་བཞི་པོ་ལོགས་སུ་མ་བསྟན་ཏེ། ལམ་ཤེས་ཀྱི་མི་དམིགས་པ་དང་མངོན་ཞེན་བཀག་པར། ཕྱི་མ་གཉིས་འདུ་ལ་སྔ་མ་གཉིས་དེའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་དོན་གྱིས་འདིར་འདུས་པས་སོ། །ལམ་ཤེས་ཀྱི་ལྔ་ནི། གྲགས་ཆེན་ལྡན་རྣམས་བྱ་དཀའ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་རྐང་པ་དང་པོས་བྱ་དཀའ་བ། གཉིས་པས་མི་དམིགས་པ། གསུམ་པས་མངོན་ཞེན་བཀག་པ། བཞི་པས་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་པས་མཐར་འབྲས་ཆེན་པོ་གསུམ་ལྡན་རྣམ་མཁྱེན་ལས་མི་ལྡོག་པ་དང་། གཡོ་བ་མེད་ཅིང་མི་འཁྲུགས་ཆོས་ཅན་ཞེས་པས་གནས་སྐབས་རང་ལམ་ལས་གཡོ་བ་མེད་ཅིང་སྡིག་གྲོགས་སོགས་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་མི་འཁྲུགས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞེས་སོ། །ཚིགས་བཅད་ཕྱི་མས་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གསུངས་ཏེ། ཅི་ཕྱིར་མི་གཡོ་ཞེ་ན་དེ་དག་འདི་འདྲའི་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་ཅིང་། ཅི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཐོས་ནས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པར་མཛད་དོ། །རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ནི། འདྲེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་འདི་ཟབ་སྟེ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས། ཟབ་སྟེ་ཞེས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུའང་མི་དམིགས་པར་བསྟན། མཐོང་བར་དཀའ་ཞེས་པས་གཞི་མེད་བསྟན། སུས་
24-1-139b
ཀྱང་རྟོགས་པ་མེད་ཅེས་པས་ལམ་འགྲོ་མེད། ཐོབ་པ་མེད་ཅེས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་མེད་བསྟན། ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་གཞན་གྱིས་རྟོགས་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་ཐུགས་ཁྲལ་ཆུང་ངུའི་ཚུལ་མཛད་ཅེས་སོ། །མི་མཐུན་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག །གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ནི། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་སོགས་དཔེ་དོན་གྱི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཟིགས་པས་ཆོས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་ཀུན་ལ་གཟིགས་པ་ཐོགས་མེད་དུ་འཇུག་པ་ནི་དོན་གྱིས་ཤེས་ཏེ། བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

藏文翻译
自性相广说有十六种：基智的四种是：离贪等烦恼、离烦恼标志的身语意三门恶习、离烦恼因相即清净、常、我的分别，以及离对治分——烦恼与能治—无烦恼的执著。前三者是关于离烦恼障，后一者是关于离所知障。
道智的五种是：胜义中虽不见众生，世俗中为度他而穿铠甲难行；不堕下等道而定于大乘道；追求三种伟大所为；于所修境不执著三轮；遮止从色到遍智的一切显著执著，共五种。
遍智的七种是：缘取三智一切境界之真如；舍弃有无执著而与世间一切不相顺；于一切所知法的智慧见解无碍；无有所取能取性质的所证基础；以真如性质无有向上趣向果位；无有因故自性不生；无法缘取四边故连真如也不缘取，共七种。
此经中未单独教示基智的四种，因为它们包含在道智的无所缘和遮止显著执著中，后二者包括在内，前两者作为其功德也由义理包含于此。
道智的五种由"具大名声难行"等两偈表示：第一行表示难行，第二行表示无所缘，第三行表示遮止显著执著，第四行说"不退"表示最终不退转于具三大果的遍智，"无动无乱法相"表示暂时不动摇于自道，也不因恶友等缘而动乱。
后一偈说明其原因：若问为何不动摇，"彼等如是"等两行解释；为何不退转，"闻般若波罗蜜多"等两行解释。
遍智的自性相由"导师此法甚深"等一偈表示："甚深"表示连真如也不缘取；"难见"表示无基；"任谁不能了解"表示无道可行；"无得"表示无有生果。因此法如是，他人难以了解，故示现对说法略有忧虑。
"不相顺"由"诸众生"等一偈表示。缘取基道果之真如由"犹如虚空界"等两偈义理和譬喻表示。如是照见一切法的真如，对一切法相无碍趣入，这由义理可知，因为这是证悟二谛无别的究竟智慧。


 །མདོ་རྒྱས་པར་འགྲོ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་འདིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཡོས་སོ་རབ་ཏུ་གཡོས་སོ་སོགས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དྲུག་དང་མཚན་མ་ཆེན་པོ་བཅོ་བརྒྱད་བྱུང་སྟེ། རྣམ་པ་དྲུག་ནི། གཡོ་བ། མཐོ་བ། དམའ་བ། སྟེང་དུ་འགྲོ་བ། འོག་ཏུ་འགྲོ་བ། སྒྲ་རྗེས་སུ་སྒྲོག་པ་དྲུག་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་རིམ་པ་བཞིན་གཡོ་བ་འགུལ་བ་ལྡེག་པ་ཆེམ་པ་འཁྲུགས་པ་འུར་བ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་རེ་རེ་བཞིན་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོས་དབྱེ་བས་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ལྟས་སམ་མཚན་མ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་བྱ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ནི། མཚན་མ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་བར་གྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ནམ་ཚོགས་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་བདེན་པར་མ་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་པའི་དད་པ་སོགས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ། མདོ་
24-1-140a
རྒྱས་པར་ནི། དད་པ་སྟོན་པའི་མདོ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཀྱང་མཚན་མར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དེ་འདི་མ་སྣད་མ་སྨས་པར་སངས་རྒྱའོ་ཞེས་སྣད་པ་ཉན་རང་གི་ལམ་དུ་ལྷུང་བ། སྨས་པ་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལམ་ལས་ཅུང་ཟད་ཉམས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ནི་སྦྱིན་སོགས་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པས་བསྟན། དྲན་པ་ནི་ཤེར་ཕྱིན་དང་ཐབས་མཁས་མ་བྲལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཞེས་པས་བསྟན།ཏིང་འཛིན་ནི་གང་གིས་འཚང་རྒྱ་བ་གང་སངས་རྒྱས་པའི་གཟུགས་སམ་སོགས་ཀྱིས་བསྟན། ཤེས་རབ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་ཡང་བྱ་བ་དང་ཆོས་དེ་དག་མ་མཆིས་ཤིང་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །མདོ་འདིར་ནི། བདེ་གཤེགས་བྱང་ཆུབ་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། བྱ་ལ་གཤོག་པ་ཟུང་དུ་མ་ལྡན་ན་འཕུར་བར་བརྩམས་ཀྱང་ཉམས་ཉེས་པར་འགྱུར་ལ་གཤོག་པ་ཟུང་དུ་ལྡན་ན་གང་འདོད་དུ་འཕུར་ནུས་པ་བཞིན། ཐབས་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་དད་སོགས་བཞི་དང་ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་ཟུང་དུ་ལྡན་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ལ། ཐབས་ཤེས་དང་བྲལ་ན་མི་ཐོབ་པར་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དད་སོགས་ལྔ་པོ་འདི་ཅི་ཙམ་རྣོ་བ་བཞིན་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་མྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་ཅན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་སྒོམ་རིམ་ངེས་འབྱེད་བཞི་བཤད་པ་ལ། སྐབས་འདིར་དྲོད་སོགས་བཞིའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་སེམས་ཅན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། སྔར་ནི་མཉམ་བཞག་གི་རྟོགས་པ་གཙོ་བོར་བྱས་པས་དྲོད་སོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་
24-1-140b
དུ་བྱས་ལ། འདིར་རྗེས་ཐོབ་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་སེམས་ཅན་དམིགས་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ།

藏文翻译
在无有趣向广经的这一段落中，世界震动、极震动等六种变化和十八种大相出现：六种变化是：震动、隆起、低陷、上升、下降、发出回响声这六种；它们依次称为震动、摇动、弹动、跳动、混乱、喧嚣，每一种又分为小、中、大三种，因此称为十八种预兆或十八种相。
应在相续中生起的解脱分是：以无相方式正确修持道和果之间的法而熟练，此解脱分或资粮道阶段，是以不执著佛和菩萨的无漏蕴为实有的方式所缘的信心等五种殊胜根性。
在广经中：说明信心的经中说，对佛陀戒蕴等虽作无相作意，但不以相作意，不轻视不诽谤而成佛——轻视是堕入声闻缘觉道，诽谤是从菩萨道稍有退失。同样，精进以不执著布施等为相而表示；正念以不离般若波罗蜜多和方便善巧的发心，对菩提无有怀疑而表示；禅定以"由何证悟、何者成佛的色"等表示；智慧以"菩萨应了悟一切法，且此等法无有"等表示。
此经中由"善逝菩提"等三偈表示：如同鸟若无双翼，虽欲飞翔也会受损，而具双翼则能随意飞翔，同样方便——缘取佛的信等四种和智慧般若波罗蜜多双运，则能获得善逝菩提，若离方便智慧则不能获得。因此这五种信等越是锐利，越能迅速了悟无上菩提的意义。
接着解说在相续中生起殊胜修行的加行四个决定阶段，此处表示暖等四个所缘对境是众生：之前主要从入定的证悟角度，暖等所缘由空性作为特征，此处主要从后得角度，以悲心所缘众生而建立。


 །དེ་ཡང་མཉམ་བཞག་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གོམས་པའི་ལག་རྗེས་སུ་རྗེས་ཐོབ་ན་སྙིང་རྗེའི་ཤུགས་དང་གཞན་ཕན་གྱི་འཇུག་པ་ཆེར་འཕེལ་བ་ནི་འདི་ལྟར། དྲོད་ཆུང་ངུའི་སྐབས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆགས་སྡང་གིས་རིས་སུ་མ་བཅད་པར་མཉམ༷་པའི༷་སེ༷མས་དང་། ད་ལྟ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་བྱམ༷ས་པ༷འི་སེམ༷ས་གཉིས་འབྱུང་ངོ་། །དྲོད་འབྲིང་དུ། མ་འོངས་པའི་ཕན་པ་སྒྲུབ་འདོད་ཕན་པའི་སེམས་དང་། རང་རྒྱུད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་བཅོམ་པས་གཞན་བདེ་ལ་ཁོང༷་ཁྲོ༷་བ༷་མེ༷ད་པའི༷་སེམ༷ས་དང་། གཞན་ལ་ཐོ་མི་བརྩམས་པས་རྣམ༷་པ༷ར་འཚེ༷་བ༷་མེ༷ད་པའི༷་སེམ༷ས་གསུམ་འབྱུང་ངོ་། །དྲོད་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་རང་ལས་རྒན་པ་ལ་ཕ༷་དང༷་མའི༷་སེམས་དང་། མཉམ་པ་ལ་སྤུན༷་ཟླ༷་དང༷་སྲིང༷་མོའི༷་སེམ༷ས་དང་། གཞོན་པ་ལ་བུ་དང་བུ་མོའི༷་སེམ༷ས་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་བཤེས༷་དང༷་ཡིད་བརྟན་པའི་གྲོགས༷་ཀྱི༷་སེམ༷ས་དང་། ཕ་རུས་གཅིག་པའི་གཉེན༷་དང༷་མའི་རུས་གཅིག་པའི་སྣག༷་གི༷་གཉེན༷་ཚན༷་གྱི་སེམ༷ས་ཏེ་ཟུང་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། །རྩེ་མོ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ཡུལ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་དེའི་ཆེད་དུ་བདག་ཉིད་སྡིག་པ་ལས་ལྡོག་ཅིང་གཞན་དེ་ལ་འགོད་ལུས་པ་དང་བསྔགས་ངག་པ་དང་མཐུན་ཡིད་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲིང་གི་སྐབས་སུ་རང་སྦྱིན་སོགས་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེ་ལ་འགོད་པ་སོགས་དང་། ཆེན་པོ་རང་སྟོང་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་གནས་ནས་གཞན་འགོད་པ་སོགས་སོ། །བཟོད་ཆུང་རང་བདེན་བཞི་ཤེས་སྤང་མངོན་བྱེད་བརྟེན་པ་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེ་ལ་འགོད་བསྔགས་མཐུན་པར་
24-1-141a
བྱེད་པ་དང་། འབྲིང་པོར་རང་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་ཚུལ་ཤེས་ཀྱང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེའི་རིགས་ཅན་དེ་ལ་འགོད་སོགས་དང་། ཆེན་པོ་རང་བྱང་སེམས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུད་དམ་ཚུལ་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེ་ལ་འགོད་སོགས་སོ། །ཆོས་མཆོག་ཆུང་ངུ་རང་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་འདོད་པ་དང་ཞིང་སྦྱོང་བ་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེ་ལ་འགོད་སོགས་དང་། འབྲིང་པོ་རང་བྱང་སེམས་ཀྱི་མངོན་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེ་ལ་འགོད་སོགས་དང་།ཆེན་པོ་རང་རྣམ་མཁྱེན་བསྐྱེད་པ་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་སྤོང་བ་ལ་གནས་ནས་གཞན་ཡང་ཚུལ་དེ་ལ་ལུས་ཀྱིས་འགོད། ངག་གིས་བསྔགས་པར་བྱེད། ཡིད་ཀྱིས་མཐུན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཁྱད་པར་གོང་དུ་འཕེལ་བ་ལས་དེ་ལྟར་རླབས་ཆེ་ཆུང་དུ་སྣང་བ་ནི་གཙོ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་བཞག་པའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དག་སྐབས་འདིར། སངས་རྒྱས་ཐེག་པ་འདི་ལ་ངེས་པར་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ཏེ། སེམས་སྒོམས་པ་དང་ཕ་མའི་འདུ་ཤེས་སོགས་དངོས་སུ་བསྟན་པས་མ་བཤད་པ་གཞན་དོན་གྱིས་འཕང་ལ། སངས་རྒྱས་ཐེག་པ་འདི་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་འདོད་ཅེས་པས། རང་དགེ་བཅུ་དང་ལམ་ལ་གནས་ནས་གཞན་འགོད་པར་དོན་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སྦྱོར་བ་སྒོམ་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ལ། རྟགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ནི་སྦྱོར་ལམ་བཞི་དང་མཐོང་ལམ་སྒོམ་ལམ་གང་རུང་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ཡང་སྤྱིར་དབང་རྣོན་ཚོགས་ལམ་ནས་ལམ་མ་གོལ་བར་འགྲོ་བ་ཡོད་པས་དེ་དུས་ནས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡོད་ལ། ཁྱད་
24-1-141b
པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རྩེ་མོའམ་བཟོད་པ་ཐོབ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ངེས་ཀྱང་འདིར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ངེས་ནུས་པ་ལས་བཞག་སྟེ། རང་དང་གཞན་གྱིས་རྟགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ངེས་མ་ནུས་ན་དོན་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འཇོག་བྱེད་མ་རྙེད་པས་དེའི་མིང་མི་ཐོབ་བོ། །དེས་ན་དབང་རྣོན་དྲོད་ནས་དང་། འབྲིང་པོ་མཐོང་ལམ། དབང་པོ་ཇི་ལྟར་རྟུལ་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ནས་རྟགས་ཐོབ་ངེས་པས་ན། དྲོད་ནས་ས་བརྒྱད་པའི་བར་གྱི་རྟགས་དེ་དག་བཤད་དོ།

藏文翻译
入定时修习空性后，在后得位生起强烈的悲心和利他行持，情况如下：小暖位时，对众生不以贪嗔分别而生起平等心，以及现在成办利益的慈心这两种。
中暖位时，生起欲求成办未来利益的利益心，以及降伏自相续的我慢而对他人安乐无嗔心，不对他人造作伤害而生起无害心这三种。
大暖位的后得中，对年长的男性和女性生起父亲和母亲的心，对同龄者生起兄弟姐妹的心，对年幼者生起儿子女儿的心，生起施恩之友和可靠伴侣的心，生起父系亲属和母系血亲眷属的心，共五对心态。
小顶位时，以众生为所缘境，为了他们自己远离罪业并引导他人趋入，身体行动、言语赞扬、意念随顺；中位时，自己住于布施等，引导他人趋入等；大位时，自己住于空性缘起甚深义，引导他人趋入等。
小忍时，自己安住于了知四谛、断证现前之依止，引导、赞叹、随顺他人趋入；中忍时，自己虽了知获得预流果等的修证方法而不现前证得，引导具有那种种姓的他人趋入等；大忍时，自己安住于生起菩萨见道的相续或方法，引导他人趋入等。
小胜法时，自己欲令众生成熟及净化佛土，引导他人趋入等；中位时，自己安住于生起菩萨神通，引导他人趋入等；大位时，自己安住于生起遍智和断除习气的相续，引导他人以身体行动、言语赞叹、意念随顺趋入这些道路。这些随着智慧和悲心殊胜逐渐增长而呈现大小波动，是从主要方面而安立的。
如是详细教示的内容，此处由"于此佛乘欲必出"等一偈表示：明确提到修习心和父母想等，而其他未说的由义理间接表达，"于此佛乘欲必出"表示自己住于十善和道中而引导他人，这是由义理表示的。
现在依据修行者的情况，说明获得不退转相的特征：具有此相的补特伽罗是住于四加行道和见道修道中任何一种的人。一般而言，利根者从资粮道开始不误入其他道，因此从那时起也有不退转者，特别是从获得大乘道的顶位或忍位后必定不退转，但此处是从不退转相能确定不退转而安立，因为若自己和他人不能通过相来确定，虽然实际上不退转，但因找不到判定为不退转的根据，所以不获得不退转的名称。因此，利根者从暖位开始，中等根器者从见道开始，而无论多么钝根的人从第八地开始必定获得相，所以解说从暖位至第八地之间的这些相。
;


 །དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་ལས་རྣམ་པ་དང་རྟགས་དང་མཚན་མ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས། རྣམ་པ་ནི་མེའི་ཚ་བ་དང་དམར་འབར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་བྱང་སེམས་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མཐོང་བའོ། །རྟགས་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ་དུ་བ་ལས་མེར་ཤེས་པ་ལྟར་དེའི་རྒྱུད་ལ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པའི་འབྲས་བུ་བདེན་པའི་ཚིགས་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཚན་མ་ནི་རྒྱུ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ་མ་འོངས་པ་ན་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་མཚན་མར་བཟུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་བུད་ཤིང་དང་མེ་ལྕགས་མེ་རྡོ་སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བ་རྣམས་ཚོགས་པ་ལས་མེ་འབྱུང་ངེས་སོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་སྲིད་པས་ན་རྒྱུ་ཙམ་གྱིས་འབྲས་བུ་མི་དཔོག་སྙམ་ན་སྤྱིར་བདེན་ཡང་། ཕྱི་ནང་གི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ཟིན་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་གེགས་གང་གིས་ཀྱང་བརྫི་མི་ནུས་པས་རང་འབྲས་ཐོབ་པར་ནུས་ཏེ་དཔུང་མང་གི་མགྲོན་པོ་གང་འདོད་པའི་གནས་སུ་བདེ་
24-1-142a
བར་ཕྱིན་ངེས་པ་དང་འཁོར་སྒྱུར་དང་སངས་རྒྱས་གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཚང་བས་རང་འབྲས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པར་ངེས་ཤིང་། དེས་བར་ཆད་ཀྱི་གོ་སྐབས་མི་འཇུག་པར་མཐར་འབྲས་ཀྱི་རྒྱུ་ཚོགས་པ་ཚང་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལག་པར་འཁོར་ལོའི་རི་མོ་གསལ་བ་ལས་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་བར་ལུང་སྟོན་པ་ལྟར། རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་མ་འོངས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་མཚན་མ་གསལ་བ་ལ་མཚན་མ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྟགས་གོས་ལ་སོགས་པ་གཙང་བ་ལྟ་བུ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ནང་གི་བསམ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རང་དོན་ཞི་བ་དོན་གཉེར་གྱི་བློ་མངོན་གྱུར་ལོག་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་། སྦྱོར་བ་ཐབས་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་བརྟན་པོ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་པ་ལས་རྟགས་སུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་རྟགས་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ཡུམ་གཞན་དུ་སྦྱོར་ལམ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཉི་ཤུ། མཐོང་ལམ་གྱི་རྟགས་བཅུ་དྲུག སྒོམ་ལམ་པའི་ཟབ་མོ་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་རྣམས་སུ་ཡོད་པ་ལས། གཟུགས་སོགས་ལ་བདེན་ཞེན་མངོན་གྱུར་པ་ལྡོག་པ་སྐྱབས་གསུམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མངོན་གྱུར་བ་མི་སྐྱེ་བ་སོགས་དྲོད་ལ་གནས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་བཅུ་གཅིག ལུས་ལ་སྲིན་བུའི་རིགས་བརྒྱད་ཁྲི་མི་འབྱུང་བ་སོགས་དྲུག་རྩེ་མོ་པའི་རྟགས་དང་། ལམ་ལས་གཞན་གྱིས་དྲངས་མི་བཏུབ་པ་དང་། ལམ་གཞན་བཅོས་མ་སྟོན་པའི་བདུད་ལ་བདུད་དུ་ཤེས་པ་གཉིས་བཟོད་པ། ཀུན་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་དགྱེས་པའི་སྤྱོད་པ་
24-1-142b
ལ་གནས་པ་ཆོས་མཆོག་པའི་རྟགས་ཏེ་ཉི་ཤུ་གསུངས་པ་ལས་འདིར། ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་པ་ནས་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་བར་གྱིས་སྦྱོར་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་བདེན་ཞེན་མངོན་གྱུར་པ་ལས་ལྡོག་པས་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་རྒྱུད་ན་ཟབ་མོའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་དང་མི་འགལ་བར་རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ལས་ཤེས་པ༡འོ།

藏文翻译
如是经中说："应当了知具有这些行相、标志和相的菩萨为不退转。"其中行相如火的热性和红色光焰，即见到此菩萨相续中的殊胜功德。标志是果，如从烟推知有火，是其相续中有殊胜功德的果，如实现谛语等。相是从因推测，认为未来将获得殊胜功德的标志，如同从燃料、火镰、火石和人的努力聚合而确知火必将生起一样。
若想：因可能被障碍，仅凭因不能推断果，虽然一般而言确实如此，但为殊胜内外善知识所摄受的菩萨殊胜行持具有力量，任何障碍都无法压制，必定能获得其果，如同有众多随从的客人必定安稳到达其所欲之处，或如转轮王和佛陀童年时期一样。因此，因缘聚合齐全则必定生起后后果位，不给障碍留下机会，最终使果的因缘圆满。因此，就像因相论中说手上轮形图案明显而预言成为国王一样，从殊胜的特别因相中明显预示未来将生起的标志称为相。
此等道位的标志，如干净的衣服等，是菩萨内在殊胜意乐——已经消除了现行的自利寂静希求心的悲心，以及与坚定的方便智慧殊胜分别念相联系，据此确定为标志。虽然标志众多，但简要而言，在《般若经》他处提到加行道不退转的二十种标志、见道的十六种标志、修道的证悟八深法性等，其中色等现行实执消除、对三皈依不生现行怀疑等十一种是暖位安住不退转的标志；身上不生八万种虫类等六种是顶位者的标志；不被他道引诱，以及了知显示其他虚构道路的魔为魔两种是忍位标志；一切行为中住于令佛欢喜的行为是胜法位标志，总共二十种标志中，此处从"功德海洋"至"不依赖"讲述加行道不退转标志：从色等现行实执中退回而离开差别想，而且从其相续中有如是甚深法，不违背甚深法性而说具有正理的语言中可以了知。


 སྐྱབས་གསུམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཡིད་ཆེས་པས་བསྟན་པ་འདི་ལས་གཞན་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་ལམ་སྟོན་པའི་སྐྱབས་སུ་མི་བརྟེན་༢པ། མི་དགེ་མངོན་གྱུར་སྤངས་པས་དུས་ཀུན་ཏུ་ངན་སོང་སྤང་༣ བ ། རང་དགེ་བཅུ་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་དེར་འགོད་པར་བརྩོན་༤པ ། གཞན་ལ་ཟང་ཟིང་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པ་སོགས་གཞན་དོན་དུ་སྦྱིན་སོགས་ལ་འཇུག་༥པ། ཟབ་མོའི་དོན་ལ་སོམ་ཉི་མེད་པས་ཆོས་ལ་གཅིག་ཏུ་དགའ་༦བ ། དེས་མ་རིག་པ་དང་ལྟ་བའི་བག་ལ་ཉལ་ཀུན་མགོ་སྨད་པའི་སྒོ་ནས་འཇོམས་པ་ཤུགས་ལ་བསྟ༧ན། རྟག་ཏུ་ཚིག་འཇམ་པོར་སྨྲ་བ་སོགས་བྱམས་པའི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་གསུམ་དང་ལྡན་༨པ། འགྲོ་འཆག་ཉལ་དང་འདུག་པར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་ན་གཉའ་ཤིང་གང་ཙམ་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པ༩འོ་། །དེས་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་མི་འགྲོགས་པ་ཤུགས་ལ་བསྟན་ཏ༡༠ོ། ཕྱི་ནང་གི་ཀུན་སྤྱོད་གཙང་མར་བྱས་ཤིང་གཙང་མའི་གོས་སོགས་འཆང་༡བ༡འོ། །རྩེ་མོ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ལུས་ལ་སྲིན་བུ་མི་འབྱུང་བ་དང་སེམས་ལ་གྱ་གྱུ་མེད་པ་ནི། སྒོ་གསུམ་དབེན་
24-1-143a
ཞིང་དག་ཅེས་པས་ཏེ་སེམས་གྱ་གྱུས་དབེན་ཞིང་ལུས་ངག་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། །རྙེད་པ་མི་འདོད་པར་སྦྱངས་ཡོན་ལེན་པ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་ཅེས་པས་རང་རྒྱུད་སེར་སྣ་དང་འཆལ་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཀྱང་འཚོལ་བ་སྟེ་དང་དུ་ལེན་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ཆོས་ཤེར་ཕྱིན་འདོད་ཅིང་དེ་དང་མ་བྲལ་བར་འཇུག་པས་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཉིད་དང་ལྡན་པར་འགྲོ་བ་དྲུག་གོ། བཟོད་པའི་རྟགས་གཉིས་ནི། བདུད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མཐུས་གཞན་གྱིས་བཀྲི་བར་མི་བཏུབ་པ་གཉིས་སོ། །ཆོས་མཆོག་གི་རྟགས་སངས་རྒྱས་དགྱེས་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་དངོས་སུ་མ་གསུངས་ཏེ་གོང་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་འཕེལ་བ་ཆོས་མཆོག་ལ་གནས་པ་ནི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་དགྱེས་པ་སྟེ་མ་དག་པ་རྡུལ་ཙམ་མེད་པར་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པའི་སྤྱོད་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཅན་ཞིག་གོ། ཞེས་མཆོག་ཏུ་འཕང་བར་ཤེས་པར་བྱ་ལ། ཡང་ན་བདུད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་བཟོད་པའི་རྟགས་གཉིས་ཀ་བསྡུས་ལ། གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པར་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་རང་བྱན་ཚུད་པ་ཆོས་མཆོག་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་སུ་བཤད་ཀྱང་དོན་གྱིས་མི་འགལ་ལོ། །མཐོང་ལམ་ལ་ཤེས་བཟོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ནི་མཐོང་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་སུ་གསུངས་པ་ནི། མཐོང་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་རང་ཉིད་མིན་ཏེ་གཞན་ལ་རྟགས་སུ་སྣང་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གང་ཞེ་ན་
24-1-143b
རྒྱུ་མཉམ་བཞག་གི་ཡེ་ཤེས་ལས་འབྲས་བུ་རྗེས་ཐོབ་ན་འབྱུང་བའི་རྟགས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་བཅུ་དྲུག་གིས་མིང་གིས་བཏགས་པ་ནི་རྒྱུ་མིང་འབྲས་བུ་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་བཏགས་པའི་དགོས་པ་ནི་གདུལ་བྱ་འདུལ་བའི་དབང་མ་གཏོགས་པར་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་ཐོབ་ནི་མཉམ་བཞག་དང་རྣམ་པ་ཆ་འདྲ་བར་ཤེས་པའི་སླད་དུའོ། །དེ་ལྟར་ན་མཉམ་བཞག་ཏུ་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་མཐོང་བའི་སྟོབས་ལས། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་རྟགས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་སོ།

藏文翻译
对三皈依无怀疑而坚信，不依赖此教法之外的沙门婆罗门为指示道路的皈依处；舍弃现行不善而永远断除恶趣；自住十善并勤于引导他人趋入；为利他而无私说法等，趣入布施等行持；对甚深义无有疑惑而一心爱乐法；由此间接表示：以降伏无明和见解习气的方式战胜一切；恒常柔和语言等，具足慈爱的身、语、意三业；行走、坐卧时都极具正念与正知，如仅观前方一牛轭之距等为标志；由此间接表示不与五种障碍相伴；内外行为保持清净，穿着清洁衣服等。
顶位不退转的标志——身上不生虫类、心中无有欺诈，由"三门远离而清净"表示，即心远离欺诈，身语完全清净；不贪求获得而接受净资具，"众中最胜"表示自相续无有悭吝和邪行等垢染，为利他甚至寻求地狱痛苦，即以接受和忍耐两方面成为人中最胜者；恒常希求般若波罗蜜多法而不离此而行持，在一切威仪中契合法性而行，共六种。
忍位的两种标志是：超越魔境，以及凭借不依靠他人的智慧力量而不被他人引诱。
胜法位的标志"令佛欢喜的行为"虽未直接提及，但应了知这是至上暗示：上述功德在胜法位增长，一切行为令佛欢喜，即无有丝毫不清净而成办二利的稀有行为。或者，"超越魔境"可包含忍位的两种标志，而"不依赖他人"而对甚深法性自能驾驭，解释为胜法位不退转标志，义理上也无相违。
见道的十六种智忍刹那智慧被说为见道不退转的标志，并非指见道智慧本身，因为它不能作为他人可见的标志。那么是什么呢？是从入定智慧之因产生后得位的殊胜标志。以十六种智慧名称命名，是以因名称标于果，如此命名的目的是除了调伏所化众生外，令了知菩萨的后得与入定在形相上相似。如是，由入定中现见法性的力量，在后得中显现为十六种标志。


 །དེའང་ཡུམ་གཞན་དང་སྐབས་འདིའི་རྟགས་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཡོད་ཀྱང་དོན་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འདྲ་བས་ལུགས་དེ་གཉིས་གང་ཡིན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཡིན་པར་ཁྱད་མེད་པས་ཕན་ཚུན་བསྟུན་མི་དགོས་ཞེས་འགྲེལ་པ་འགའ་ན་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་གོ་རིམ་མི་འདྲ་བ་མ་གཏོགས་ཕལ་ཆེར་དོན་ལ་ཁྱད་མེད་པར་མཐོང་ཞིང་། གོ་རིམ་ནི་གང་ལྟར་སྦྱར་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དེ། བཅུ་དྲུག་པོ་མཐོང་ལམ་གྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུར་ཁྱད་མེད་ལ། སོ་སོར་སྦྱར་བ་ནི་ལྡོག་ཆས་ཕྱེ་བའི་ཤེས་བཟོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བཅུ་དྲུག་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཙམ་ལས་རྒྱུ་སོ་སོས་འབྲས་བུ་སོ་སོར་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་བསམ་གཏན་སོགས་ནས། རྣལ་འབྱོར་རབ་ཏུ་བརྩོན་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གསུངས་ལ། བསམ་གཏན་གཞི་ལ་བསམ་གཏན་བྱས་ཀྱང་དེར་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་བྱེད་པ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་མཚོན་ནས་གཟུགས་མེད་
24-1-144a
དང་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་ཀྱང་དེར་སྐྱེ་བ་དང་འཇུག་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའང་ཡིན་༡ནོ། །གྲགས་པ་སོགས་ཚེ་འདིའི་དོན་དང་རང་ཞི་བ་དོན་གཉེར་གྱི་འདོད་པ་མེད་པར་བླ་མེད་ལ་སེམས་བརྟན་པ་ད༢ང་། སེམས་ཁྲོ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མེད་པས་སེམས་དགེ་བ་ལ་བཀོལ་དུ་བཏུབ་པས་ཡང་བ་དང་དེས་མཚོན་ནས་ལུས་ཡང་བ་ད༣ང་། ཁྱིམ་པར་གྱུར་ཀྱང་རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་མ་ཆགས་པས་འདོད་ཡོན་ལ་སྤྱོད་པ་ནའང་དེ་ལ་མ་ཞེན་ཞིང་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་ད༤ང་། འཚོ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྲོག་གཅོད་དང་ཁ་གསགས་ལ་སོགས་པས་འཚོ་བ་མི་སྒྲུབ་པ་འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ད༥ང་། སེར་སྣ་དང་ཚུལ་འཆལ་ཁོང་ཁྲོ་སོགས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་བཀག་པའི་རྟགས་སུ་དྲག་ཤུལ་སྤྱོད་པའི་སྔགས་སོགས་གཞན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་ད༦ང་། རྟག་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་བུད་མེད་དང་འཕྲད་པའམ་སྦྱོར་བའི་སྔགས་སོགས་མི་བྱེད་པ་ད༧ང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་ཀྱང་རང་བསྒྲགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ལས་ཅན་ཕོ་མོར་འགྱུར་བ་སོགས་ལུང་མི་སྟོན་པ་ད༨ང་། ཆོས་རྡུལ་ཙམ་མ་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཤེར་ཕྱིན་ལ་བརྩོན་པ་ད༩ང་། རྟག་ཏུ་འཐབ་རྩོད་དང་བྲལ་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་བརྟན་པས་ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ལོག་པ་ད ༡ང༠་། ཀུན་མཁྱེན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ད ༡ང༡་། དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ལ་རྟག་ཏུ་གཞོལ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ད༡ང༢་། དགེ་རྩ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྟོབས་སཾ་ཐོབ་པས་ཆོས་མི་དར་བ་མཐའ་འཁོབ་ཀླ་ཀློའི་ཡུལ་རྣམ་པར་སྤངས་
24-1-144b
པ་ད ༡ང༣་། རང་གིས་ཏེ་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་གནས་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ངེས་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་དོགས་མེད་རྟག་ཏུ་རི་རབ་དང་འདྲ་བ་ད༡ང༤་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་སྲོག་འདོར་བ་ལ་མི་ནུས་པ་མེད་པ་ད༡ང༥་། རྟག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་ཟབ་མོ་ལ་བརྩོན་པས་ཐ་མལ་གཟུགས་སུ་མངོན་ཞེན་གྱི་འདུ་ཤེས་ལྡོག་པ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་གོ། དེ་ཡང་མདོ་གཞན་དུ་ཕུང་ཁམས་རྟེན་འབྲེལ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བས་གནས་པ་བཀག་པ་དང་། རྐུན་པོའི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ལ་མི་གནས་པ་དང་ཞེས་པ། དགེ་བའི་ནོར་འཕྲོག་པའི་རྐུན་པོ་སྟེ་བར་ཆད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་རྐུན་པོའི་མིང་གིས་བསྟན་པའོ།

藏文翻译
虽然《般若经》他处和此处的标志有些不同，但在十六种意义上相同，所以无论是哪一种传统都同样是不退转的标志，没有差别，因此不需要相互比较，正如一些注释中所说的那样。不过，除了顺序不同之外，大多在意义上没有差别，而顺序无论如何安排都没有矛盾，因为这十六种同为见道后得的果无有差别，各别配对只是用差别角度来表示十六种智忍智慧，并非各别因生各别果。
这些由"四禅"到"瑜伽精进"等词表示，即使修习禅定也不作为投生禅定界的因素，称为"禅定等支分完全穷尽"，这也表示虽得无色界和灭尽定也不现前投生和入定。
无有名声等今世目标和追求自寂之欲，而于无上菩提心意坚固；心无有嗔恨等缠绕，故心能役使于善业而轻安，由此表示身体轻安；即使是在家人也恒常于一切事物无执著，即使享用欲妙也不贪著，具有调伏众生的善巧方便；即使为了生存也不以杀生和谄诳等谋生，生活方式清净；不作伤害他人的咒语等暴力行为，作为断除悭吝、邪行、嗔恨等行为与随行住处的标志；恒常行梵行，不与女人相遇或不施用结合咒语等；虽获神通也不为自我宣扬而预言男女业力所感的转变等；不见法尘许，极其远离而精进般若波罗蜜多；恒常远离争斗而有坚固慈心，背离小乘；欲求证得遍知圆满佛果；具有恒常专注于获得彼果之因的教法之心；以获得殊胜善根力而远离法不兴盛的边地夷狄之地；自己对三智之处获得确信而无疑，恒常如须弥山；为法舍命无有不堪能；恒常精进深奥瑜伽而转变对平凡色身的显著执著想，共十六种。
另外，其他经中说"断除对蕴界缘起的行与随行住著"和"不住于盗贼言谈的行与随行"，这里的盗贼是指夺取善法财富的盗贼，即以盗贼名称表示障碍方面。
;


 །དེ་བཞིན་དུ་དམག་གི་སྒྲས་སྦྱིན་པ་སོགས་ཚོགས་ཀྱི་དཔུང་ལ་མང་ཉུང་དུ་ཞེན་པ་དང་། གྲོང་གི་སྒྲས་དབང་པོ། གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་དབང་རྟེན། གྲོང་རྡལ་གྱིས་དབང་ཡུལ། རྒྱལ་བློན་གྱི་སྒྲས་བདག་དང་བདག་གི་བ། གཡུལ་འགྱེད་པའི་གཏམ་ཞེས་པས་སྤང་གཉེན་སྤྲད་པ་བསྟན་ལ། འདི་རྣམས་ལ་གཏམ་ཞེས་པས་མིང་ཙམ་ལས་དོན་མ་གྲུབ་པ་ལ་དེར་ཞེན་མི་བྱ་བའི་སླད་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཤད་ལ། མངོན་ཞེན་མེད་པའི་གནད་ཀྱིས་དངོས་བསྟན་གྲོང་སོགས་དང་མཚོན་དོན་དབང་པོ་སོགས་ཀྱི་མངོན་འདོད་ཞིག་པས་དེ་གཏམ་དུ་ཡང་ཡང་སྨྲ་ཞིང་ལུས་ཀྱིས་དེའི་ཆེད་དུ་འཇུག་པ་ལྷུར། མི་བྱེད་པ་ཡང་དོན་གྱིས་བསྟན་ཏམ་སྙམ་སྟེ།གཏམ་ཞེ་འདོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་ནང་གི་རྣམ་པ་མཚོན་པའི་རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སྦྱོར་ནི་ཡུལ་དེ་ལ་མངོན་ཞེན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་དང་། དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞེན་ནས་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བས་གནས་པ་ཡིན་ལ་དེ་དག་མེད་པར་བསྟན་
24-1-145a
པའོ། །དེ་རྣམས་འདིར་མ་གསུངས་ལ་འདིར་ནི་དེའི་དོད་དུ་དྲག་ཤུལ་སྤྱོད་སྔགས་མི་བྱེད་པ་སོགས་གཞན་གསུངས་པ་རྣམས་ནི་དབྱེ་བསྡུའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་དོན་ལ་རྟགས་སུ་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་སྒོམ་ལམ་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་བཤད་པ་ལ། རྟགས་ཅན་སྒོམ་ལམ་དང་དེའི་རྟགས་གཉིས། དང་པོ་ལ་རྒྱས་པར་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ། ངེས་ཚིག་གམ་རྒྱུ་མཚན། རབ་དབྱེ་གསུམ་གྱིས་གསུངས་པའི་དང་པོ་སྐབས་འདིར་གཟུགས་དང་ཚོར་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཏིང་ངམ་གནས་མི་རྙེད་པས་ཟབ་པ་སྟེ་སྟོང་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པའི་བློ་སྐྱེད་པའི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་། དེས་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡུལ་ཅན་སྐྱེ་བ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་རྣམ་ཐར་གསུམ་ལྡན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་དེ་ནི་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་སོན་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཟབ་པའོ། །དེ་ཡང་འདིར་ཟབ་མོར་འཇོག་པ་ངེས་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་བཤད་དེ། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་གི་སྐབས་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་དེ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སེམས་པ་དང་། མཐོང་ལམ་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་འཇལ་བ་ཡིན་ལ། སྒོམ་ལམ་རྟོགས་ཟིན་ཡང་ཡང་གོམས་པས་སྔར་ལས་ཇེ་བས་ཇེ་ཟབ་ཏུ་སོང་ནས་ཆེས་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་ན། འདིའི་རྟོགས་པ་ལ་ཟབ་པར་བཞག་སྟེ་མཐོང་ཟིན་གོམས་པའི་ལམ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་མདོ་འདིར་མ་བསྟན་ཏེ་དབྱེ་བ་
24-1-145b
བསྟན་པའི་དོན་གྱིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྒོམ་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་ལ་དངོས་དང་རྩོད་སྤོང་གཉིས་ལས་དང་པོ། སྒོམ་ལམ་དེ་མཐོང་ལམ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཞིང་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་སྤང་བྱ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ལ་ནང་གསེས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་དགུའི་གཉེན་པོ་རིམ་བཞིན་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས། མདོ་རྒྱས་པ་ན་སྤང་བྱ་རྣམ་རྟོག་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཤེར་ཕྱིན་དང་བྲལ་བར་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་བས་ཞེས་དེ་དང་དེའི་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུ་ཆུང་ངུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཤེར་ཕྱིན་ཉན་པ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བས་བསྟན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲིང་པོ་སོགས་གོང་འཕེལ་དུ་གླག་སྟེ་གསུངས་ནས་མཐར་རྣམ་རྟོག་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་གྲངས་ཡོད་པ་གཞལ་དུ་ཡོད་པ་ཚད་ཡོད་པ་ཞེས་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་གཞལ་མེད་ཚད་མེད་པས་བསྟན་ལ། དེ་ཡང་སྒོམ་ལམ་དགུ་པོ་རེ་རེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འབྲས་བུ་བསོད་ནམས་གྲངས་མེད་གཞལ་མེད་ཚད་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། མདོ་ནི། ཇི་ལྟར་བདག་གིས་སྟོན་པས་གསུངས་པའི་དོན་འཚལ་བ་ལྟར་ན་ཆོས་ཀུན་སངས་རྒྱས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སོགས་ཏེ། ཞིབ་པར་མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

 །དེ་བཞིན་དུ་དམག་གི་སྒྲས་སྦྱིན་པ་སོགས་ཚོགས་ཀྱི་དཔུང་ལ་མང་ཉུང་དུ་ཞེན་པ་དང་། གྲོང་གི་སྒྲས་དབང་པོ། གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་དབང་རྟེན། གྲོང་རྡལ་གྱིས་དབང་ཡུལ། རྒྱལ་བློན་གྱི་སྒྲས་བདག་དང་བདག་གི་བ། གཡུལ་འགྱེད་པའི་གཏམ་ཞེས་པས་སྤང་གཉེན་སྤྲད་པ་བསྟན་ལ། འདི་རྣམས་ལ་གཏམ་ཞེས་པས་མིང་ཙམ་ལས་དོན་མ་གྲུབ་པ་ལ་དེར་ཞེན་མི་བྱ་བའི་སླད་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཤད་ལ། མངོན་ཞེན་མེད་པའི་གནད་ཀྱིས་དངོས་བསྟན་གྲོང་སོགས་དང་མཚོན་དོན་དབང་པོ་སོགས་ཀྱི་མངོན་འདོད་ཞིག་པས་དེ་གཏམ་དུ་ཡང་ཡང་སྨྲ་ཞིང་ལུས་ཀྱིས་དེའི་ཆེད་དུ་འཇུག་པ་ལྷུར། མི་བྱེད་པ་ཡང་དོན་གྱིས་བསྟན་ཏམ་སྙམ་སྟེ།གཏམ་ཞེ་འདོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་ནང་གི་རྣམ་པ་མཚོན་པའི་རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སྦྱོར་ནི་ཡུལ་དེ་ལ་མངོན་ཞེན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་དང་། དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞེན་ནས་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བས་གནས་པ་ཡིན་ལ་དེ་དག་མེད་པར་བསྟན་
24-1-145a
པའོ། །དེ་རྣམས་འདིར་མ་གསུངས་ལ་འདིར་ནི་དེའི་དོད་དུ་དྲག་ཤུལ་སྤྱོད་སྔགས་མི་བྱེད་པ་སོགས་གཞན་གསུངས་པ་རྣམས་ནི་དབྱེ་བསྡུའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་དོན་ལ་རྟགས་སུ་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་སྒོམ་ལམ་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་བཤད་པ་ལ། རྟགས་ཅན་སྒོམ་ལམ་དང་དེའི་རྟགས་གཉིས། དང་པོ་ལ་རྒྱས་པར་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ། ངེས་ཚིག་གམ་རྒྱུ་མཚན། རབ་དབྱེ་གསུམ་གྱིས་གསུངས་པའི་དང་པོ་སྐབས་འདིར་གཟུགས་དང་ཚོར་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཏིང་ངམ་གནས་མི་རྙེད་པས་ཟབ་པ་སྟེ་སྟོང་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པའི་བློ་སྐྱེད་པའི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་། དེས་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡུལ་ཅན་སྐྱེ་བ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་རྣམ་ཐར་གསུམ་ལྡན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་དེ་ནི་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་སོན་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཟབ་པའོ། །དེ་ཡང་འདིར་ཟབ་མོར་འཇོག་པ་ངེས་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་བཤད་དེ། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་གི་སྐབས་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་དེ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སེམས་པ་དང་། མཐོང་ལམ་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་འཇལ་བ་ཡིན་ལ། སྒོམ་ལམ་རྟོགས་ཟིན་ཡང་ཡང་གོམས་པས་སྔར་ལས་ཇེ་བས་ཇེ་ཟབ་ཏུ་སོང་ནས་ཆེས་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་ན། འདིའི་རྟོགས་པ་ལ་ཟབ་པར་བཞག་སྟེ་མཐོང་ཟིན་གོམས་པའི་ལམ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་མདོ་འདིར་མ་བསྟན་ཏེ་དབྱེ་བ་
24-1-145b
བསྟན་པའི་དོན་གྱིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྒོམ་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་ལ་དངོས་དང་རྩོད་སྤོང་གཉིས་ལས་དང་པོ། སྒོམ་ལམ་དེ་མཐོང་ལམ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཞིང་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་སྤང་བྱ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ལ་ནང་གསེས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་དགུའི་གཉེན་པོ་རིམ་བཞིན་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས། མདོ་རྒྱས་པ་ན་སྤང་བྱ་རྣམ་རྟོག་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཤེར་ཕྱིན་དང་བྲལ་བར་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་བས་ཞེས་དེ་དང་དེའི་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུ་ཆུང་ངུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཤེར་ཕྱིན་ཉན་པ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བས་བསྟན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲིང་པོ་སོགས་གོང་འཕེལ་དུ་གླག་སྟེ་གསུངས་ནས་མཐར་རྣམ་རྟོག་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་གྲངས་ཡོད་པ་གཞལ་དུ་ཡོད་པ་ཚད་ཡོད་པ་ཞེས་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་གཞལ་མེད་ཚད་མེད་པས་བསྟན་ལ། དེ་ཡང་སྒོམ་ལམ་དགུ་པོ་རེ་རེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འབྲས་བུ་བསོད་ནམས་གྲངས་མེད་གཞལ་མེད་ཚད་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། མདོ་ནི། ཇི་ལྟར་བདག་གིས་སྟོན་པས་གསུངས་པའི་དོན་འཚལ་བ་ལྟར་ན་ཆོས་ཀུན་སངས་རྒྱས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སོགས་ཏེ། ཞིབ་པར་མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是藏文文献的中文翻译：
同样地，"军队"一词表示对布施等积聚军团的多少产生执著；"村庄"一词表示感官；"城市"表示感官所依；"城镇"表示感官对象；"国王大臣"一词表示我与我所；"战争之言"表示断舍恶行取善行。对于这些，所说"言论"表示仅有名称而实际上不存在，不应对此执著。通过无明显执著的要点，明示村庄等和所表示的感官等的明显欲望已消失，因此反复谈论它们并以身体投入这些活动的意愿已减弱。这似乎也是隐含的意思，因为言论跟随欲望而行，是内在状态的表征标志。"加行"和"随行"是指对此境界的明显执著的加行而住，以及对此持续执著而随行住，此经教导无此二者。
这些在此处未说明，而此处代替它们提到了不行使暴力行为和咒语等其他内容，不论如何分类归纳，应知在实质上作为标志是相同的。接着解释修道位不退转的标志，分为具有标志的修道和其标志两部分。第一部分详细阐述修道的本质、定义或理由、分类三者，其中第一部分在此处以"色与受等"一个偈颂来说明。
色等的自性以所缘的方式找不到本质或根基，故为深奥，即空性。因此，缘于此的心识无相而生，由此，依靠它的主体生起寂静，具三解脱门的本性，这就是离增益损减的真如。随顺于此的修道智慧也是如此深奥。这里从定义角度解释何为深奥：从加行道开始断除对真如的增益而再三思维，见道时直接现量认知真如，而修道是对已了悟的内容反复修习，使其比之前更加深入，从而更确定地了悟，因此将此了悟定为"深奥"——因为是对已见而修习的道路。
这些在此经中未直接宣说，但应了解是通过宣说分类的意义而间接表达的。关于修道的分类，分为正文和辨析二者。首先，修道不像见道那样是刹那性的，而是相续性的，所以对于大中小三种所断，各分三细分，共九种，其对治依次生起。
在广本经中，就大品的大所断分别念而言，说"比起远离般若波罗蜜多而在恒河沙数劫中行布施"，相对地，小品的小对治而言，说"听闻般若波罗蜜多功德更大"。同样地，中品等逐渐增上，最后说明小品的小所断分别念是"有数、可测量、有限量"的，而其对治大品的大对治是"无数、不可测量、无限量"的。这也是就九种修道各自而言，说明果报福德无数、不可测量、无限量。经文说："如我从佛陀所闻义理，一切法从佛性角度而言是不可言说的"等等。详细内容请参见广本经典。


 །འདིར་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་དང་པོ་སྒོམ་ལམ་ཆུང་ངུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཟབ་སོགས་དོན་དང་དཔེའི་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་ཏེ། ཉིན་གཅིག་གི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེས་པ་གྲངས་མང་པོ་དེ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པའི་ཚོགས་ཤེར་ཕྱིན་ཉིན་གཅིག་ལ་བསྒོམས་པས་འདུམས་ན་ཡུན་རིང་པོར་སྒོམ་པ་ལྟ་ཅི་
24-1-146a
སྨྲོས་ཞེས་སོ། །སྒོམ་ལམ་འབྲིང་པོ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་བསྐལ་མང་བྱེ་སྟོང་དུ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་དང་། ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་ཤེས་རབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་སོ། །རྩོད་སྤང་ལ་གྲངས་ལ་རྩོད་སྤང་དང་། བྱེད་ལས་ལ་རྩོད་སྤང་གཉིས་ལས། དང་པོ་སྒོམ་ལམ་རེ་རེར་ཡང་འབྲས་བུ་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པར་གསུངས་ན་དེའི་རྒྱུ་སྒོམ་ལམ་ཡང་གྲངས་དགུར་མ་ངེས་ཏེ། འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་སྤང་བྱ་སྤངས་པའི་རྟོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། སྤང་བྱ་ཡང་ཚད་མེད་དགོས་པས་སྤང་བྱ་དགུར་གྲངས་མ་ངེས་ལ། དེ་མ་ངེས་ན་གཉེན་པོའི་རྟོགས་པ་ཡང་དགུར་མ་ངེས་པ་དང་ཡང་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པ་སྐྱེད་ན་རྒྱུ་ཡང་ཚད་མེད་ཡིན་དགོས་ཀྱི། རྒྱུ་ཐུག་བཅས་སམ་གྲངས་ཀྱི་ཚད་བཟུང་སྟེ་དགུར་འཇོག་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་རྩོད་པ་ལ་སྒོམ་ལམ་རེ་རེར་ཡང་འབྲས་བུ་གྲངས༷་མེ༷ད་གཞལ་མེད་ལ༷་སོ༷གས་པར་བསྟན༷་པ༷་རྣམ༷ས་ནི། དམ༷་པའི༷་དོན༷་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་གཅིག་ལས། བདེན་པར་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་གྲངས་མེད་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མང་ཉུང་གི་གྲངས་ཀྱིས་དབྱེ་བར་བཟོ༷ད་པའམ་ནུས་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། དོན་དམ་པར་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཆར་མ་གྲུབ་པས་མང་ཉུང་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་འབྲས་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་ན་ཚད་ཡོད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ཚད་མེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་མི་འཐད་པར་རྟོགས་སུ་ཆུག་ནའང་འདིར་དེ་ལྟར་མི་འདོད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ཀུན༷་རྫོབ༷་ཐ་སྙད་ཙམ༷་དུ་སྒོམ་ལམ་རེ་རེ་ལའང་འབྲས་བུ་བསོད་ནམས་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་བ༷་ནི། ཐུག༷ས་བརྩེ༷་བའི༷་རྒྱུ༷་མ༷ཐུན་མདོ་ལས་བསྟན་པ་དེ༷་དག༷་དེ་ལྟར་དུ་
24-1-146b
ཡིན་པར་ངེས་པ་ཐུབ༷་པ༷་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཞེ༷ད་པ་སྟེ། དོན་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་གཟིགས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་དགོངས་པ་ཅན་མིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་གཅིག་ལས་འབྲས་བུ་དུ་མ་སྐྱེ་བ་ཙམ་ནི་ས་བོན་གཅིག་ལས་འབྲུ་དུ་མར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འཕེལ་བ་སོགས་ཀྱི་གྲུབ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱོགས་དུས་ཀྱི་མུ་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་དེའི་དོན་དུ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་བསྔོ་བ་དང་། དེ་ཡང་མངོན་པར་མ་ཞེན་པའི་ཐབས་མཁས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་།བདེན་གཉིས་རོ་མཉམ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པའི་སྒོམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པར་རིགས་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ནི། བསོད་ནམས་དེ་ཡང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་སོ།

 །འདིར་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་དང་པོ་སྒོམ་ལམ་ཆུང་ངུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཟབ་སོགས་དོན་དང་དཔེའི་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་ཏེ། ཉིན་གཅིག་གི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེས་པ་གྲངས་མང་པོ་དེ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པའི་ཚོགས་ཤེར་ཕྱིན་ཉིན་གཅིག་ལ་བསྒོམས་པས་འདུམས་ན་ཡུན་རིང་པོར་སྒོམ་པ་ལྟ་ཅི་
24-1-146a
སྨྲོས་ཞེས་སོ། །སྒོམ་ལམ་འབྲིང་པོ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་བསྐལ་མང་བྱེ་སྟོང་དུ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་དང་། ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་ཤེས་རབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་སོ། །རྩོད་སྤང་ལ་གྲངས་ལ་རྩོད་སྤང་དང་། བྱེད་ལས་ལ་རྩོད་སྤང་གཉིས་ལས། དང་པོ་སྒོམ་ལམ་རེ་རེར་ཡང་འབྲས་བུ་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པར་གསུངས་ན་དེའི་རྒྱུ་སྒོམ་ལམ་ཡང་གྲངས་དགུར་མ་ངེས་ཏེ། འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་སྤང་བྱ་སྤངས་པའི་རྟོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། སྤང་བྱ་ཡང་ཚད་མེད་དགོས་པས་སྤང་བྱ་དགུར་གྲངས་མ་ངེས་ལ། དེ་མ་ངེས་ན་གཉེན་པོའི་རྟོགས་པ་ཡང་དགུར་མ་ངེས་པ་དང་ཡང་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པ་སྐྱེད་ན་རྒྱུ་ཡང་ཚད་མེད་ཡིན་དགོས་ཀྱི། རྒྱུ་ཐུག་བཅས་སམ་གྲངས་ཀྱི་ཚད་བཟུང་སྟེ་དགུར་འཇོག་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་རྩོད་པ་ལ་སྒོམ་ལམ་རེ་རེར་ཡང་འབྲས་བུ་གྲངས༷་མེ༷ད་གཞལ་མེད་ལ༷་སོ༷གས་པར་བསྟན༷་པ༷་རྣམ༷ས་ནི། དམ༷་པའི༷་དོན༷་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་གཅིག་ལས། བདེན་པར་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་གྲངས་མེད་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མང་ཉུང་གི་གྲངས་ཀྱིས་དབྱེ་བར་བཟོ༷ད་པའམ་ནུས་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། དོན་དམ་པར་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཆར་མ་གྲུབ་པས་མང་ཉུང་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་འབྲས་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་ན་ཚད་ཡོད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ཚད་མེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་མི་འཐད་པར་རྟོགས་སུ་ཆུག་ནའང་འདིར་དེ་ལྟར་མི་འདོད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ཀུན༷་རྫོབ༷་ཐ་སྙད་ཙམ༷་དུ་སྒོམ་ལམ་རེ་རེ་ལའང་འབྲས་བུ་བསོད་ནམས་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་བ༷་ནི། ཐུག༷ས་བརྩེ༷་བའི༷་རྒྱུ༷་མ༷ཐུན་མདོ་ལས་བསྟན་པ་དེ༷་དག༷་དེ་ལྟར་དུ་
24-1-146b
ཡིན་པར་ངེས་པ་ཐུབ༷་པ༷་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཞེ༷ད་པ་སྟེ། དོན་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་གཟིགས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་དགོངས་པ་ཅན་མིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་གཅིག་ལས་འབྲས་བུ་དུ་མ་སྐྱེ་བ་ཙམ་ནི་ས་བོན་གཅིག་ལས་འབྲུ་དུ་མར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འཕེལ་བ་སོགས་ཀྱི་གྲུབ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱོགས་དུས་ཀྱི་མུ་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་དེའི་དོན་དུ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་བསྔོ་བ་དང་། དེ་ཡང་མངོན་པར་མ་ཞེན་པའི་ཐབས་མཁས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་།བདེན་གཉིས་རོ་མཉམ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པའི་སྒོམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པར་རིགས་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ནི། བསོད་ནམས་དེ་ཡང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这里将以三部分来讲述，首先讲第一部分修道小阶：菩萨若如此（思维）深奥等意义，以及例证的两个偈颂：一天中生起的诸多分别念，如此数量的劫数积累的智慧资粮，以一日修习般若而收摄，更何况长时间修习呢？
修道中阶：菩萨若于众多千劫等，一个偈颂；大乘菩萨若智慧等，一个偈颂来阐述。
对于争论的解答，分为对数量的争论解答和对作用的争论解答两种。首先，对于每一修道均说产生无量福德果报，则其因修道亦不应限定为九种；因为果德是从断除所断而生起的证悟中产生，如果所断是无量的，那么所断不应限定为九种；若所断数量不确定，则对治的证悟也不应限定为九种；又，如果产生无量果报，则因也应当是无量，而非有限或数量固定为九种，这样设定不合理。针对这一争论，对于每一修道均产生无量（ གྲངས༷་མེ༷ད，grang med，ग्रन्थमेद，గ్రంథమేద，数量无限，札美）不可计（ གཞལ་མེད，gzhal med，ज़लमेद，జలమేద，不可测量，扎美）等（ ལ༷་སོ༷གས་པར，la sogs par，लसोग्स्पर，లసోగ్స్పర，等等，拉所巴）的表述（ བསྟན༷་པ，bstan pa，बस्तन्प，బస్తన్ప，教说，丹巴）诸（ རྣམ༷ས，rnams，र्नम्स，ర్నమ్స，众，南）是：胜义（ དམ༷་པའི༷，dam pa'i，दम्पै，దమ్పై，殊胜的，当贝）谛（ དོན༷，don，दोन，దోన，义理，敦）中若有一个真实存在的因，从中产生无量真实存在的果，（这一说法）不可（ བཟོ༷ད，bzod，बज़ोद，బజోద，忍受，若）或不能（ མ༷་ཡི༷ན，ma yin，मयिन，మయిన，不是，玛银）用多少数量来区分，因为胜义中因果二者都不成立，所以没有多少之分。若因果是真实成立的，则有限的因不可能产生无限的果，这道理应当明白，但这里不主张如此。
那么怎么说呢？在世俗（ ཀུན༷་རྫོབ༷，kun rdzob，कुन्र्ज़ोब，కున్ర్జోబ，世间共识，棍佐）名言（ ཙམ༷，tsam，छम，ఛమ，仅仅，参）中，每一修道都能产生（ འབྱུང་བ༷，'byung ba，ब्युङ्व，బ్యుఙ్వ，出现，穷瓦）无尽福德果报，这是由慈悲（ ཐུག༷ས་བརྩེ༷་བའི༷，thugs brtse ba'i，थुग्स्बर्चेवै，థుగ్స్బర్చేవై，悲悯心，图贝威）相顺（ རྒྱུ༷་མ༷ཐུན，rgyu mthun，र्ग्युम्थुन，ర్గ్యుమ్థున，因相符，久腾）的经典所说，那些（ དེ༷་དག༷，de dag，देदग，దేదగ，那些，喋达）确是如此，是能仁（ ཐུབ༷་པ༷，thub pa，थुब्प，థుబ్ప，能行者，图巴）佛陀的意趣（ བཞེ༷ད་པ，bzhed pa，बझ़ेद्प，బఝేద్ప，愿意，协巴）。佛陀见到事实确实如此而宣说，并非隐含其他意义。
此外，一因产生多果这一点，如一粒种子生长出多粒谷物并不断繁衍等，本是成立的。在世俗中，缘于十方时际无边的众生，为其发愿获得具无边功德的佛果作为因，而且是以无执着的方便善巧所摄持，以真俗二谛平等、法界本性的方式而修习，即使一刹那的修习所生福德也无法衡量，这是由理智可以证明的。
宣说此义的经典是："彼福德等"一个偈颂。


 །གཉིས་པ་བྱེད་པ་ལ་རྩོད་སྤང་ལ། དོན་དམ་པར་ཉམས་འཕེལ་མི་རུང་བས་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྤང་ཐོབ་མི་སྲིད་པར་རྩོད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུའང་སྐད་ཅིག་མར་དཔྱད་ནས་རྣམ་མཁྱེན་ཐོབ་པར་མི་རུང་བར་རྩོད་པ་གཉིས། དང་པོ་དངོས་པོ་རྣམས་སུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉམས་པ་དང་གཉེན་པོ་འཕེལ་བ་མི་རུང་ལ། དེ་ལྟ་ན་སྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བས་སྤང་བྱ་དགུ་ལྟ་བུ་ཅི་ཞིག་ཉམས་ཤིང་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སོགས་ཅི་ཞིག་ཐོབ་སྟེ་སྤང་ཐོབ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ན། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཟད་ཅིང་སླར་མི་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་། འབྲས་བུ་དེ་ཐོབ་ནས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཏན་དུ་ཐར་པའི་སྒོ་ནས་ཐར་པ་དོན་གཉེར་གྱི་
24-1-147a
འདོད་པ་སྐོང་ནུས་པ། ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་སྒོམ་ལམ་འདི་ཡང་ནི་སྤང་བྱ་སྤངས་བ་དང་རྟོགས་པ་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་རང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ། སྒོམ་ལམ་དེ་ཡང་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར། དངོས་སྨྲ་བས་རྩོད་པ་ནི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པ་སྟེ། འདི་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཟག་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ། དོན་དམ་པར་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་གདུལ་བྱའི་དོན་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་སྦྱར་བ་སྣང་ཡང་། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་དོན་དམ་པར་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པའི་དཔེ་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ལ་མ་གྲུབ་པས་མི་བདེ་བ་འདྲ་སྟེ། དེས་ན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་དོན་དུ་ནི། གཅིག་པས་དེ་ཕྱིར་བཟོད་པར་གྱིས། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཕན་ཆད་རྒྱུ་འབྲས་སྤང་ཐོབ་འཇོག་མི་ཤེས་པའི་དངོས་སྨྲ་བ་ལ། ཁོ་རང་གི་མཐར་འབྲས་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་དཔེར་བྱས་ནས། སྔར་ཡོད་ཟད་པས་སྟོང་ཡང་རུང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཡང་རུང་སྟེ་སྟོང་པར་དོན་དུ་གཅིག་པས་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྟོང་པ་ལ་མི་སྐྲག་པར་བཟོད་པར་གྱིས་ཞེས་གསུངས་པ་དང་གནད་གཅིག་ཏུ་ཁོ་བོས་མཐོང་ངོ་། །མདོ་འདིར་ཚུལ་དེ་དག་སྟོན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་དབྱིངས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་དག་པར་གནས་པ་དེ་ནི། ཆོས་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་པས་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ལ། མ་བསྟན་པས་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།
24-1-147b
གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཙམ་ལས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་མེད་པས་ན་མིང་གིས་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ན་ལམ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཀྱང་མིང་གིས་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ན་དེ་བསྒོམས་པས་ཆོས་དབྱིངས་འཕེལ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཟད་པ་མེད་ལ། མ་བསྒོམས་པས་ཆོས་དབྱིངས་འགྲིབ་པ་དང་ཉོན་མོངས་འཕེལ་བའང་དོན་དམ་པར་མེད་ཀྱང་། ཐ་སྙད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་མཚན་མར་ཞེན་པའི་རློམ་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི། རྟེན་འབྲེལ་བསླུ་མེད་ཀྱི་དབང་གིས་ལམ་ལས་ཉམས་པ་མེད་པར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འཁོར་བར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱང་དོན་ལ་གྲུབ་པའི་དབང་གིས་མ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་དབང་གིས་སྣང་ལ། འཁོར་བ་སྤངས་ནས་ལྡོག་པའམ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་བྲི་གང་བླང་དོར་དང་བྲལ་བའི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་རིམ་བཞིན་སྤངས་པ་དང་། རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རིམ་བཞིན་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོས་ནས་མ་ཡིན་ཡང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གོལ་བའི་རང་གི་རྟོག་པ་ཟད་ཚུལ་ལས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

这是对第二部分功用争论解答：首先是关于胜义中不应有增减，因此修道的断除与获得不可能存在的争论，以及世俗中通过刹那观察获得遍智不应理的争论两种。
第一种，如果诸法是不可言说的空性，则其中不应有违品的减少和对治的增长；如此，所谓修道之路如何能减少九种所断，又如何能获得小小智等果位，断与得不可能存在。对此回答：尽灭不生智的菩提是通过烦恼灭尽且不再生起而界定的，虽然没有实体，但获得此果后，能从轮回苦永远解脱，满足渴求解脱者的愿望。同样，此修道也是通过断除所断和获得证悟来成就自他二利。菩提是具有如是空性特征的，修道也是具有如是空性特征的，因此实在论者的争论毫无意义。对此，虽然有人解释说：无上菩提无漏智的本质，虽然胜义中无增减，但名言中能如实利益所化众生；但无上菩提胜义中无增减的比喻对实在论者来说不成立，似乎不妥当。因此，如龙树所言："灭尽与不生，义理原是一，是故当忍受。"一旦是空性，就不知如何安立因果、断得的实在论者，应以他们自己主张的各别择灭性质的菩提为例，无论是已有的灭尽为空，还是自性为空，本质上同为空性，因此对大乘空性不要恐惧而要忍受，这与龙树教言精神一致，我如是见。
此经中说明此理的是"佛所说"等两个偈颂：一切法以法界不可言说的本性清净安住，以言说宣示不会增加，不宣说也不会减少；由三聚（基、道、果）所摄的一切法，仅由分别念安立，无真实成立，因此应知唯是名言而已。
因此，道之诸度（波罗蜜多）也仅是名言而已，修习它不会使法界增长或烦恼消灭，不修习也不会在胜义中使法界减少或烦恼增长。然而，在名言世俗中，善根回向大菩提、无执着相的菩萨们，因缘起不欺的力量，不会退失于道而能证得无上菩提。如此，轮回的显现也不是因为实有而存在，而是由自己的分别念而显现，舍弃轮回而转变或者消除分别而已。因此，于真如无增减、离取舍的平等性所缘的智慧，能依次断除分别念及由其产生的二障，并依次获得证悟智慧，这并非从真如方面而有，而是从脱离真如的自我分别念灭尽方式中如此显现。


 །དེས་ན་ཆོས་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་པ་ན་སྲིད་ཞིའི་མཐར་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ཐ་སྙད་དུ་རྣམ་མཁྱེན་མི་ཐོབ་པར་རྩོད་པ་སྤང་བ་ནི། འདི་ལྟར་སེམས་ནི་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་ཞིང་འགག་
24-1-148a
པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། དེའི་སྐད་ཅིག་ཀུན་གཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་མི་ཤེས་པས་རིམ་ཅན་དུ་འབྱུང་དགོས་ལ། དེ་ལྟ་ན་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་དེས་ནི་བྱང་ཆུབ་མི་ཐོབ་ལ། སྔ་མ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་ཕྱི་མའི་སྐད་ཅིག་རེ་རེས་ཀྱང་ཐོབ་མི་ནུས་ཏེ། སྔ་ཕྱིར་ཕྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ནུས་པ་མ་ཚང་ཞིང་ཕྱི་མའི་དུས་ན་སྔ་མ་འགགས་ནས་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ན། མར་མེ་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་འགག་བྱེད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་དུ་མ་རྒྱུན་མཐུད་པས་སྣུམ་ཟད་ཅིང་སྡོང་བུ་སྲེག་པར་ནུས་པ་ལྟར། སྔ་ཕྱིའི་སེམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་མེད་ཀྱང་། སེམས་བསྐྱེད་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནུས་པ་འཕེལ་ཏེ་རྟོགས་བྱ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གསལ་བ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ཞིང་སྤང་བྱ་འགག་པ་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །མདོ་འདིར་དེ་སྟོན་པ་ལ་དཔེ་གསུམ་སྟེ། སྤང་བྱ་སྤོང་བར་འཐད་པའི་དཔེ་མར་མེས་བསྟན་པ་ནི། འབྲུ་མར་སྙིང་པོ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས། རྟོགས་བྱ་རྟོགས་པར་འཐད་པ་ས་བོན་ཀྱི་དཔེས་བསྟན་པ་ནི། ས་བོན་ལས་ནི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས། སྤངས་རྟོགས་རྫོགས་པའི་དཔེ། ཆུ་ཡི་ཐིགས་པས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གོ། ད་ནི་རྟགས་ཟབ་པ་བརྒྱད་ནི་ཐ་སྙད་དུ་རྟེན་འབྲེལ་མི་བསླུ་བའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་མི་སྐྱེ་བ་གཉིས་མི་འགལ་བར་གོ་ཡུལ་ཙམ་མིན་པར་གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་ན་ཕན་ཚུན་སྤོངས་མི་དགོས་པར་མཉམ་པར་རྟོགས་པའི་ཟུང་འཇུག་གི་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་ཟབ་པ། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་བྱུང་ཙམ་ནས་
24-1-148b
རང་གྲུབ་པའི་དུས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པར་འགག་པ་དང་། དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པའི་མི་འགག་པ་གཉིས་འགལ་མེད་རོ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པ་འགག་པ་ལ་ཟབ་པ་སྟེ་འདི་གཉིས་ནི་གཞི་རྟོགས་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །སློབ་ལམ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གོམས་ཀྱང་སྙིང་རྗེས་དུས་མ་ཡིན་པར་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཟབ་པ་སྟེ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་སེམས་སེམས་བྱུང་མཐའ་དག་འགོག་པའི་འགོག་པ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པས་ན་རོ་མཉམ་པར་གྱུར་ནས་ལྡང་དཀའ་བའི་ཚུལ་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་ནུས་པ་ས་བརྒྱད་པ་ནས་ཐོབ་ནའང་། ད་རུང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཟིགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཐོབ་པས། དེ་དག་གི་ཇི་ལྟ་བ་གཟིགས་པ་ལའང་ད་རུང་སྐྱེད་འདོན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འགོག་པ་ལས་སྤོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཏིང་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་བསྐྱེད་ནས། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཡང་སྦྱངས་ཏེ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་མཛད་ཀྱི། རང་གི་མཉམ་བཞག་དེ་ཁོ་ནའི་ངང་དུ་གནས་པ་ཁོ་ནར་མི་མཛད་པའི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་པའོ།

因此，应当了解：当如实见到法性平等之义时，即成就不住于轮涅两边的涅槃。
第二部分，遣除世俗中不能获得遍智的争论：心是刹那生灭之法，其刹那不能同时生起，必须次第生起。如此，初发心的前一刹那不能获得菩提，而后一刹那未经前刹那铺垫，也无法获得；分为前后的每一刹那都力量不足，而后刹那到来时前刹那已灭，故获得菩提不可能。对此回答：灯虽刹那生灭，但多个刹那相续可耗尽油脂、燃烧灯芯；同样，虽然前后心不能同时聚合，但依靠前前发心，后后力量增长，终能生起对所证真如极其明了的智慧，断除所断是合理的。
此经中用三个比喻来说明这点：用灯喻说明断除所断的合理性："芝麻精华"等两个偈颂；用种子喻说明证悟所证的合理性："从种子"等两个偈颂；用水滴喻说明断证圆满："水滴"等一个偈颂。
现在讲八种深奥标志：在世俗中由缘起不欺而生起，在胜义中不生，这两者不相违，不仅是了解的对象，而是在一个基础上无需互相舍弃，平等证悟的双运特殊证悟，这是对生起的深奥理解。同样，诸法一生起即不住第二刹那而灭，与胜义中无自性的不灭，二者无违一味的证悟，是对灭的深奥理解。这两者是从基础认知方式而言的。
学道中虽熟习智慧的真如，但因悲心不在非时现证，这是对真如的深奥理解。这是指在真如法界中息灭一切心心所的正灭边际极其熟练，达到等味而难以出定的方式能平等安住，虽从第八地获得，但因仍有细微所知障，对真如的见解不如佛陀那样极其清净，在等持真如的同时未获见一切所知的智慧，因此对诸法如实见解还有提升空间。如来以从灭定中出的方式，凭借圆满完成（三转法轮中的）圆满、成熟、清净的力量，生起特殊禅定，清净极其细微的所知障而成佛，而不仅仅停留在等持的状态中，从这方面作如是说明。


 །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་སྦྱིན་སོགས་སྒྲུབ་ཏུ་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་མ་ནོར་བར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་གཉིས་འགལ་མེད་ཟུང་གཅིག་ཏུ་ཆུད་པའི་རྟོགས་པ་ཤེས་བྱ་ལ་ཟབ་པ། ཆོས་ཐམས་
24-1-149a
ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པས་དོན་དམ་པར་དངོས་དངོས་མེད་སོགས་དམིགས་པས་མཐོང་བར་བྱ་བ་རྡུལ་ཙམ་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་ངོ་ཞེས་མ་མཐོང་བ་ཉིད་མཐོང་བའི་དམ་པར་བསྟན་པ་ལ་མཐོང་བ་གང་ཡང་མེད་པ་དང་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་འགལ་བ་ལྟ་བུའི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཏེ། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་བ་རང་གསལ་བ་ཤེས་པ་ལ་ཟབ་པ། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ལའང་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་པའི་དམ་པར་གསུངས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྤྱོད་པ་ལ་ཟབ་པ། ལམ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་མི་འདོར་བས་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་ཀྱང་། གནས་ལུགས་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་བྱེད་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡེ་ནས་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གཉིས་མེད་ལ་ཟབ་པ་དང་ལྔ་ནི་སྤྱོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་ལ་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལའང་གཞིའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་མེད་པར་ཡོད་ཀྱང་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས་སྒྲིབ་གཉིས་མ་བྲལ་བའི་དུས་མིན་དུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་ཡུལ་ཤེས་བྱ་དང་། ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་དང་། ཉམས་ལེན་སྤྱོད་པ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་གཉིས་མེད་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་བསྒྲུབ་བྱ་གཉིས་སུ་མེད་པར་གཟིགས་པའི་ཆ་ནས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ལ། དེའི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་མི་རློམ་པ་ནི་ཐབས་མཁས་པ་ལ་ཟབ་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ན་ཐོབ་བྱ་ཉིད་མ་དམིགས་པ་དང་རང་བྱུང་གི་རྣམ་པའམ་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་
24-1-149b
སྐུ་འདུས་མ་བྱས་པ་རྒྱུས་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པར་གཟིགས་པས་སོ། །ཟབ་མོ་བརྒྱད་པོ་དེ་ནི་སྟོང་པ་དང་རྟེན་འབྱུང་འགལ་བར་འཛིན་པའི་བློ་ངོར་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་བསལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཟུང་འཇུག་རོ་མཉམ་དུ་རྟོགས་དཀའ་ཞིང་། དེ་ལྟར་མི་འགལ་བར་མཉམ་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པའི་ཟབ་མོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་ས་བརྒྱད་པ་ནས་ཐོབ་ལ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུས་ངག་གི་ཐ་སྙད་ནི་གཞན་ངོར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཡིན་པར་གཞུང་རྣམས་ལས་གསུངས་ཤིང་། རྟགས་འདི་རྣམས་གཞན་ངོ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་པའང་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཟབ་མོ་བརྒྱད་བསྡུས་ནས་སྟོན་པའི་མདོ་ནི། སྟོང་པ་མཚན་མེད་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་སྟེ། སྐྱེ་བར་ཟབ་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སྣང་སྟོང་རོ་མཉམ་ཆེན་པོར་རྟོགས་པ་ལ་གནད་གཅིག་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་འདིར་ལྟར་སྣང་བཞིན་དུ་ཡེ་ནས་སྐྱེ་འགག་མེད་པ་རྣམ་ཐར་གསུམ་ལྡན་གྱི་ངང་ཚུལ་དུ་གནས་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ན། འབྲས་བུ་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱང་འདས་དངོས་མེད་ལའང་མི་རེག་ཅིང་། ཆོས་གང་ལའང་མཚན་མར་མི་ཞེན་ཏེ་མཐའ་བྲལ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཟབ་མོ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མཉན་པའི་དཔེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་ཆ་ནས་ཕྱེ་ན་ཟབ་མོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་ན་འདི་དང་འོག་གི་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་ཀ་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་དུ་སྦྱར་ནས་ཟབ་མོ་བརྒྱད་ལོགས་སུ་མ་བསྟན་པར་བཞེད་པའང་ཡོད་དོ།

一切法离戏论，虽然布施等无法成立，但在世俗中应当如实了知布施等波罗蜜多修持的无误方法，以及证悟这二者不相违而一致的双运证悟，这是对所知的深奥理解。由于一切法自性不成立，在胜义中无实无虚等所缘，连微尘许的可见对象都没有，这就是见到了真实性，如是宣说不见即是最高的见到，于此没有任何见到而又即是见到，似乎相违，然而远离这种分别，了知离一切所缘的自明智慧的见地，这是对了知的深奥理解。同样，在胜义中对任何法都无有行持，因此宣说不行持是最高的行持，证悟这种特殊领悟，是对行持的深奥理解。虽然不舍修持一切道而证得果位，但在实相中无能取所取的二元，本来平等的法性中安住，证悟这一点，是对无二的深奥理解。这五种是关于如何实践行持的深奥理解。其中，就基础而言，虽然真如于一切处无差别存在，但了知在圆满成熟清净完成、二障未断之前不应现前；就道而言，包括所知境、能知智慧、实践行持三者，以及果位无二，即能证所证不二的观照角度。
在世俗中圆满积累二种资粮，却不执着于获得佛果的结果，这是对方便善巧的深奥理解，因为真正了知无可得的所证，且自然智慧身是无为的，不能通过因而成就。
这八种深奥对于执着空性与缘起为相违的心而言，彼此相互排斥，难以证悟为一味双运；如是证悟不相违而平等的八种深奥智慧，从第八地开始获得。与此相应的身语言行，对他人而言是不退转的标志，如诸论典所说。这些标志不仅仅是对他人显现，对自己也有确信的作用。
阐述此八种深奥总摄的经文是"空无相"等一个偈颂：这八种深奥（生起深奥等）都在显空大平等的证悟上要义一致，一切法如此显现而本来无生灭，安住于具三解脱门的境界中行持诸法时，不执著于果位偏于寂静的无实涅槃，也不执著于任何法相，安住于离边际的深奥智慧，以聆听的比喻来说明。
从境界角度分类，成为八种深奥，如前所述。在某些注释中，此偈与下文两偈都解释为轮涅平等，而未单独阐述八种深奥的观点也存在。
;


 །ད་ནི་གཙོ་བོར་དགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་ཅན་འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པ་ལ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཆ་ནས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་བཞག་པ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ནི།
24-1-150a
འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་སྣང་སྟོང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པ་ལས་ཐ་དད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་ན། སྲིད་དང་ཞི་བར་བླང་དོར་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ནི། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟར་ཟབ་མོ་རྣམ་ཐར་གསུམ་ལྡན་སྲིད་ཞིའི་མཐར་མི་གནས་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་བདག་སྟོབས་བཅུ་མངའ་བས་ལུང་བསྟན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་སྙམ་པའི་རློམ་པའང་མེད་དེ། འཁོར་བ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱང་འདས་སུ་ཤེས་པ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་འདི་ལ་བསལ་བྱ་དང་ཐོབ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བསལ་བཞག་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་སོ། །མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་སུ་ཆོས་རྣམས་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་དེ་ལྟར་ན་ལས་དགེ་སྡིག་གིས་ཕན་གནོད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀླན་ཀ་སྤོང་བའི་ལན་ཡང་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་འགག་དང་བྲི་གང་ཀུན་བྱང་མེད་པ་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟར་མ་རྟོག་པའི་འཆིང་བ་ཀུན་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ལ་རང་གི་རྟོག་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་འགག་དང་ཀུན་བྱང་འཆིང་གྲོལ་ཡོད་པས། ལས་དགེ་སྡིག་བསགས་པ་དང་དེའི་རང་འབྲས་འབྱིན་པ་ཡོད་དོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་རྣམས་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་ན་ཉིན་བར་གྱི་ལས་བསགས་པའང་རྨི་ལམ་གྱི་ལས་ལྟར་ལས་ལམ་མ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། ཡང་ན་རྨི་ལམ་དུ་སྲོག་བཅད་
24-1-150b
པ་སོགས་རྨིས་པ་ནའང་ཉིན་པར་ལྟར་ལས་ལམ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་གྲུབ་མ་གྲུབ་ཀྱི་བདེན་རྫུན་ཡོད་པས་མ་ཡིན་ལ། རང་གི་རྟོག་པ་མངོན་ཞེན་ཆེ་ཆུང་གི་དབང་ལས་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་ནི་སད་པའི་ཚེ་རྫུན་པར་ཤེས་ནུས་པས་དེར་གཏེར་རྙེད་པར་རྨིས་པ་ལྟ་བུ་ལའང་། གཏེར་དངོས་སུ་རྙེད་པར་འཛིན་མཁན་སུ་ཡང་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་ལའང་ཉིན་སྣང་དང་ཁྱད་མེད་པར་མངོན་ཞེན་གྱི་གསོས་འདེབས་མཁན་ཞིག་བརྒྱ་ལ་ཡོད་ན་དེས་ལས་ལམ་གྱི་དངོས་གཞི་རྫོགས་པར་ཡང་ཅིས་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་འགྱུར་ན་ཉིན་སྣང་ལའང་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་སད་རྨི་གཉིས་ཀར་ལས་དང་སེམས་པ་དབེན་པར་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མངོན་ཞེན་གྱི་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་མི་ནུས་སྙམ་ན། དེ་དང་མི་འགལ་ཏེ་ཚུལ་དེ་དག་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་རྨི་ལམ་དུ་རྣམ་ཐར་གསུམ་བསྒོམས་ན་ཤེར་ཕྱིན་འཕེལ་ལམ་ཞེས་དྲིས་པས། ཉིན་པར་བསྒོམས་པས་འཕེལ་ན་མཚན་མོ་ཅིས་མི་འཕེལ་ཞེས་གསུངས་པས། བློ་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་བར་ཞུགས་ན་ཉིན་མཚན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅི་ལ་ཡོད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྨི་ལམ་དུ་སྦྱིན་སོགས་ཚོགས་བསགས་ན་དེས་ཚོགས་རྫོགས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་དྲིས་པ་ན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དོན་གྱི་ལན་སྔར་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགོས་པའི་དབང་གིས་བྱམས་པ་ལ་ཞལ་འཕང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་འདི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ་དྲིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་ན་དེ་ལྟར་དྲིས་པ་དང་། བྱམས་པས་ཅི་བྱམས་པ་ཞེས་པའི་མིང་གིས་ལན་ལྡོན་ནམ་ཞེས་སོགས་གསུངས་ནས་
24-1-151a
དོན་ལ་སྲིད་ཞི་མ་གྲུབ་པས་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་མེད་པར་བསྟན་ལ། དྲི་བ་དེའི་ལན་དངོས་སུ་རྫོགས་པར་མ་མཛད་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལོག་རྟོག་མཐའ་མེད་པ་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསལ་བར་བསྟན་ཏོ།

 །ད་ནི་གཙོ་བོར་དགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་ཅན་འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པ་ལ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཆ་ནས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་བཞག་པ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ནི།
24-1-150a
འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་སྣང་སྟོང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པ་ལས་ཐ་དད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་ན། སྲིད་དང་ཞི་བར་བླང་དོར་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ནི། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟར་ཟབ་མོ་རྣམ་ཐར་གསུམ་ལྡན་སྲིད་ཞིའི་མཐར་མི་གནས་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་བདག་སྟོབས་བཅུ་མངའ་བས་ལུང་བསྟན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་སྙམ་པའི་རློམ་པའང་མེད་དེ། འཁོར་བ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱང་འདས་སུ་ཤེས་པ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་འདི་ལ་བསལ་བྱ་དང་ཐོབ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བསལ་བཞག་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་སོ། །མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་སུ་ཆོས་རྣམས་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་དེ་ལྟར་ན་ལས་དགེ་སྡིག་གིས་ཕན་གནོད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀླན་ཀ་སྤོང་བའི་ལན་ཡང་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་འགག་དང་བྲི་གང་ཀུན་བྱང་མེད་པ་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟར་མ་རྟོག་པའི་འཆིང་བ་ཀུན་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ལ་རང་གི་རྟོག་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་འགག་དང་ཀུན་བྱང་འཆིང་གྲོལ་ཡོད་པས། ལས་དགེ་སྡིག་བསགས་པ་དང་དེའི་རང་འབྲས་འབྱིན་པ་ཡོད་དོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་རྣམས་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་ན་ཉིན་བར་གྱི་ལས་བསགས་པའང་རྨི་ལམ་གྱི་ལས་ལྟར་ལས་ལམ་མ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། ཡང་ན་རྨི་ལམ་དུ་སྲོག་བཅད་
24-1-150b
པ་སོགས་རྨིས་པ་ནའང་ཉིན་པར་ལྟར་ལས་ལམ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་གྲུབ་མ་གྲུབ་ཀྱི་བདེན་རྫུན་ཡོད་པས་མ་ཡིན་ལ། རང་གི་རྟོག་པ་མངོན་ཞེན་ཆེ་ཆུང་གི་དབང་ལས་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་ནི་སད་པའི་ཚེ་རྫུན་པར་ཤེས་ནུས་པས་དེར་གཏེར་རྙེད་པར་རྨིས་པ་ལྟ་བུ་ལའང་། གཏེར་དངོས་སུ་རྙེད་པར་འཛིན་མཁན་སུ་ཡང་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་ལའང་ཉིན་སྣང་དང་ཁྱད་མེད་པར་མངོན་ཞེན་གྱི་གསོས་འདེབས་མཁན་ཞིག་བརྒྱ་ལ་ཡོད་ན་དེས་ལས་ལམ་གྱི་དངོས་གཞི་རྫོགས་པར་ཡང་ཅིས་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་འགྱུར་ན་ཉིན་སྣང་ལའང་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་སད་རྨི་གཉིས་ཀར་ལས་དང་སེམས་པ་དབེན་པར་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མངོན་ཞེན་གྱི་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་མི་ནུས་སྙམ་ན། དེ་དང་མི་འགལ་ཏེ་ཚུལ་དེ་དག་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་རྨི་ལམ་དུ་རྣམ་ཐར་གསུམ་བསྒོམས་ན་ཤེར་ཕྱིན་འཕེལ་ལམ་ཞེས་དྲིས་པས། ཉིན་པར་བསྒོམས་པས་འཕེལ་ན་མཚན་མོ་ཅིས་མི་འཕེལ་ཞེས་གསུངས་པས། བློ་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་བར་ཞུགས་ན་ཉིན་མཚན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅི་ལ་ཡོད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྨི་ལམ་དུ་སྦྱིན་སོགས་ཚོགས་བསགས་ན་དེས་ཚོགས་རྫོགས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་དྲིས་པ་ན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དོན་གྱི་ལན་སྔར་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགོས་པའི་དབང་གིས་བྱམས་པ་ལ་ཞལ་འཕང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་འདི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ་དྲིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་ན་དེ་ལྟར་དྲིས་པ་དང་། བྱམས་པས་ཅི་བྱམས་པ་ཞེས་པའི་མིང་གིས་ལན་ལྡོན་ནམ་ཞེས་སོགས་གསུངས་ནས་
24-1-151a
དོན་ལ་སྲིད་ཞི་མ་གྲུབ་པས་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་མེད་པར་བསྟན་ལ། དྲི་བ་དེའི་ལན་དངོས་སུ་རྫོགས་པར་མ་མཛད་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལོག་རྟོག་མཐའ་མེད་པ་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསལ་བར་བསྟན་ཏོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
现在我将为您完整翻译这段藏文文本：
现在主要讲殊胜的修持方法，以获得三身果位为主要部分，从因的角度分别建立的三种修持中的第一种，即轮回涅槃平等性。
轮回和涅槃的诸法虽然显现但无自性，如同梦境，因此一切法是由各自自己所了知的，显空平等性不可言说的境界中方式一致，没有丝毫差别。因此，不分别轮回与涅槃为取舍不同，这就是轮回涅槃平等性的修持。解释此义的经文是："如是行持的菩萨"等一个偈颂。如刚才所说的那样，如是行持于深奥的三解脱门，不住于轮回涅槃边际的平等性的菩萨们，被具有十力的佛授记，但他们也无有获得菩提的傲慢心，因为他们了知轮回本身即是本性涅槃，于此平等性中无有所断除和所获得的任何法。他们通达无有断除和建立的菩提如虚空般的性质，于平等性中无所畏惧。
在广大经典中说诸法如梦，若是如此，善恶业没有利害等质疑的回答也有所宣说：胜义中法性平等性无生灭、无增减、无染净，然而对于未如是了知、具有一切束缚的凡夫，由于自己的分别念而有生灭、染净、束缚和解脱。因此，积累善恶业及其产生果报都是存在的。
又有疑问：若诸法如梦，那么白天积累的业如同梦中的业一样不圆满，或者梦中杀生等梦境也如白天一样圆满业道？对此回答：这不是因为法的自体性上有成立与否的真伪，而是取决于自己的分别念的执着程度大小。梦境的显现在醒来时能知道是虚妄的，就像在梦中发现宝藏一样，没有人会认为真的找到了宝藏。如果有人对梦境的显现与白天的显现没有区别地强烈执着，百倍地增强执着，那么为何不能圆满业道的正行？如果不能，那么对白天的显现也不能。
又有疑问：若在觉醒和梦中，业和思都是空性，如经中所说，则无法证成执着程度的差别。对此回答：这并不矛盾，因为这些说法是就胜义谛而言的。
又有舍利子问须菩提："在梦中修三解脱门能否增长般若波罗蜜？"须菩提回答："若白天修持能增长，为何夜晚不能增长？"这表明若心无错谬地趣入所缘，则日夜有何差别？
如此，当被问及在梦中积累布施等资粮能否圆满资粮时，须菩提已经给出了实质性的回答，并且出于特定目的将问题转向弥勒菩萨，说："弥勒菩萨一生补处，请向他询问。"当这样问时，弥勒回答："'弥勒'这个名称能否回答？"等等，从而表明实际上轮回涅槃不成立，因此不会有过度推论。他没有直接完整回答那个问题，这表明无穷无尽的众生心续中的邪见将由未来的佛陀来消除。


 །དེ་ལ་སྔར་ལན་བཏབ་པ་དོན་གྱིས་འདིའི་ལན་དུ་འགྱུར་ཚུལ་ནི། རྨི་ལམ་དུ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པས་ཉིན་པར་གྱི་སྦྱིན་པ་དང་འདྲ་བར་ཚོགས་རྫོགས་དགོས་ན་རྨི་ལམ་གྱི་སྦྱིན་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སད་པའི་དུས་ལྟར་རྗེས་ཀྱི་མངོན་ཞེན་གྱི་ཡུལ་དུའང་འགྲུབ་དགོས་ན་དེ་མི་འགྲུབ་པས་སོ། །འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིན་སྣང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་མངོན་ཞེན་མེད་པར་རྟོགས་པས་ལས་གང་ཡང་མི་གསོག་གམ་ཞེ་ན། དེས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་གང་ཡང་མི་གསོག་སྟེ་མངོན་ཞེན་མེད་པས་ཟག་བཅས་ལ་འདུན་པ་སོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་གསོག་པར་ཐལ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མངོན་ཞེན་མེད་ཀྱང་། མངོན་ཞེན་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་གདགས་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་རྒྱུ་འབྲས་བསླུ་མེད་ཀྱི་དབང་གིས་བྱང་སེམས་དེའི་ཚོགས་རྫོགས་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ཞིང་དག་སྦྱོར་ནི། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མ་དག་པ་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་སྨོན་ལམ་དང་སྨོན་ལམ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་ཚོགས་རྫོགས་པར་མཛད་པ་ནི་ཞིང་དག་སྦྱོར་ཏེ། སྐབས་འདིར་འཇིག་རྟེན་དགོན་པའི་ལམ་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་པ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་ངོ་བོ་དང་དབྱེ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་རྣམ་ཐར་དང་བྱང་ཕྱོགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་
24-1-151b
ཅན་ལ་ཕན་པ་དུ་མ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་འཇུག་ཡུལ༷་དེ༷་དང༷་དེ་དག་ལ། དུས་དང་དུས་མིན་ཤེས་པ་དང་སྒྲུབ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་སྦྱོར༷་བའི༷་ཐབས་མཁས་ནི་འདི༷འི་ངོ་བོའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན་ཚད་མེད་ཀྱང་དོན་གྱི་གཙོ་བོ་རྣམ་པ་བཅུར་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་བའི་ཤེས་རབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ཏེ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྫོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་ཚུལ་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་གོ་མ་བཀག་པར་གྲོགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་བ་བཅུ་ལས། དང་པོ། དགྲ་བདུད་བཞི་དང་ས་གཉིས་ལས་འདས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་མཁས་པ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས་བསྟན། གཉིས་པ་གདུལ་བྱའི་དོན་དུ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེའི་ཤུགས་འབྱིན་པ་ནི། མཁའ་ལ་རླུང་བརྟེན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་སོ། །གསུམ་པ་བདེན་གཉིས་ཟུང་དུ་ཆུད་པས་མཐའ་གང་ལའང་མི་གནས་པ་ནི། གང་གི་ཚེ་ན་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་སོ། །བཞི་པ་ཡང་དག་མཐའ་ཤེས་ཀྱང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པས་ཉན་རང་དང་ཐུན་མོང་མིན་པ་ནི། དཔེར་ན་འཕོང་བསླབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས། ལྔ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་བདག་དང་ཆོས་སུ་མི་དམིགས་པ། དཔེར་ན་དགེ་སློང་རྫུ་འཕྲུལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས། དྲུག་པ་སྲིད་ཞིར་མཚན་མར་མི་འཛིན་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། དཔེར་ན་མི་འགའ་གཡང་ས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཏེ། སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཐབས་ཤེས་གཉིས་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་བློས་སྲིད་ཞིའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་མཚན་མེད་སྨོན་མེད་
24-1-152a
ཀྱི་རྣམ་པར་གཟིགས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཅི་ཡང་མ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དངོས་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་མར་མི་འཛིན་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀུན་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་བློས་མངོན་དུ་བྱས་པ་ནི་དངོས་མེད་ཀྱི་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
对此先前所作回答的实质如何成为此问题的答案：若认为在梦中行布施能如同白天布施一样圆满资粮，那么梦中的布施对象等就应当像醒时那样在后来执着的对境中也成立，而这是不成立的。
那么，菩萨了知一切日间显现也如梦一样无有执着，是否就不积累任何业？他们不积累任何有漏业，因为没有执着，所以对有漏法没有欲求等。若问是否也不积累无漏业？虽然菩萨没有执着，但并非不能利益有执着的其他众生，因此依靠因果不欺的力量，菩萨的资粮圆满是肯定的。
第二，净土修持：通过愿力使不清净的器情世间变为清净，并圆满实现愿力的资粮积累，这就是净土修持。此处以"世间荒野道"等一个偈颂来说明。
第三，方便善巧修持分为性质和分类两部分。首先，性质是指菩萨圆满解脱门和菩提分等法，并为众生成办诸多利益的所趋入境，知晓适时与否，通过多种不同的修行方式进行结合的方便善巧，这是其性质。
虽然可分为无数种，但主要内容有十种。其性质是："菩萨佛智慧"等一个偈颂，即通过空性和悲心的双运，既圆满自身的佛法，又成熟其他众生，二者互不妨碍而成为助伴的殊胜方便善巧。
十种分类中，第一，超越四魔和二地的修持："譬如智者"等三个偈颂来说明。第二，为所化众生如昔所发愿力而发挥其力量："如空依风"等两个偈颂。第三，通达二谛双运而不住于任何边际："何时"等两个偈颂。第四，虽知真实边际但不现证，因而与声闻缘觉不共："譬如射术"等两个偈颂。第五，以空性相不执着自我和法："譬如比丘神通"等两个偈颂。第六，不执着轮回涅槃相的修持："譬如某人悬崖"等两个偈颂，即通过了知显空双运、方便智慧无二的智慧，观见轮涅一切法为空性、无相、无愿。
如此，是否仅仅因为什么都不见而现证无所有的涅槃？不是这样的。虽不执相但见一切法，并非仅仅是心识现证无所有，那样反而是执着无所有的相。


 །བདུན་པ་བསམ་གཏན་སོགས་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་ལ་རོ་མྱོང་བ་མེད་པས་མ་ཆགས་པ་ནི། དཔེར་ན་རིན་ཆེན་འདོད་པ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས། བརྒྱད་པ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ཚད་མེད་པ་ཤེས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། དཔེར་ན་དོན་གཉེར་ཚོང་པ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས། དགུ་པ་འབྲས་བུའི་རེ་འདོད་ཟད་པའི་སྨོན་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། གང་ཚེ་འགྲོ་ལ་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་མྱང་འདས་དང་། འདུས་བྱས་འཁོར་བ་གཉིས་ཀར་མི་གནས་ཏེ་སྲིད་ཞིར་སྨོན་པ་ཟད་པས་སོ། །འོ་ན་སྲིད་ཞིས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པར་སྣང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་སྙམ་ན། རང་གི་ངོ་བོས་སྲིད་ཞིར་མི་གནས་ཀྱང་སྲིད་པ་འདིར་མི་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་དཔེས་བསྟན་ཏོ། །བཅུ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དེ་ཡི་རྟགས་འཆད་པ་ལ་མཁས་པའི་ཐབས་མཁས་སྦྱོར་བ་ནི། གལ་ཏེ་སྤྱོད་པ་དང་ནི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་མམ་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་། བྱང་སེམས་དེ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་གནས་ལ་དབང་པོ་རྣོ་འམ་རྟུལ་ཤེས་པའི་སླད་དུ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་བརྩམས་ཏེ་དྲིས་པ་ན། ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་མི་ནུས་ཤིང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་གི་ཉམས་འོག་ཏུ་ཆུད་པའི་
24-1-152b
ཆོས་ཟབ་མོ་ཐུན་མོང་མིན་པ་རྣམས་ནི་མི་ཤེས་ཤིང་མི་འཆད་ན། ཆོས་ཟབ་མོ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་འདྲའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་མི་སྲིད་པས་ན་དེ་དག་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ལུང་མ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་གང་ཞིག་རང་གི་ཉམས་འོག་ཏུ་ཆུད་པ་ནི་གཞན་ལ་སྟོན་ཡང་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན། སྟོན་དུ་མི་རུང་བའི་དགོས་པ་མ་མཐོང་བཞིན་དུ་མི་སྟོན་ན་ལུང་མ་བསྟན་པའམ། དེ་ལྟར་མིན་ཡང་ཐེག་པ་མཆོག་གི་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་ཤེས་བྱེད་མེད་དོ། །དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་རྟགས་འཆད་པ་ལ་མཁས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། བསྟན་མ་ཐག་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རྣམས་སྟོན་ནུས་ན་གང་ཟག་དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་མཚོན་པའི་རྟགས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་འཆད་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ།། ༈ །།
第五品顶加行
རྩེ་སྦྱོར་ལ། རྟགས་ཀྱིས་མཚོན་པ་དྲོད་ཀྱི་རྩེ་མོ། རྣམ་འཕེལ་གྱིས་མཚོན་པ་རྩེ་མོའི་རྩེ་མོ། རང་དོན་རྟོགས་པ་བརྟན་པ་དང་གཞན་དོན་སྙིང་རྗེ་བརྟན་པས་མཚོན་པ་བཟོད་པའི་རྩེ་མོ། བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པའི་སྒོ་ནས་མཚོན་པ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་དོན་ལ་སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་ཏིང་འཛིན་ཆོས་མཆོག་གི་རྩེ་མོ། སྤང་བྱ་འཇུག་ལྡོག་རྫས་བཏགས་ཀྱི་རྟོག་པ་བཞི་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་ཆ་སྤོང་བ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པ་མཐོང་ལམ་རྩེ་མོ། ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རྟོག་པ་བཞི་སྤངས་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཚོན་པ་སྒོམ་ལམ་རྩེ་མོ། སློབ་ལམ་མཐར་ཐུག་པ་ཕན་ཡོན་ཚད་མེད་པ་ཅན་གྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་མོ། བར་ཆད་མེད་རྩེ་དེ་ལ་ལོག་སྒྲུབ་བསལ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྒྱད་ནི་རྩེ་མོ་མཚོན་བྱེད་ཆོས་བརྒྱད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
第七，对禅定等道和果法不贪著味着：譬如"欲求珍宝"等两个偈颂。第八，入于一切作为方便善巧对象的所知，了知无量的修持："譬如求利商人"等两个偈颂。第九，穷尽对果的希求、无所祈愿的修持："何时众生"等两个偈颂。即不住于单以无所有来区分的涅槃，也不住于有为轮回，因为对轮涅的希求已穷尽。那么，既不被轮涅所摄，是否也就不现于轮回？虽然以自性不住轮涅，但并非不现于此轮回中，这以幻化的比喻来说明。第十，善于解说不退转相的方便善巧修持："若行持与"等一个偈颂。若有人为了了知大乘道或行持如何，以及菩萨对深广之处是利根还是钝根，而从深广法义出发提问时，若不能正确宣说甚深空性法，而不退转者对于他们已体悟的不共深法又不知不说，由于不了知甚深法，如此的不退转者就不可能存在，因此应知这些人未被授记为不退转。
已通达某种法的人向他人宣说时也会有所了知，因此，在未见到不宜宣说的理由时而不予宣说，这就是未授记；或者不是这样，也无法证明他是安住于最胜乘道的殊胜补特伽罗。相反，善于解说相的修持是：能够宣说刚才所说的深奥义理，这也是标志那个补特伽罗为不退转的标志，因此称为善于解说标志。
第五品 顶加行
顶加行包括：以相标示的暖顶，以增胜标示的顶中顶，以自利证悟稳固和利他悲心稳固标示的忍顶，以无量福德之门标示的于无生义中心遍住的三摩地即胜法顶，以断除所断的趣入、退出、实有、假立四种分别的遍计部分等标示的见道顶，以断除俱生四种分别等门标示的修道顶，学道究竟具无量功德的无间顶，消除对无间顶的错误理解，如此八种是标示顶的八法。
;


 །དེ་ལ་དང་པོ་ནི། རྨི་ལམ་དུའང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟར་ལྟ་བ་སོགས་རྟགས་བཅུ་གཉིས་སུ་མདོ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལས། འདིར་དགྲ་བཅོམ་ས་དང་སོགས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་
24-1-153a
ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་རྟོགས་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ཉིན་བར་གྱི་དུས་སུ་སྟོང་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་ལྷག་གོམས་པས་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་ཆོས་ཀུན་རྨི་ལ༡མ་ལྟར་བལྟ་བ་མི་འབྲལ་བ་དང་། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཉན་རང་ལ་དགའ་བའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་གཉིས་༢ནི་། དགྲ་བཅོམ་ས་དང་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན། རྨི་ལམ་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཁོར་དུ་མས་བསྐོར་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་མཐོང་བ་ད ༣ང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པར་རོལ་པ་མཐོང་བ་གཉིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མཐོང་ཞེས་པས་བསྟན། རྨི་ལམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནོན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ཆོས་སྟོན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་འགྲོ་ལ་ཆོས་ཀྱང་སྟོན་ཞེས་པས་བསྟན། སད་རྨིར་དམྱལ་སོགས་མཐོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ངན་སོང་སྤང་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པ། རྨི་ལམ་ན་ནི་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན། སད་པ་ན་བདག་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་ན་མེས་ཚིག་པ་འདི་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་པས་སེམས་མེད་ཀྱི་གནོད་པ་མེས་ཚིག་པ་ཞི་སྟེ་བདེན་ཚིག་གི་བྱིན་རླབས་གྲུབ་པ་ནི་བདེན་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་རྐང་པ་གཅིག་གིས་བསྟན། དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་པོའི་གནོད་པ་ཞི་བའི་བདེན་ཚིག་གྲུབ་པ་ནི་སེམས་ཡོད་ཀྱི་གནོད་པ་ཞི་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ་དེས་མཚོན་ནས་བདེན་ཚིག་གྲུབ་ཚུལ་གཞན་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། དེ་ནི་མི་ཡི་འཇིག་རྟེན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན། བདུད་ལས་ཤེས་ནས་བདུད་དང་སྡིག་གྲོགས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ནི། ཅི་སྟེ་དེ་ནི་ནས་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་རྟོགས་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བྱིན་རླབས་གྲུབ་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྱོར་པའི་གཞི་དང་། མིང་གི་གཞི་དང་དབེན་པའི་གཞི་
24-1-153b
ལས་བྱུང་བའི།། །བདུད་རྣམས་ངོ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི། ཚིགས་བཅད་དང་པོ་དང་དེ་རྗེས་ཀྱི་གཉིས་དང་དེ་རྗེས་ཀྱི་ལྔས་རིམ་བཞིན་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་བདུད་ལས་དེ་ལས་ལྡོག་བྱེད་བཤེས་གཉེན་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟ་བས་ན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན། རྟགས་བཅུ་པ་རེ་བ་རྫོགས་པར་འདོད་པས་མཉམ་རྗེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཤེར་ཕྱིན་ལ་བརྟེན་པ་ནི། རྒྱལ་བ་འདས་དང་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་གིས་སོ། །བཅུ་གཅིག་པ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པས་མངོན་ཞེན་མེད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག བཅུ་གཉིས་པ་ཡུམ་ལ་ཚུལ་བཞིན་སྤྱོད་པས་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བསལ་བཞག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་ཉེ་བ་ཞེས་སོ། །སྦྱོར་ལམ་རྩེ་མོའི་མངོན་རྟོགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆེན་ཤེར་ཕྱིན་ལ་བསླབས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སྐྱེ་བོ་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མཆོད་པའི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་དཔེར་མཛད་ནས། དེ་ལས་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་སོགས་ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏེ་མདོ་ལས། གལ་ཏེ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་མི་ལུས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏེ་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ལ། དེ་ན་ནམ་འཚོའི་བར་དུ་བཞུགས་པ་ལ། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་རིམ་གྲོར་བྱས། བཀུར་སྟིར་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ལས་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེར་ཕྱིན་འདི་གཞན་ལ་སྟོན་པ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྣམ་པར་སྤྱོད་ན་དེའི་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་ལོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
其中第一，广大经典中说在梦中也观一切法如梦等十二种相，此处从"阿罗汉地"等到"菩萨证悟般若波罗蜜多"之间进行说明。白天修习缘空性的止观，在梦中也不离观一切法如梦，以及在梦中也不生喜欢声闻缘觉的心，这两种以"阿罗汉地"等两句偈来说明。在梦中见到如来被众多眷属围绕而说法，以及见到佛陀的神通变化游戏，这两种以"见诸佛"来说明。在梦中对被苦所逼的众生生起教授如梦之法的心，以"于众生说法"来说明。以觉醒和梦中见到地狱等为前提，随念自己佛土中断除恶趣，以"在梦中"等两句偈来说明。醒来后说："若我被授记成佛，愿此火烧平息。"因此无心的损害如火烧得以平息，实现真实语的加持，以"以真实加持"一句偈来说明。同样，平息鬼神损害的真实语成就是就有情的损害而言，以此类推也应了解其他真实语成就的方式，以"此于人世间"等一个偈颂来说明。了知魔业后降伏魔和恶友并亲近善知识，以"若彼"到"迅速证菩提"之间来说明。加持成就等功德圆满的基础、名字的基础、远离的基础所生的诸魔应当了知，分别由第一个偈颂、其后的两个偈颂和再后的五个偈颂依次说明。如此了知后，说明远离魔业的善知识，以"因此"等两个偈颂来说明。第十个相，为满足希求而在一切止观相中依靠般若波罗蜜多，以"过去佛"等一个偈颂。第十一，了知色等自性而无执着，以"如般若波罗蜜多"等一个偈颂。第十二，如理行持般若而接近菩提，以"圆满了知众生"等三个偈颂来说明，即"了知无断无立而接近大菩提"。
安住在加行道顶位现观的大菩萨学习般若波罗蜜多的利益：以阎浮提所有众生供养佛陀的善等多种为比喻，通过"超胜于彼"等利益方面来说明。经中说："若阎浮提所有众生都不先不后获得人身并成佛，住世寿命尽其所有，某善男子或善女人对他们恭敬、尊重等所生福德，相比于某善男子或善女子向他人宣说此般若波罗蜜多乃至以心作意而行持，后者的福德更多增长。"
;


 །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལྟར་རྣམ་འཕེལ་བཅུ་དྲུག་སྟེ་
24-1-154a
འཛམ་གླིང་ལ་སོགས་པ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པའི་གྲངས་དང་མཉམ་པའི་སངས་རྒྱས་མཆོད་ཅིང་དགེ་རྩ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པ་ལས་རྩེ་མོ་པ་རང་ཉིད་ཡུམ་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་ལ་སྟོན་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་ད༡ང་། བསོད་ནམས་དེ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཤེར་ཕྱིན་ནན་ཏན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ༢ས་སྦྱིན་གནས་དམ་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལས་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ༣ས་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ་དང་། དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་བྱ་འབྲས་བུ་དང་ཆུབ་བྱེད་རྒྱུའི་ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་བཞིན་དུ་ཆེར་བརྩོན་པས་འཛིན་པ་ད༤ང་། འཛམ་གླིང་གི་སེམས་ཅན་དགེ་བཅུ་བསམ་གཟུགས་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པའི་བསོད་ནམས་ལས་རྩེ་སྦྱོར་འཕགས་པ་ད༥ང་། རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པའི་དྲུང་དུ་ལྷ་རྣམས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་འོང་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ལ་བསྐུལ་བ་ད༦ང་། རྩེ་མོ་བས་ཤེར་ཕྱིན་བསྒོམས་པའི་མཐུས་བདུད་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ད༧ང་། རྩེ་ཤེར་གྱི་མཐུས་བྱང་སེམས་གཞན་ལ་སྟོན་པ་དང་འདྲ་བར་གུས་པས་གནས་༨པ་དང་བརྒྱད་ལ་ཕྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་སྟེ་དཔེ་གཞན་དང་གང་ཟག་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གཙོ་ཆེར་མཚོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བརྒྱད་ནི། རྩེ་ཤེར་དེའི་མཐུས་གཟུགས་མེད་ཉན་རང་སོགས་ཀྱི་ཡིད་བྱེད་དང་བྲལ་ཞིང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ད༩ང་། རྩེ་ཤེར་དེའི་མཐུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཁྱད་པར་མདོ་རྒྱས་པར་གསེར་འབྱུང་བའི་ས་ཉུང་བའི་དཔེས་བསྟན། མཆན། ཅན་དུ་ངེས་པ་ཐོབ་པ་ད༡ང༠་། འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱས་པར་འཁོར་བསྒྱུར་ཉུང་བའི་དཔེས་བསྟན་མཆན། 
24-1-154b
ནུས་པ་ལྷག་པར་འཕེལ་བ་ད༡ང་༡ ། རྩེ་ཤེར་དེའི་མཐུས་ཕར་ཕྱིན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ད༡ང་༢ ། གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་བར་ལ་བདེན་འཛིན་ཀུན་བཏགས་མངོན་གྱུར་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ད༡ང༣་། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ནང་དུ་ཕར་ཕྱིན་ཀུན་བསྡུས་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་ཤེས་པ་ད༡ང༤་། སྒོམ་བྱུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རྟོགས་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་ད༡ང་༥ ། དེའི་མཐུས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བ་ད༡ང་༦ བརྒྱད་དོ། །འདིར་རྟགས་དང་རྣམ་འཕེལ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་དང་པོར་ཐོབ་པའི་ས་མཚམས་འཛིན་པ་ཡིན་གྱི་གོང་མར་མེད་པ་མིན་ལ། ཞིང་དག་སྦྱོར་སོགས་ཆ་འདྲ་སྔ་ནས་ཡོད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ས་ནས་ཐོབ་པས་དེར་བཞག་པ་སོགས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་འདྲ་གོང་འོག་ཀུན་ཏུ་སྦྱར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་འཕེལ་དང་པོ་ནི། འཛམ་བུའི་གླིང་ན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན། གཉིས་པ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མཆོག་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག གསུམ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག །བཞི་པ། མི་ཞིག་སྔོན་ཆད་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས། ལྔ་པ། ཉི་མ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བའི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས། དྲུག་པ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་བུ་ཞིག་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས། བདུན་པ། དེའི་ཚེ་ན་བདུད་ནི་སོགས་ཚིགས་བཅད་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་དངོས་དང་། དེ་རྗེས་གསུམ་གྱིས་ཞར་བྱུང་དུ་གླགས་རྙེད་ཚུལ་དང་། ཐ་མ་གཅིག་གི་དེའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་གླགས་རྙེད་པའི་བྱང་སེམས་ལ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་བཅུ་དང་། ཉི་ཁྲི་ལས་བཅུ་གཉིས་གསུངས་པའི་ཐ་མ་དེ་འདིར་བསྟན་ཏོ། །བདུན་པ་འདིའི་
24-1-155a
ཤུགས་ལ་བརྒྱད་པ་བསྟན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་མཐུན་པར་རྩོད་པའི་ཉེས་པ་བསྟན་ཞིང་དེའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་དོན་གྱིས་བྱང་སེམས་གཞན་ལ་གུས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་འཕེལ་དགུ་པ་ནི། གང་ཞིག་སློབ་ཚེ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
如此等所示的十六种增胜，即阎浮提等三千世界众生数量相等的诸佛供养并将善根回向无上菩提，相比之下，顶位者自己安住于般若并向他人宣说的福德更大①，比那福德更殊胜的是专心作意般若波罗蜜多②而成为殊胜施处，比那福德更增长的是获得无生法忍③而使众生完全解脱，比那更殊胜的是由顶加行力量对菩提所为果和能成就因的诸法虽然不执着却大力精进把握④，阎浮提众生行十善、获得色界无色界禅定的福德相比顶加行更殊胜⑤，诸天为守护安住顶加行者而来并劝请成就菩提⑥，顶位者以修习般若波罗蜜多的力量降伏一切魔⑦，以顶般若的力量如同教导其他菩萨一样恭敬住⑧，这八种称为外主要八种，因为主要通过其他比喻和其他补特伽罗来说明。
内主要八种是：以顶般若的力量远离无色界声闻缘觉等作意，以方便善巧清净一切学处⑨，以顶般若的力量获得决定殊胜佛种姓（在广经中以产金少的土地为喻[旁注]）⑩，果位成佛的因——发菩提心等（在广经中以转轮王少为喻[旁注]）的功能特别增长⑪，以顶般若的力量不生起波罗蜜多违品之心⑫，从色到遍智之间不生起现行遍计执着真实的心⑬，知道在般若波罗蜜多中摄集一切波罗蜜多并修习的方法⑭，以修所生力量获得三乘一切圆满证悟类型⑮，以其力量接近圆满菩提⑯，这八种。
此处标志和增胜等这些是指最初获得的界限，并非上位没有。如净土加行等类似部分虽然从前就有，但完全清净的殊胜类型是从某地获得，因此安立在该处等等，这样的方式应当贯通上下一切来理解。
其中第一增胜以"阎浮提中"等两个偈颂说明。第二以"般若波罗蜜多胜"等一个偈颂。第三以"菩萨"等一个偈颂。第四以"某人从前"等两个偈颂。第五以"日无云"等两个偈颂。第六以"譬如王子"等两个偈颂。第七以"彼时魔"等六个偈颂说明，前两偈说明正文，之后三偈附带说明找到机会的方式，最后一偈说明其对治。关于魔找到机会的菩萨，《八千颂》中说十种，《二万五千颂》中说十二种，最后那种在此处说明。通过第七的内容间接说明第八，即指出菩萨不和谐争论的过失并说明其对治，实际上是说明应当恭敬其他菩萨。第九增胜以"若人学时"等一个偈颂说明。


 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་རྣམ་འཕེལ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་བརྙེས་བྱ་ཕྱིར་ཞེས་པས་བཅུ་པ་རིགས་ངེས་པར་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ནི་བསླབ་ལྷག་ཞེས་པས་བཅུ་གཅིག་པ་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལྷག་པ་དང་། བསླབ་ལ་མཁས་ཏེ་དམིགས་པ་མེད་ཅེས་པས་བཅུ་གསུམ་པ་བདེན་འཛིན་མངོན་གྱུར་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་བསྟན། མཁས་པ་འོད་བྱེད་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བཅུ་གཉིས་པ་ཕར་ཕྱིན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་བསྟན་ཏེ། དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་སེར་སྣ་སོགས་ཀྱི་སེམས་མི་སྐྱེ་ཞེས་པའོ། །རྣམ་འཕེལ་བཅུ་བཞི་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་རྣམ་འཕེལ་བཅོ་ལྔ་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་མཁས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ལ། བཅུ་དྲུག་པ་དངོས་སུ་མེད་ཀྱང་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ཤུགས་ལས་དོན་གྱིས་ཤེས་སོ། །རྣམ་འཕེལ་བཅོ་ལྔ་པ་འདི་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་བཟོད་པའི་རྩེ་མོ་དོན་གཉིས་བརྟན་པ་ལ་སྦྱར་བར་མཛད་དོ། །བརྟན་པས་མཚོན་པ་བཟོད་པ་ནི། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྟོགས་པ་རྫོགས་པར་བཟོད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རང་དོན་རྟོགས་པ་བརྟན་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་བསམ་སྦྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་གཞན་དོན་སྙིང་རྗེ་བརྟན་པ་ཡིན་ལ། བརྟན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་བཟོད་པ་
24-1-155b
མཚོན་པ་དང་། གླིང་བཞི་༡པ་སྟོང་གསུམ༢་འཇིག་རྟེན་དང་། སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན༣་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི༤་འཇིག་རྟེན་གྱིས་སོགས་སྲང་ལ་གཞལ་རུང་གིས། སེམས་དང་༡པོ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་༢པ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་༣པ་། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་སེམས༤་བཞིའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དགེ་རྩ་ལ་ཡི་རང་བ་ཚད་གཞལ་དུ་མེད་པ་དཔེ་དོན་རིམ་བཞིན་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པས་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས། སེམས་གཉིས་མེད་ལ་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་ཆོས་མཆོག་པའི་ཏིང་འཛིན་བསྒྲགས་པར་མཛད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་དེ་བཞིའི་དགེ་རྩ་ལ་ཆོས་མཆོག་པས་ཡི་རང་མཛད་པའི་དགེ་བ་དེ་ལྟར་ཚད་མེད་པ་ནི། སེམས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་ཏིང་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པའི་དབང་གིས་གཞན་གྱི་ཡི་རང་ལས་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་དེས། རང་གི་རྟེན་ཏིང་འཛིན་མཚོན་པར་ཡང་གཞན་ལས་བཤད་ལ། ཡང་ན་ཆོས་མཆོག་པའི་དགེ་རྩ་ལ་ཡི་རང་བ་སྐབས་འདིའི་བཤད་བྱ་ཡིན་པས། དེའི་ཐུགས་བསྐྱེད་ལ་གཞན་གྱིས་ཡི་རང་བ་ཙམ་ལའང་ཕན་ཡོན་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེད་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ་ཞེས་ཆོས་མཆོག་གི་རྩེ་མོ་མཚོན་པའོ། །སྐབས་འདིར་ནི་བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་སྟབས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། མི་ལྡོག་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། མི་ལྡོག་པར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ལ་ཞུགས་པ་བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་ལ་གནས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ལ་ཡི་རང་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་ཚད་མེད་འབྱུང་སྟེ། དེའི་དགེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་ངེས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་
24-1-156a
ཡི་རང་བྱས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བ་ལའང་ཡི་རང་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདིའི་དགེ་རྩ་ནི་གཞན་ཉན་རང་སོགས་དང་མི་མཉམ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །དེ་དག་མི་ལྡོག་པ་ནི་བརྟན་པ་དང་སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་རྣམ་འཕེལ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་བརྙེས་བྱ་ཕྱིར་ཞེས་པས་བཅུ་པ་རིགས་ངེས་པར་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ནི་བསླབ་ལྷག་ཞེས་པས་བཅུ་གཅིག་པ་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལྷག་པ་དང་། བསླབ་ལ་མཁས་ཏེ་དམིགས་པ་མེད་ཅེས་པས་བཅུ་གསུམ་པ་བདེན་འཛིན་མངོན་གྱུར་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་བསྟན། མཁས་པ་འོད་བྱེད་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བཅུ་གཉིས་པ་ཕར་ཕྱིན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་བསྟན་ཏེ། དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་སེར་སྣ་སོགས་ཀྱི་སེམས་མི་སྐྱེ་ཞེས་པའོ། །རྣམ་འཕེལ་བཅུ་བཞི་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་རྣམ་འཕེལ་བཅོ་ལྔ་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་མཁས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ལ། བཅུ་དྲུག་པ་དངོས་སུ་མེད་ཀྱང་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ཤུགས་ལས་དོན་གྱིས་ཤེས་སོ། །རྣམ་འཕེལ་བཅོ་ལྔ་པ་འདི་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་བཟོད་པའི་རྩེ་མོ་དོན་གཉིས་བརྟན་པ་ལ་སྦྱར་བར་མཛད་དོ། །བརྟན་པས་མཚོན་པ་བཟོད་པ་ནི། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྟོགས་པ་རྫོགས་པར་བཟོད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རང་དོན་རྟོགས་པ་བརྟན་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་བསམ་སྦྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་གཞན་དོན་སྙིང་རྗེ་བརྟན་པ་ཡིན་ལ། བརྟན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་བཟོད་པ་
24-1-155b
མཚོན་པ་དང་། གླིང་བཞི་༡པ་སྟོང་གསུམ༢་འཇིག་རྟེན་དང་། སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན༣་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི༤་འཇིག་རྟེན་གྱིས་སོགས་སྲང་ལ་གཞལ་རུང་གིས། སེམས་དང་༡པོ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་༢པ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་༣པ་། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་སེམས༤་བཞིའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དགེ་རྩ་ལ་ཡི་རང་བ་ཚད་གཞལ་དུ་མེད་པ་དཔེ་དོན་རིམ་བཞིན་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པས་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས། སེམས་གཉིས་མེད་ལ་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་ཆོས་མཆོག་པའི་ཏིང་འཛིན་བསྒྲགས་པར་མཛད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་དེ་བཞིའི་དགེ་རྩ་ལ་ཆོས་མཆོག་པས་ཡི་རང་མཛད་པའི་དགེ་བ་དེ་ལྟར་ཚད་མེད་པ་ནི། སེམས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་ཏིང་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པའི་དབང་གིས་གཞན་གྱི་ཡི་རང་ལས་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་དེས། རང་གི་རྟེན་ཏིང་འཛིན་མཚོན་པར་ཡང་གཞན་ལས་བཤད་ལ། ཡང་ན་ཆོས་མཆོག་པའི་དགེ་རྩ་ལ་ཡི་རང་བ་སྐབས་འདིའི་བཤད་བྱ་ཡིན་པས། དེའི་ཐུགས་བསྐྱེད་ལ་གཞན་གྱིས་ཡི་རང་བ་ཙམ་ལའང་ཕན་ཡོན་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེད་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ་ཞེས་ཆོས་མཆོག་གི་རྩེ་མོ་མཚོན་པའོ། །སྐབས་འདིར་ནི་བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་སྟབས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། མི་ལྡོག་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། མི་ལྡོག་པར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ལ་ཞུགས་པ་བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་ལ་གནས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ལ་ཡི་རང་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་ཚད་མེད་འབྱུང་སྟེ། དེའི་དགེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་ངེས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་
24-1-156a
ཡི་རང་བྱས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བ་ལའང་ཡི་རང་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདིའི་དགེ་རྩ་ནི་གཞན་ཉན་རང་སོགས་དང་མི་མཉམ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །དེ་དག་མི་ལྡོག་པ་ནི་བརྟན་པ་དང་སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是对藏文的简体中文直译：
菩萨何者等偈颂一首阐述了三种增胜。"彼为获得佛法故"这句话表示第十种确定获得种姓；"彼乃增上学"表示第十一种发心等增上能力；"精通学处而无所缘"表示第十三种不生现行实执的心。"智者光明"等一首偈颂阐述了第十二种不生波罗蜜多违品之心，即不生非善法如悭吝等心。第十四种增胜由"般若波罗蜜多"等两首偈颂阐述。第十五种增胜由"菩萨智慧"等一首偈颂阐述，而第十六种虽未明说，但从前几种的含义中可以推知。这第十五种增胜，智足（Jñānapāda）将其应用于忍耐顶点的两种坚定。由坚定所表征的忍耐是：完全领受并理解三智的证悟，是自利证悟的坚定；以意乐和行动不舍弃一切有情的利益，是利他悲心的坚定。这两种坚定表征了忍耐。
以四大洲¹、三千世界²、中千世界³和大三千世界⁴等可称量者，对初发心¹、入行²、不退转³和一生所系菩萨⁴四种发心的善根随喜，数量无法衡量，佛陀按照比喻和意义次第阐述，通过具有众多福德的门径，宣说住于无二心的法顶三摩地。法顶行者对这四种对境的善根随喜所生如此无量福德，是由于其心安住于如是性的特殊三摩地力量，使其随喜超胜他人的功德，以此表征自身所依的三摩地，如在其他处所解释。或者，随喜法顶行者善根是此处所要解释的，即使仅仅随喜他的发心，也能产生如此功德，具有特殊三摩地的功德，表征法顶的顶点。
此处将忍位和法顶位合在一起，以"不退转趣入无上菩提"等两首偈颂阐述。若对安住忍位和法顶位的不退转趣入无上菩提的发心生起随喜，将获无量福报，因为此善业确定为菩提之因，对此随喜即是对一切有情善业随喜，因为彼成佛后将利益安乐一切有情。此善根与声闻缘觉等不同，因为它将成为一切有情的利益。应当了知，彼等不退转是由坚定和心安住的力量所致。


 །ད་ནི་མཐོང་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་བཤད་པ་ལ། སྤང་བྱ་རྟོག་པ་དང་། གཉེན་པོ་མཐོང་ལམ་གཉིས།དང་པོ་སྤང་བྱའི་རྟོག་པ་རིགས་བསྡུས་ཏེ་གཟུང་བའི་ཡུལ་དང་འཛིན་པ་པོ་གཉིས། དང་པོ་ལ་སྐབས་འདིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་འཇུག་ཡུལ་དུ་གཟུང་བའི་རྟོག་པ་དང་། ཉན་རང་གི་ལམ་འབྲས་ལྡོག་བྱའི་ཡུལ་དུ་གཟུང་བ་སྟེ་གཉིས་དང་། སོ་སྐྱེའི་གང་ཟག་ལ་དམིགས་ནས་རྫས་སུ་འཛིན་པ་དང་། འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཉན་རང་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་བཏགས་པར་འཛིན་པ་སྟེ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་སྤྱིར་བཞི་ཡོད་ལ། དེ་ལ་འཇུག་ལྡོག་གི་ཡུལ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བཟུང་ནས་འཇུག་ལྡོག་ཏུ་སེམས་པའི་རྟོག་པ་ནི་མཉམ་རྗེས་གཉིས་ཀར་སྤང་བྱ་ཡིན་ལ། བདེན་པར་མ་ཞེན་པའི་འཇུག་ལྡོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རྗེས་ཐོབ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ངོས་ན་སྤངས་མི་དགོས་ཀྱང་། དེར་འཛིན་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་མའི་རྟོག་པ་དག་ཀྱང་མཉམ་བཞག་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མི་སྣང་བས་ན། ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་གཟུང་བའི་ཡུལ་ཙམ་དུའང་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གལ་ཆེ་ལ། དེ་
24-1-156b
བཞིན་དུ་རྫས་བཏགས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སོ་སྐྱེའི་ཆོས་ལ་རྫས་འཛིན་དུ་བསྟན་པས་བཏགས་འཛིན་དུའང་འཛིན་ཚུལ་ཡོད་པ་ཤུགས་ལ་བསྟན་ཅིང་། འཕགས་པའི་ཆོས་ལས་བཏགས་འཛིན་བསྟན་པས་དེ་ལ་ཡང་སོ་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱིས་རྫས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་དོན་ལ་རྫས་བཏགས་སུ་འཛིན་པ་དེ་དག་སྤང་ཚུལ་གཟུང་རྟོག་ལ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་རེ་རེ་ཡང་ནང་གི་དབྱེ་བས་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཕྱེ་བ་དགུ་དགུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི། དང་པོ་འཇུག་པ་གཟུང་རྟོག་ལ། མདོ་ལས་རབ་འབྱོར་འདི་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངམ། ཞེས་པ་ནས་ཤིང་གི་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི་དཔེས། བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་མི་རྟོག་པའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། གོང་འོག་ཏུ་བསྟན་པའི་མཐོང་སྒོམ་གྱིས་སྤང་བྱའི་རྟོག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་ནས། བླང་དོར་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟོག་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་ཞེན་དང་དམིགས་པ་མཐའ་དག་སྤངས་དགོས་པར་བསྟན་པ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཤུགས་ལ་ཀུན་བྱང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ཀྱང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་འདི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་བསྟན་དོན་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་དེ་དག་རྒྱས་པར་བསྟན་བཅོས་དང་མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ལ། འདིར་ནི་འཇུག་ལྡོག་གི་གཟུང་རྟོག་སྤོང་བའི་དོན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཏེ། དེ་
24-1-157a
བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོས་ན་འཇུག་ལྡོག་གི་ཡུལ་གང་ཡང་མ་དམིགས་པས་ན། འཇུག་ལྡོག་གམ་ཉེ་རིང་བླང་དོར་གྱི་ཤེས་རབ་གཉིས་འཛིན་ཅན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ཉིད་ཡོད་པ་མིན་པས་ན། དངོས་པོ་གང་དང་ཡང་ནམ་མཁའ་དེ་འགལ་བ་མེད་པས་གང་དང་ཡང་རིང་བ་མེད་ལ། ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་དེ་ཐོབ་པ་མེད་པས་ཉེ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ། ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་འཇུག་ཡུལ་ལ་ཉེ་བ་དང་། ལྡོག་ཡུལ་ལ་རིང་བའི་འདུ་ཤེས་སོགས་མཚན་མའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་སྤྱོད་ཅེས་སོ།

以下是对藏文的简体中文直译：
现在解释见道顶加行，分为所断的分别和对治的见道两部分。
首先，所断分别总类包括所取对境和能取主体两方面。关于第一点，在此处，将大乘道及其果视为趣入对境的分别，以及将声闻缘觉道果视为远离对象的分别，共两种；再加上缘凡夫补特伽罗而执为实体，以及缘声闻缘觉等圣者补特伽罗而执为假立，共两种。总共有四种。由于这些趣入和远离的对境在胜义中并不成立，故执著它们为真实存在而思维趣入远离的分别是在等持和后得两者中都应断除的。不执著为真实的趣入远离执著，虽然在具有二现的后得位不必断除，但仅仅执著它们的相的分别念在等持无二智慧中也不显现。因此，了知在真实义中连作为所取对境都不成立，这一点非常重要。
同样，关于实体和假立也应当了解：通过教示对凡夫法的实体执著，间接表明也有假立执著的方式；通过教示对圣者法的假立执著，表明凡夫也会对其执著为实体。实际上，对实体和假立的执著，其断除方式应如同对所取分别所解释的那样理解。
每一种又通过依赖对象的执著方式的差别而各自细分为九种，总共有三十六种。首先，关于趣入所取分别，经中说："须菩提，你认为如幻的心是否为你真实见到？"以木制机关的比喻，直至"对所作果不生分别"等进行了阐述。通过上下文所示的见修所断分别，应了知需断除一切无边取舍、遮遣、成立的分别念的显著执著和缘取。通过这种教示的力量，也能了解杂染与清净的特征，大小乘的差别等。了知这些后，以无显著执著的方式趣入，这是般若波罗蜜多的教义。
这些分别应当广泛结合论典和广大经典来理解。在此，为了断除趣入远离的所取分别，有"某菩萨"等两个偈颂：在真如方面，不缘取任何趣入远离的对象，因此不以执著趣入远离或亲疏取舍的二元智慧寻求菩提，而应以一切法无二平等大的方式修习般若波罗蜜多。例如，虚空本身并不存在，因此与任何事物都不相违，所以与任何事物都不远离；又因为不被任何法所获得，故也无亲近。同样，修习般若波罗蜜多的菩萨也应寂灭一切对趣入对象的亲近和对远离对象的疏远的想法等相的缘取而修行。


 །ལོངས་སྤྱོད་པ་པོའི་སྐྱེས་བུ་རྫས་བཏགས་ཀྱི་མངོན་ཞེན་སྤང་བ་ནི། སྐྱེ་བོའི་དབུས་ན་སོགས་ཚིགས་བཅད་བཞིས་བསྟན་ཏེ། བྱ་བའི་ལས་སམ་ཡུལ་ལ་མི་རྟོག་པ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་དཔེ། བྱེད་པ་པོར་མི་རྟོག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་དཔེ། བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་མི་རྟོག་པ་ཤིང་མཁན་གྱིས་གཟུགས་བྱས་པའི་དཔེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཞི་བའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ན་ཡུལ་གང་ལའང་ཡུལ་འདི་ལ་བདག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་དོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ནམ་གྱུར་པའི་འཕགས་པ་གཞན་གྱིས་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་བདག་གིས་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འཛིན་ཞིང་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་ལ། སོ་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱིས་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་བདག་དེས་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འཛིན་ཞིང་བདེན་ཞེན་
24-1-157b
གྱིས་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་པ་སྤངས་ནས་མི་རྟོག་པར་གནས་པ་དེའི་ཕན་ཡོན་ནི། དེ་ལྟར་སྤྱོད་མཁས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དམ་པས་བསྔགས་པ་དང་བདུད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པའི་ཡོན་ཏན་གཉིས་གསུངས་པའི་ཕྱི་མ་ལ་དངོས་དང་དེའི་རྒྱུ་མཚན་བཅས་པས་བསྟན་ཏོ། །གཉེན་པོ་མཐོང་ལམ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་རྒྱས་པར་མཐར་ཐུག་གི་བྱང་ཆུབ་གྱི་རྟོགས་པ་ལ་ལམ་སྟོན་པ་དང་སྒོམ་དུ་བཅུག་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགོད་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་སྟེ་སྟེར་བ་དང་། མཐོང་ལམ་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཆོས་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་སྟེ། མདོར་ན་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གཞན་རྒྱུད་ལ་རྟོགས་པ་དང་ལུང་གི་ཆོས་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། མཉམ་བཞག་ཏུ་རང་གི་ཤེར་ཕྱིན་སྒོམ་པ་དང་གསུམ་པོ་དེ་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་རེ་རེ་ཡང་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ནི་སྐབས་འདིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་ཡུམ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་བསྟན་པ་དེའི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་ལ་རྟོགས་པ་བསྐྱེད་པར་ཡང་གྲུབ་ལ། བསམ་པ་ཐག་པས་སྒྲུབ་པར་མངོན་བརྩོན་གྱིས་ངང་གིས་མཉམ་པར་བཞག་པ་བསྟན་ལ། གོང་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པས་འདི་དག་གི་ཕན་ཡོན་ཡང་དོན་གྱིས་མངོན་ནོ། །གཉིས་པ་མཐོང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་མཐར་ཐུག་གི་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་དྲི་མ་ཡེ་ནས་ཟད་པ་དང་། སླར་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གདོད་ནས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་གནས་ལུགས་ཀྱི་དབང་དུ་
24-1-158a
བྱས་ན། དགག་བྱ་གང་ཡང་དགག་མི་དགོས་པའམ་འགོག་ཏུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་ན། མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤང་བྱ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རིགས་སྔར་ཡོད་ཅི་ཞིག་ཟད་ཅིང་། སྐྱེ་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྔར་མེད་ཅི་ཞིག་འཐོབ་སྟེ་ཐོབ་ཏུ་མེད་དོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ལུགས་སམ་གཤིས་ལ་དྲི་མ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བློས་དེ་མཐོང་དུ་རུང་གི གལ་ཏེ་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ནི། དེ་དྲི་མ་མེད་པར་མཐོང་དུ་མི་རུང་སྟེ་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་ཡིན་པས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དྲི་མ་ཅན་ཡིན་ཡང་། བློས་དྲི་མ་མེད་པར་མཐོང་ན་ནི། དྲི་མ་མེད་པར་མཐོང་བའི་བློ་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པའི་ལོག་ཤེས་སུ་འགྱུར་བས་དེས་རང་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་དེ་དག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། དྲི་མ་ཅན་དུ་མཐོང་བའི་བློ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།

以下是对藏文的简体中文直译：
对享受者补特伽罗的实体与假立的显著执著的断除，由"人众之中"等四个偈颂阐述：对作业或对境不分别，以幻人为比喻；对作者不分别，以佛陀化身为比喻；对作业果不分别，以木匠制作形象为比喻来说明。
当如是息灭能取所取戏论的无分别智慧成熟时，对任何对境都不会有"我享受此对境"的分别，而是以任运成就的事业进行趣入与远离。当成为这样的圣者时，仅由他者假立的我而执取对境的享受及进行趣入远离；而凡夫们则执取实有的我享受对境，并以真实执著进行趣入远离。
如是断除分别而安住于无分别的利益，由"如是善巧行"等三个偈颂阐述：宣说了被圣者赞叹和魔不能害两种功德，后者通过直接阐述及其原因来说明。
对治见道通过因、果、本性三方面阐述：首先广泛地通过指示通向究竟菩提证悟的道路、引导修习等方式安立，将般若波罗蜜多的因遍施予他人，以及获得见道的因——等持于法性。简而言之，在后得位使他人相续中生起证悟和显现教法，在等持中自修般若波罗蜜多，这三者是获得见道的因，每一项都具有无量福德的特性。
这样的因在此处由"如来之母"等一个偈颂阐述：通过教授法而在他者中生起证悟，以及以真诚精进而自然等持。上文已说明无分别的利益，这些的利益也由此含义明显可知。
第二，见道的果是究竟的尽智与无生智，应知这是法界本性中垢染本已断尽且不再生起。如是，从本初清净的法性实相角度而言，无须遮破任何所破，或说无可遮破的自性中，见道所断的分别种类，既无何物可断尽，也无何物可获得无生相，因为本无可得。
其原因是：若法本来清净无垢，则以无颠倒心可以见到；若有垢染，则不可能见到其无垢，因为对境的自性如此。若对境自性有垢，而心见为无垢，则见无垢的心会成为对境实际状况的颠倒邪见，因此不会使具有此心的补特伽罗得到清净；反而见到有垢的心会成为正确的认知。


 །དེས་ན་གཞན་དངོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི། དྲི་མ་སྔར་ཡོད་ཟད་པ་དང་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བ་ལ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཞེས་འདོད་ཀྱང་། དྲི་མ་སྔར་བདེན་པར་ཡོད་པ་ཞིག་ན་འགོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ངེས་པས་དེ་དག་གི་ལུགས་རིགས་པ་དང་འགལ་ལ། གཞན་ཡང་དེ་དག་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་ལ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་པ་ཡང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ནི་སྒྲིབ་པ་ཟད་དོ་ཞེས་ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་ཁོ་བོས་མཚར་དུ་བརྩིས་པ་སྟེ་ཁས་བླངས་ནང་འགལ་དུ་མཐོང་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ལས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་ན་དེ་འཁོར་གསུམ་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་སྒྲིབ་ཅི་ལྟར་འཛད་པར་བྱ་ཞེས་སོ། །དེས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་
24-1-158b
པོ་རང་གི་ལུགས་ལ་ནི། དངོས་པོའི་གཤིས་སམ་རང་བཞིན་འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་སྔར་ཡོད་བསལ་བར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་ལ། སྟོང་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་སྔར་མེད་གསར་དུ་གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་བྱར་མེད་ལ་བསལ་གཞག་གིས་བཅོས་སུ་མི་བཏུབ་པས་སོ། །དེས་ན་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་མཉམ་པ་ཆེན་པོ་བསལ་གཞག་མེད་པའི་དོན་ལ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར། དགག་བསྒྲུབ་ཀྱི་བསླད་པ་དང་བྲལ་བའི་བློས་ཡང་དག་པར་བལྟ་བར་བྱས་ཏེ་མཉམ་པར་བཞག་ན། གོམས་པའི་མཐུས་གནས་ལུགས་མཐའ་གང་དུའང་མི་གནས་པ་ཡང་དག་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་མཐོང་ནས་རང་རྒྱུད་མཚན་མའི་རྟོག་པས་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཟབ་མོའི་གནད་མཐར་ཐུག་པའང་འདོམས་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་བསལ་གཞག་མེད་པའི་དོན་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རང་རྒྱུད་ཀྱི་རྟོག་པ་ལྡོག་པ་ལ་སྤང་བྱ་སྤངས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བློ་སྐྱེས་པ་ལ་རྟོགས་པ་སྐྱེས་ཞེས་སྣང་ཚུལ་ཙམ་དུ་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི། གནས་ལུགས་ལ་སྤང་བ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་བོ། །སྐབས་འདིར་འབྲས་བུ་ནི་གོང་གི དེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་རིག་བྱ་ཞེས་པས་བསྟན་ཏོ། །མཐོང་ལམ་རྩེ་མོ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མཉམ་གཞག་དངོས་དང་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་སྒོམ་ཚུལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་མདོ་རྒྱས་པ་རྣམས་སུ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་བྱིན་ཞིང་ཞེས་སོགས་ཀྱིས། སྔར་གོ་སྒྲུབ་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ལྟར་སྦྱིན་སོགས་རེ་རེར་ནི་ཕན་ཚུན་བསྡུས་པ་གང་
24-1-159a
ཡིན་པ་དེ་ཡི་ནང་གི ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་བཟོད་པ་ཡིས་བསྡུས་པ་དེ་ནི། རྩེ་སྦྱོར་བསྟན་པའི་སྐབས་འདིར་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་བཞེད་དེ། དེ་ལས་ལྡོག་ཆས་དབྱེ་བ་སོ་དྲུག་ཚང་བའི་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་པས་སམ། ཡང་ན་སྦྱིན་སོགས་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྣང་སྟོང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་ལ་གཉིས་སྣང་ནུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནའོ། །གཉིས་པ་ནི། མཐོང་ལམ་བཟོད་པའི་རྗེས་དེ་ནས་མཐོང་སྤང་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། བག་ཚ་བ་མེད་པ་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་ལྡོག་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། མཐོང་ལམ་ཐོབ་ནས་སླར་ཡང་ཆོས་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཏིང་འཛིན་དེའི་མིང་ལ་དེ་ལྟར་གསུངས་ཤིང་། འཕགས་པའི་ཏིང་འཛིན་གཞན་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལའང་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཞེས་གྲགས་སོ། །ཡང་གཞུང་འགའ་ཞིག་གི་ལུགས་ལྟར་ན་མཐོང་ལམ་བར་ཆད་མེད་པའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དེ་ལ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཞེས་ངོས་འཛིན་པར་མཛད་ནས། དེའི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་ལྡོག་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེས་གསུངས་སོ།

以下是对藏文的简体中文直译：
因此，虽然外境实在论者们认为过去已有的垢染灭尽和未来不再生起为"尽无生"，但若垢染过去真实存在，则必然成为无法遮破的自性，因此他们的宗义与正理相违。此外，他们还认为诸法胜义存在，而且主张佛陀灭尽所知障，对此慈尊弥勒认为不可思议，论中说这是自相矛盾。若一切法胜义中成立，如何能以三轮无所缘的方式灭尽所知障？
因此，在大乘自宗看来，事物的本性或自性中没有任何需要清除的过去存在的二障，也没有丝毫需要新建立的空性等功德方面。因为事物自性无法作为，不能通过遮立来改变。因此，对于远离增益损减的法性大平等、无遮立之义，以与之相应、远离遮遣与成立染污的心如实观察而等持，则通过修习力，见到不住于任何边际的实相、真实如所是义，从而解脱自心被相的分别念束缚。这也是教授般若波罗蜜多深奥瑜伽的究竟要诀。
如是，从法性无遮立义中转变错误的自心分别，称为断除所断；生起与法性相应的心，称为生起证悟，这仅仅是从表象方式上说的，实相中断与生两者都不成立。此处的果由上文"进入一切智智中当知"来表示。
见道顶加行自性中有正等持本身及随后修习方法两部分。第一，在广本经中："须菩提，此中菩萨布施已"等，如同前述资粮道中所说，每一布施等都互相摄持，其中包含了通达一切法无自性的智慧所作完成的一刹那忍辱，在此顶加行处被认为是见道。因为它从反面细分为具足三十六方便相的殊胜智慧，或者说是布施等一切方便相无余自性为空性的智慧，因为是以二现消失的方式等持于不可言说的现空平等义。
第二，"见道忍之后，为解脱见所断，无畏如狮子奋迅三摩地入定后，了达缘起顺逆"。获得见道后，再次等持于法性的三摩地称为如是，圣者其他修道位的修行也称为狮子奋迅。根据一些论典，见道无间道后生起的解脱道被确认为狮子奋迅，之后在后得位观察缘起顺逆。
;


 །དེ་ལ་མཐོང་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ལ་བཟོད་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་གསུངས་པས་དེའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །དེ་ལ་
24-1-159b
བར་ཆད་མེད་ཁོ་ན་མཐོང་ལམ་རྩེ་མོར་བསྟན་པ་ནི། མཐོང་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་དངོས་དེ་ཡིན་ལ། རྣམ་གྲོལ་ལམ་དེའི་རྒྱུན་ནམ་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དོན་གྱིས་བསྟན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་འདིར་ནི་མཐོང་ལམ་མཉམ་བཞག་སྟོན་པ། ཆོས་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། མཐོང་ལམ་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་རྟོགས་པར་བཞག་པའང་། ཆོས་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལའང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་དུ་སྣང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་སྣང་ནུབ་པའི་མཉམ་བཞག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །དེས་ན་སྣང་སྟོང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཆོས་ཉིད་བསལ་གཞག་མེད་པའི་རང་གཤིས་སུ་སོན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་བར་སྣང་གི་སྤྲིན་བཞིན་དམིགས་པའི་རྟེན་གང་ལའང་མི་རྟེན་པར་གནས་སོ། །འོ་ན་དེས་མཐོང་སྤང་སྤོང་བ་དང་། ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་སོགས་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་ཅེ་ན། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་མཐོང་བས། ཆོས་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་སྤོང་བ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྲས་བུ་རྩོལ་མེད་དུ་བྱེད་པ་ནི། རིག་སྔགས་འཆང་བ་གནས་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དག་ནམ་མཁའ་ལ་རྒྱུ་བ་ན། གནས་འདོད་པའི་ཚེ་ནམ་མཁའ་དེ་ཉིད་དུ་དུས་མིན་པར་ཡང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་པའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པས་མཛེས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་བཀོད་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་བཞིན་ཏེ། དངོས་པོར་མ་ཞེན་པའི་སྒྱུ་མའི་རྣམ་ཐར་ལས་ཡོན་ཏན་འདོད་དགུར་འཇོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་སེམས་ཀུན་རྫོབ་ལ་མཁས་ཤིང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཡེ་ཤེས་གསལ་བ་དེ་ནི། མཉམ་བཞག་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་
24-1-160a
ཉིད་ལ་དངོས་སུ་འཇུག་པའི་ཏིང་འཛིན་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པ་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་མ་བསླད་པས་རྩལ་རྫོགས་པ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས། རང་དོན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལམ་གྱི་ཆོས་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སུའང་མི་དམིགས་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས་ནས། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གཞན་སྡུག་བསྔལ་ལས་དགྲོལ་བའི་ཆོས་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནའང་། འཆད་པར་བྱེད་པ་བདག་དང་ཡུལ་ཆོས་འདོད་མཁན་དུ་ལྟ་བའམ་བདེན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་སྟེ། ཆོས་ཉིད་མཉམ་པའི་དོན་ལ་ཀུན་བྱང་མ་གྲུབ་ཀྱང་། རང་གི་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ཀུན་བྱང་དུ་འགྱུར་ཚུལ་ནི། བདག་ཏུ་རྟོག་པའི་མ་རིག་པ་ལས་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་གི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བ་འགྲུབ་པ་དང་། བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་མ་རིག་པ་ལྡོག་པས་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་ལྡོག་གི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་བྱང་གྲུབ་པར་ཤེས་ནས། དེ་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ཏེ་གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་འདི་ནི་གཞན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་འདོད་པ་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་དགའ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་སོ། །དེ་ནས་སྒོམ་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་ལ་རྟེན་སྒོམ་ལམ། སྤང་བྱ་རྟོག་པ། བརྟེན་པ་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པའི་དང་པོ། སྦྱོར་བ་སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་ནི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ལ་ལུགས་འབྱུང་ལྡོག་ཏུ་རིམ་བཞིན་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དངོས་གཞི་ཐོད་རྒལ་གྱི་ཏིང་འཛིན་རྩལ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་སྤང་བྱ་རྟོག་པ་ནི་འཇུག་ལྡོག་གི་གཟུང་བ་གཉིས་དང་། རྫས་བརྟགས་
24-1-160b
ཀྱི་འཛིན་པ་གཉིས་ཏེ་བཞི་ལ་ནང་སེལ་དགུ་རེར་ཕྱེ་བའི་སོ་དྲུག་པོ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཆ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།

以下是对藏文的简体中文直译：
关于见道的本性被说为"由忍所摄"，故认为在其解脱道获得狮子奋迅。其中仅将无间道示为见道顶加行，是因为它是见道的真正本质，而解脱道是其相续或果，这是由含义所示。此经中，表示见道等持的是"法界真如"等一个偈颂：虽然设立见道者现证真如，但并非以缘法界真如的方式安住，因为若如此，则会导致显现为对境和有境，不适合作为二现泯灭的等持。
因此，那现空双运的智慧，证入法性无遮立的自性，如同虚空中的云，不依赖于任何所缘所依而存在。若问：它如何断除见所断以及生起一千二百功德等？回答是：通过见到法性义，断除颠倒缘取法性的分别念时，虽然无分别，却能无勤成就功德果，就像持明咒者无住所等在虚空中行走时，欲安住时即使在非时节也能在虚空中显现以鲜花等装饰的园林等庄严宫殿一样。从无执实物的幻化解脱中，功德如意涌现。
第二，"如是行"等一个偈颂：以如此无分别方式行持的菩萨，通达世俗且对真实智慧明晰，在等持中直接入于真实的三摩地如狮子奋迅，因不被世间作意所染污，修习圆满而等持，对自利的证悟道法和所得果佛法都无所缘而住于平等性。在后得位为解脱他人痛苦而说法时，也无执著能说的自己和所求法的对境为真实，而以无执方式趋入。虽然在法性平等义中无杂染清净的成立，但由自心分别力而成为杂染清净的方式是：从我执无明中依缘起顺行方式成立轮回，通过证悟无我而逆转无明，依缘起逆行方式成立清净，了知此后，通达缘起方式而为他说法，这是为那些未证真实、希望息灭轮回痛苦和乐得清净功德的菩萨们所住。
接下来，修道顶加行通过所依修道、所断分别念、所依功德三方面阐述。首先，加行狮子奋迅三摩地是次第进入九次第定的顺逆入定，正行是练习越次三摩地的技能。第二，所断分别是趣入和远离的两种所取以及实体和假立的两种能取，共四种，每种内分九种，共三十六种的俱生分别。
;


 །དེ་ཡང་འཇུག་བྱ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལུང་རྟོགས་དང་། ལྡོག་བྱ་ཐེག་དམན་གྱི་ལམ་དང་། རྫས་བཏགས་ནི་གཉིས་ཀར་ཡང་སྐྱེ་འཕགས་གཉིས་ཀའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་དེར་ཞེན་བྱེད་ཚུལ་ལས་དགུ་རེར་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་ཡོན་ཏན་ནི། ཡམས་ནད་ལྟ་བུ་ཟུག་རྔུ་བསྐྱེད་པའི་རྟོག་པ་གོང་བཤད་ལྟ་བུ་རྣམས་སྒོམ་ལམ་གྱིས་ཇེ་ཟད་དུ་སོང་ནས། སླར་མི་སྐྱེ་བར་དབུགས་ཕྱིན་པ་ན། རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པ་དང་། རང་རྒྱུད་ལ་ཐེག་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད། རྒྱ་མཚོ་ལ་ཆུ་བོ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མཆོག་གི་མཛེས་པའི་བྱང་སེམས་དག་ས་པའམ་ས་བཅུ་ཡང་དེ་ལ་འདུ་བར་བྱེད་ཅེས་སོ། །དེ་ལ་སྐབས་འདིར། རྟེན་སྒོམ་ལམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི། དགྲ་བཅོམ་རྣམ་ཐར་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་མངའ་བ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་གཏོགས་པ། སྒོམ་ལམ་པའི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ལ་རྩལ་སྦྱོང་ཞིང་། དེར་མ་ཞེན་པའི་གནས་པ་འདི་ནི། གཞན་ཉན་རང་གི་ཏིང་འཛིན་གྱི་གནས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་ཏིང་འཛིན། ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བ། ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། འདི་ནི་གཟུང་རྟོག་ཞི་ཞིང་འཛིན་རྟོག་རབ་ཏུ་ཞི་བ་གཟུང་འཛིན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དཔེ་ནི་ཉན་རང་རྣམས་གཟུང་འཛིན་མཚན་མ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགོག་པ་སོགས་ལ་འཇུག་མི་ནུས་པས། ཏིང་འཛིན་དེར་ཞེན་
24-1-161a
པས་མཚན་མའི་འཆིང་བ་མ་སྤངས་ལ། འདིར་འདབ་ཆགས་དང་ཉའི་དཔེས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ཐོབ་ཀྱང་། དེའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ཅེས་སོ། །སྤང་བྱ་ནི་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤང་བྱ་དེའི་ལྷན་སྐྱེས་དང་ས་བོན་གྱི་ཆ་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོའི་ཆ་ནས་ལོགས་སུ་མ་གསུངས་སོ། །ཡོན་ཏན་ནི། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡོན་ཏན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་ནི། མདོ་རྒྱས་པར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ཉན་རང་གི་རྟོགས་པ་ཕུན་ཚོགས་ལ་བཀོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱོན་མེད་པ་ས་དང་པོ་ལ་བཀོད་པའི་དགེ་བ་དཔེར་མཛད་ནས། དེ་ལས་ཆེས་བསོད་ནམས་མང་པོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ས་དང་ཆོས་གཞན་གྱིས་བར་ཆོད་པ་མེད་པ་སྟེ། རྒྱུན་མཐའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྟེན་ལ། དེ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་ཡི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་ཀུན་གྱི་དངོས་པོར་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ལ། བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཡིན་པར་བཞེད་ལ། རྣམ་པ་ནི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། བདག་པོ་ནི་དྲན་པ། རྣམ་པ་ནི་ཞི་བ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྐབས་འདིར་བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་མོ་སྟོན་པའི་མདོའི། བསླབ་པ་འདི་ནི་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་
24-1-161b
བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་ཅན་གྱི་བར་ཆད་མེད་རྩེ་དངོས་བཤད་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ཤོ་ལོ་ཀ་དྲུག་གིས་བསྟན་ལ། དེ་ཡང་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་མདོར་བསྟན། ལྷག་མ་བཞིས་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དང་པོ། རྒྱུན་མཐའི་བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་མོའི་བསླབ་པ་འདི་ནི། བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་བསླབ་པ་མཐར་ཐུག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是对藏文的简体中文直译：
其中，趣入对象是大乘的教证，远离对象是小乘的道路，实体与假立则是对二者中凡夫与圣者两类法的所缘而生起的执著方式，各自分为九种。第三，功德：如同瘟疫般产生刺痛的前述分别念，通过修道渐次灭尽，不再生起而获得解脱时，能成办一切遍行的利乐，以及自相续中由三乘所摄的一切圆满功德，如同河流汇入海洋般，最胜果位庄严的清净地菩萨或十地菩萨也会汇集于此。
此处，所依修道的三摩地由"阿罗汉解脱"等两个偈颂阐述：具有断除二障及习气的阿罗汉解脱者除如来外，修道者练习次第住定的九种三摩地，对此无执著的安住，这与其他声闻缘觉的三摩地安住——息灭痛苦的三摩地、完全寂灭烦恼、具有无漏乐的最胜者不同。此处是息灭所取分别、完全息灭能取分别、无能取所取的无上菩提智慧之乐。
其比喻是：声闻缘觉无法以无能取所取相的方式进入灭尽定等，因执著于三摩地而未断相的束缚，而此处以飞鸟和鱼的比喻说明，虽获得禅波罗蜜多的力量，但不现前其果。所断是见道所断的俱生和种子的部分，因从体性角度已说明故未再另行阐述。功德由"一切有情功德"等一个偈颂阐述。
接下来，无间顶加行在广本经中以三千界中的所有众生安立于声闻缘觉的圆满证悟，以及安立于无过失初地菩萨的善行为譬喻，宣说生起更多福德之门，无有佛地和其他法的间隔，依靠金刚喻无间道三摩地，这是遍智无间道。此处所缘是一切法无有一切戏论事物的究竟真如，增上缘是十地以下缘真如的正念，行相是息灭一切戏论的自性。如经中所说："须菩提，遍智的所缘是无事物，增上缘是正念，行相是寂静与无相。"
此处表示无间顶的经文由七个偈颂阐述：其中包括阐述功德和具无量功德的无间顶正说两部分。第一部分由六个颂词阐述，其中前两个为略说，后四个为广说。首先，金刚喻无间顶的修学是一切修学中最胜者，因为是究竟修学的本质。
;


 །དེའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འདོད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་བསླབ་པ་འདི་ལ་སློབ་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བས་ན། འདི་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏེར་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། སྟོབས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་ཚད་མེད་པའི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པས་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་དམ་པའང་ཡིན་ཞིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ཏེ་དངོས་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་ཡིན་པའམ། ཕྱོགས་བཅུར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སམ་གདུང་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའང་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་གནས་སྐབས་བདེ་བ་དང་མཐར་ཐུག་ཕན་པའམ་སྐྱིད་པའི་མཛོད་མི་ཟད་པའང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐར་ཐུག་ལ་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོས་ཀྱང་མ་བསྒྲིབ་པར་གཉིས་མེད་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པས་ན། དེ་འདྲའི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་ཡུམ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པར་སངས་རྒྱས་དུ་མ་འབྱུང་བའི་དཔེ། ཕྱིའི་རྟེན་
24-1-162a
འབྲེལ་གྱི་དཔེས་བཤད་པ་ལ་དཔེ་དང་དོན་གྱི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཏེ། ཤིང་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་འབྱུང་ལྡོག་གི་དཔེས་བཤད་པ། སེམས་ཅན་ཐ་མ་འབྲིང་དང་མཆོག་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་བར་ཆད་མེད་རྩེའི་ངོ་བོ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། རྒྱུན་མཐའ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ལམ་སྔ་མ་རྣམས་སུ་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་དྲན་པས་ཡང་ཡང་གོམས་པར་བྱས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐབས་འདིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ། གདོད་ནས་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཤེས་རབ་མཐར་ཐུག་པ་འདི་ཤེས་པའམ་མངོན་དུ་སྐྱེད་ནས། སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའང་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཡེ་ཤེས་དེས། དཔེར་ན་ཉི་མ་སྤྲིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་བྱེད་པ་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བས་མུན་པ་བསལ་བ་ལྟར། ཐོག་མེད་ནས་གནས་པའི་མ་རིག་པའི་ཐིབས་པོ་ས་བོན་ཕྲ་བ་དང་བཅས་པ་དྲུང་ནས་བཅོམ་ཏེ། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཅན་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་བསྟན་པའོ། །ད་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་རྩེ་མོ་འདི་ལ་ནི་དངོས་པོར་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་བརྒྱུད་མར་རྒོལ་ཏེ། འདི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པས་རྟོགས་པར་ཆེས་དཀའ་བའི་དོན་གྱིས་སོ།

以下是对藏文的简体中文直译：
因此，凡欲达到一切修学彼岸者，应当修学这成为佛陀无间道本质的般若波罗蜜多修学。由于从此处立即生起遍智智慧，此乃三世一切诸佛无量法门涌现的最胜法宝藏，也是力等无量珍贵功德的源泉，故为殊胜法库，且为佛种，即无碍功能的直接因，或称不断十方佛种或传承，也是无尽的无边众生暂时安乐和究竟利益或幸福的宝藏。
第二，广说：由于不被微细障碍遮蔽而入于究竟真如的无二平等性，从而证得佛果，所以成为三世诸佛的佛母，永不穷尽而出生诸多佛陀的譬喻，以外缘起譬喻说明，包括譬喻和意义两个偈颂，如树木和果实等。以内缘起生灭的譬喻说明，"下中上等众生"等两个偈颂。
第二，具有如是功德的无间顶本质是："某菩萨"等一个偈颂：金刚喻菩萨在前诸道中以正念再三修习真实义圆满之时，对缘起所摄的一切法，通达本来无生灭而住于平等性的究竟智慧，生起此智后，以息灭极细戏论相的智慧，如同无云遮蔽的太阳放射光芒驱除黑暗一般，从根本摧毁无始以来存在的粗重无明及其微细种子，从而获得自生智慧之身的佛果，这就是阐述究竟尽智无生智的无间道。
现在，对此无间顶，实在论者们连续提出诸多论辩，因为此义极为甚深，非常难以理解。
;


 །དེ་ལ་རྒོལ་བའི་ལོག་སྒྲུབ་བསལ་བར་བསྟན་པ་ལ་མདོ་རྒྱས་པར་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་
24-1-162b
བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཀུན་དམིགས་ན་དམིགས་བྱ་འདུས་བྱས་སོགས་གྲུབ་པར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དུ་དམིགས་པར་བྱ་བ་རྡུལ་ཙམ་མེད་ན་ཆོས་ཀུན་གཟིགས་པ་མི་སྲིད་པས་དམིགས་པ་མི་འཐད་པར་རྒོལ་བ་དང༡་།ཆོས་ཀུན་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་མེད་ན་སྤྲོས་བྲལ་ལམ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བའང་མི་འཐད་ལ། དེ་ལྟ་ན་དེ་སུས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱར་མི་རུང་བས་དེའི་རྣམ་པའམ་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་མི་འཐད་པར་རྒོལ་བ་དང༢་། འབྲས་བུ་རྣམ་མཁྱེན་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེས་དངོས་དངོས་མེད་དུ་མི་དམིགས་པས་ན་ཅི་ཡང་མི་མཁྱེན་པས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་མི་འཐད་པར་རྩོད་པ་དང༣་། ཀུན་རྫོབ་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའང་མེད་པར་ཐལ་ཏེ་དོན་དམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དམ་པའི་དོན་ཞེས་པ་མི་འཐད་སྙམ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་མི་འཐད་དེ་དེ་དག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་ཀུན་རྫོབ་མི་འཐད་པར་རྩོད་པ་སྟེ་བདེན་གཉིས་ལ་རྩོད་པ་དང༤་། སྦྱོར་བ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཉམས་ལེན་ཡང་མི་འཐད་དེ་སྦྱིན་སོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་སྦྱོར་བ་མི་འཐད་པར་རྩོད་པ་དང༥་། སྦྱོར་བའི་རྟེན་དཀོན་མཆོག་མེད་དེ། དེ་ཡང་ཐོབ་པ་པོ་དང་རྟོགས་བྱ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་མེད་པར་རྩོད་པ་དང༦་། འགོག་ལམ་མིང་ཙམ་ཡིན་པས་ཆོས་དཀོན་མཆོག་མི་སྲིད་པར་རྩོད་པ་ད ང༧་། དགེ་འདུན་གྱི་གདགས་གཞི་གཟུགས་སོགས་མེད་པས་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་མེད་པར་རྒོལ་བ་དང༨་། སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་ཐབས་མཁས་པའང་མེད་དེ་སྦྱིན་སོགས་འཁོར་གསུམ་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པ་མེད་
24-1-163a
པས་སོ་སྙམ་དུ་ཐབས་མཁས་པ་མི་འཐད་པར་རྒོལ་བ་དང༩་། དངོས་དངོས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོར་རྟོག་པ་བཀག་པས་དེ་ལས་གཞན་དུ་རྟོགས་ཚུལ་མེད་སྙམ་དུ་ཐུབ་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མི་འཐད་པར་རྒོལ་བ་དང ༡༠་། མི་རྟག་སོགས་སུ་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མི་འཐད་པས་གཙང་བདེ་སོགས་སུ་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་མི་འཐད་པར་རྒོལ་བ་དང ༡༡་། ལམ་བསྒོམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པས་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་མི་འཐད་པར་རྒོལ་བ་དང ༡༢་། སྤང་བྱ་མེད་པས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མི་འཐད་པར་རྩོད་པ་དང ༡༣་། བླང་བྱ་མེད་པས་གཉེན་པོ་མི་འཐད་པར་རྩོད་པ་དང༡༤་། མཚན་གཞི་མེད་པས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པར་རྩོད་པ་དང ༡༥་། བསྒོམ་བྱ་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མེད་ན་མོས་སྤྱོད་དང་འཕགས་སར་དེ་བཞིན་ཉིད་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྒོམ་པ༡༦་མི་འཐད་པར་རྒོལ་བ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་ནས་བརྒལ་ཞིང་རྩོད་པར་བྱེད་དོ།

以下是对藏文的简体中文直译：
关于反驳论敌的错误论证，广本经中说有十六种。其中，若以如来智慧缘取一切法，则所缘对象如有为等应成立；若连微尘许所缘对象的自性都不存在，则不可能见到一切法，因此争论缘取不合理（1）。若一切法无有可缘取的自性，则离戏论或真实性的本质也不可确认，如此则任何人都不能了知它，因此争论其行相或本质的确认不合理（2）。果位遍智也不合理，因为它不缘取实有与非实有，所以什么都不了知，由此争论遍智智慧不合理（3）。因无世俗谛故胜义谛也应不存在，因为胜义不可能不依赖世俗而存在，所以"胜义"的说法不合理；世俗也不合理，因为不可缘取，由此争论世俗不合理，这是对二谛的争论（4）。加行六波罗蜜多的修习也不合理，因为布施等不存在，由此争论加行不合理（5）。加行所依的三宝不存在，争论无有能证者和所证的佛宝不合理（6）。灭谛和道谛只是名称，因此争论法宝不合理（7）。僧宝的假立基础如色等不存在，因此争论无僧宝（8）。行为的特殊方便善巧也不存在，因为无有布施等三轮清净的智慧所摄持，由此争论方便善巧不合理（9）。遮破了执著有无自性，认为除此外无其他证悟方式，由此争论能仁证悟真如不合理（10）。执无常等为不颠倒不合理，因此执清净、安乐等为颠倒也不合理（11）。虽修道却不现前果，因此争论道的本质不合理（12）。无所断故争论违品不合理（13）。无所取故争论对治不合理（14）。无所立故争论自相和共相不合理（15）。若无所修的自相和共相，则争论在胜解行位和圣地以共相和自相修真如不合理（16）。如此颠倒理解后提出诤论。
;


 །དེ་ལ་བདེན་གཉིས་འགལ་བར་འཛིན་པའི་གང་ཟག་གིས། དོན་དམ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་རྫོབ་སུན་ཕྱུང་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་མི་འཐད་པར་རྩོད་པ་དག་ནི་རང་གི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དོན་དམ་པར་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་པར་ཐལ་ཞེ་ན། ཁྱབ་པ་མ་ངེས་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་རྟགས་མ་གྲུབ་ཅིང་། དོན་དམ་པར་མེད་པར་ཐལ་ཞེ་ན་འདོད་ལན་ཐེབས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་ཐལ་ཞེ་ན་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པ་སོགས་བདེན་གཉིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་སྟོང་རྟེན་འབྱུང་འགལ་མེད་ཀྱི་ཚུལ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ལོག་
24-1-163b
རྟོག་བསལ་བར་བྱ་ལ། ཡང་དག་པ་མཐར་ཐུག་གི་དོན་དུ་ན་ཀུན་རྫོབ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་དོན་དམ་ཉེ་བར་མི་དམིགས་པས། དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་འགལ་བ་མེད་པར་ཟུང་འཇུག་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་རྗེས་སུ་སོན་པའི་རིགས་པས། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་བར་ཆད་མེད་རྩེའི་དམིགས་རྣམ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་ལོག་པར་རྟོག་པ་བསལ་ནས་དམིགས་པ་སོགས་འཐད་པར་བསྒྲུབས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པའི་སྒོ་ནས་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མདོ་འདིར་ནི་སྦྱོར་བ་ཕར་ཕྱིན་ལྔ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་བསལ་བ་ཁོ་ན་བསྟན་པས། དེས་ཐབས་མཁས་ལ་ལོག་སྒྲུབ་ཀྱང་དངོས་སུ་བསལ་ལ། གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་གྱིས་སེལ་བས་ན། མཐུ་ཆེན་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་བཞིས་ཀྱང་སོགས་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྤྲིན་མང་འོད་ལྡན་ཟླ་དཀྱིལ་ཡར་གྱི་ངོ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ལ། དེ་ཡང་། མཐུ་ཆེན་ལྡན་པ་སོགས་ཀྱིས་བསམ་གཏན། སེམས་ཅན་གང་ཟག་གཞན་ཕྱིར་སོགས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས། གལ་ཏེ་གཞན་ལས་སོགས་ཀྱིས་བཟོད་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་སོགས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས། སེམས་ཅན་དག་ལ་སོགས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ལ་གནས་པས་སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་གཞན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་འཇུག་པ་མི་འཐད་པ་མིན་པར་མ་ཟད་ཤིན་ཏུ་འཐད་དེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསམ་གཏན་ནི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་དང་རོ་མྱང་བ་མེད་པ་དང་སྟོབས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པ་དང་། བཟོད་པ་ཡང་དཔག་པར་དཀའ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོན་མེད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་མུར་ཐུག་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་རེ་རེའི་ཡོན་ཏན་ཡང་ཕྱོགས་དུས་ཀྱི་
24-1-164a
མུ་དང་མཉམ་པར་ཚད་དཔག་པར་དཀའ་བ་དང་། སྐྱོན་གྱི་དྲི་མས་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཞན་གང་དང་ཡང་མི་མཉམ་པའི་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཞིག་ཐོབ་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པའི་མཐུས་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་མ་ཤེས་ནས་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡོད་ན། དེའི་དབང་གིས་སེར་སྣ་སོགས་ཕར་ཕྱིན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་འཛིན་གྱི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་སོགས་ལ་འཇུག་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་ཡང་། དངོས་དངོས་མེད་དུ་དམིགས་པ་དང་མ་བྲལ་ན་སྲིད་ཞིར་བླང་དོར་དུ་ཞེན་པའི་དབང་གིས་ཞི་མཐར་ཡང་ལྟུང་ལ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཚོགས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དང་མི་མཐུན་པའི་མ་རིག་པས་བསླད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是对藏文的简体中文直译：
对于执二谛为相违的补特伽罗，依胜义无自性而破斥世俗，或依世俗而争论胜义不合理，这些仅仅是自己的颠倒分别而已。若问：因胜义中无故，应世俗中也无？答：遍不定。若因世俗中无故？答：因不成立。若因胜义中无故？答：可接受。同样，若因世俗中有故，应胜义中有？答：遍不定。如此分别二谛，基于空性缘起无违的道理消除颠倒分别。在真实究竟义中，不可见到离世俗外别有胜义，因此以无违于缘取与不缘取的双运大平等之理，消除他者对难以理解的无间顶加行所缘行相的错误分别，证成所缘等的合理性，并以信任方式无颠倒趣入甚深义。
此经中仅教授遣除对五波罗蜜多加行的错误论证，由此直接遣除对方便善巧的错误论证，也间接遣除其余一切，因此从"具大力量禅定四"等开始，直至"如云众多光明月轮初"为止来阐述。其中，"具大力量"等阐述禅定，"为他众生补特伽罗"等阐述精进，"若从他"等阐述忍辱，"依戒律"等阐述持戒，"于众生"等阐述布施。
住于无分别般若波罗蜜多而行持布施等其他波罗蜜多加行，不仅不是不合理，而且极为合理。大乘禅定具有无量门、不味著、殊胜力，同样精进也无法限量，忍辱也难以测度，持戒极为无过，布施无有边际，如此每一波罗蜜多的功德与方位时间的边际相等而难以测量，完全清净无垢染，不同于任何其他法而无与伦比，这是以住于般若波罗蜜多的力量所成就，应当了知。如此，若不知诸法无自性而执著人我，则由此力将有吝啬等违背波罗蜜多的行为，如此则无法行持远离执著贪欲的布施等。即使不执人我，若不离缘取有无，则因执著取舍轮涅而堕入寂灭边，有所缘的资粮也不能极为清净，因为被与事物自性不符的无明所染污。


 །དེས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་དག་པ་ནི་ཤེར་ཕྱིན་མེད་ན་མི་འབྱུང་ལ། མཐའ་གང་དུའང་མི་དམིགས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ཡོད་ན། དེ་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་སེར་སྣ་སོགས་མེད་པས་ན་དེ་དག་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ཀུན་འཛིན་གྱི་ཆགས་པ་ཕྲ་མོའང་མེད་པའི་སྦྱིན་སོགས་ལ་འཇུག་ཅིང་། དེ་ཡང་ལན་དང་རྣམ་སྨིན་ལ་རེ་བ་མེད་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་དུ་རྟོག་པའི་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་སོགས་ཀུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་དངོས་དངོས་མེད་སྲིད་ཞིའི་མཐའ་གང་དུའང་མི་གནས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དོན་མཐོང་བ་དེས་འཁོར་བ་སྤངས་ནས་ཞི་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སེམས་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེད་ལ། རང་
24-1-164b
གིས་ཟུང་འཇུག་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དེ་ཉིད་མཐོང་ཡང་། གཞན་དེ་ལྟར་མ་མཐོང་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་སོགས་ལ་འཇུག་པ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་དང་ཚད་མཉམ་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པས་ཚད་ཐུག་པ་དང་བཅས་པ་མིན་ནོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལམ་གྱི་དུས་སུ་གཞན་དོན་ལ་དམིགས་ནས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སྐྱོ་བ་དང་དེར་ཞེན་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞུགས་ནས། འབྲས་བུ་མཐར་ཕྱིན་པ་ལྷག་མེད་མྱང་འདས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་ཞིའི་མཐར་མི་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་ནས་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྟག་ཁྱབ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་མཛད་པའང་། སྣང་སྟོང་མཉམ་ཉིད་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དམིགས་སུ་མེད་པས་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་མཐོང་བས་སྦྱིན་སོགས་འགོག་པ་ཞིག་ན། དེས་མཐོང་བའི་སྟོང་ཉིད་དེ་ནི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་འགལ་བའི་དངོས་མེད་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། དེ་ལྟ་ན་མ་དམིགས་པར་བཏགས་ཀྱང་། དེས་དངོས་པོར་མ་དམིགས་ཀྱང་དངོས་མེད་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པའི་མཐའ་ཀུན་དང་བྲལ་བའི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དོན་གཏན་ནས་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོའི་དོན་ནི་ཐོས་བསམ་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པའི་དུས་ནས་ཀྱང་། སྲིད་ཞིའི་མཐའ་ལ་མངོན་ཞེན་ཉམས་སྨད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། དངོས་སུ་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས་པའོ། །དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་སྣ་གཅིག་བཏང་བ་ལྟ་བུ་ཡང་ཤེར་ཕྱིན་གྱིས་ཟིན་ན་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལྡན་དུ་ཚང་སྟེ། སེར་སྣ་སོགས་ཕར་
24-1-165a
ཕྱིན་དྲུག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཤེར་ཕྱིན་གྱིས་བཅོམ་པས་ན། ཐབས་ཀྱི་ཆ་སྦྱིན་པ་གཅིག་པུ་དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སྤྲོས་བྲལ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་པུ་ལ་ལྡོག་ཆས་ཕྱེ་ན། གནས་པའི་ཆ་བསམ་གཏན་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་གནས་མི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་བསམ་གཏན་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་མི་བརྩོན་ཞི་བའི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བརྩོན་པ་ཆེན་པོ། བཟོད་མི་བཟོད་ཀྱི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འཁྲུགས་པའི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ། འཆལ་བ་དང་འཆལ་མིན་དུ་དམིགས་པ་ཟད་པའི་འཆལ་བའི་དྲི་མ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཆེན་པོ། ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་མི་དམིགས་པའི་མཚན་མའི་ཆགས་པ་ཕྲ་མོ་དང་བྲལ་བ་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། སྣང་ཆ་སྦྱིན་སོགས་དང་སྟོང་ཆ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཟུང་དུ་ཞུགས་པའི་རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་གྱི་སྟོང་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ཕར་ཕྱིན་ཀུན་སྡུད་པ་ཡིན་པས་གནད་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་ནི་ཤེར་ཕྱིན་ཉམས་ལེན་གྱི་མདོ་འགགས་ཡིན་པས། མདོ་འདིར་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་ནས། དེ་རང་བཞིན་མ་དམིགས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་གྱིས་ཟིན་པའི་སྟོབས་ལས་འབྱུང་ཚུལ་གསུངས་པ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུབ་པར་བྱས་ནས། ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་གི་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོའི་སྦྱོར་བ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ།

以下是对藏文的简体中文直译：
因此，其他波罗蜜多的圆满与清净若无般若波罗蜜多则不会产生。若有不住任何边际的般若波罗蜜多，则具此心相续的菩萨无有吝啬等，故能以无有微细执著身财善根的方式行持布施等，且无希求回报和异熟，无三轮分别的垢染，如此修行一切布施等。如此，见到有无、轮涅任何边际都不住的般若波罗蜜多义者，永不生起舍弃轮回而现前寂灭的心。
虽然自己见到双运无戏论的真实义，但为了成办他人未见此义的众生利乐，行持布施等，且其行持与众生的边际、数量相等，因此无有限量。因此，菩萨在道位时缘他利而圆满成熟三净修，以无厌离无执著的方式趣入，在果位圆满的无余涅槃时，获得法性自性不住轮涅边际的智慧身，尽虚空际恒常遍满任运成办众生利益，这也是由于正入现空大平等般若波罗蜜多的力量所致。
若有人因无所缘而见法性空性而阻碍布施等，则他所见的空性非般若波罗蜜多之义，仅是与方便行相相违的无实有而已。如此，虽名为无缘，但因虽不缘实有却缘无实有，故完全不是远离一切缘取边际的般若波罗蜜多义。甚深般若波罗蜜多义，从闻思断除增益之时起，就能削弱对轮涅边际的明显执著，何况直接证悟之时。
同样，如布施一物等，若由般若波罗蜜多摄持，则具足六波罗蜜多，因为般若波罗蜜多摧毁了吝啬等六波罗蜜多的违品，因此方便分的单一布施也成为持戒等的本质。因此，若从不同角度分析证悟离戏的单一智慧，则安住的部分是禅定，且是灭尽安住与不安住相的大禅定。同样，息灭精进与不精进的任运大精进，息灭忍与不忍相的完全不动摇大忍辱，灭尽非律仪与律仪所缘的完全灭尽非律仪垢染的大持戒，不缘执著与无执著的远离微细相执著的大布施。由于现分布施等与空分般若的本质双运，成为具足一切行相殊胜的空性，故能摄持一切波罗蜜多，因此通达要点是般若波罗蜜多修持的关键。
此经中教示禅定等广大功德后，阐述其从无所缘自性的般若波罗蜜多摄持力而生起的方式，了解这些后，应精通方便智慧双运的甚深般若波罗蜜多修行。
;


 །སྐབས་འདིར་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་ནི། སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་ཆོས་མཆོག་གི་རྗེས་ནས། མ་རིག་ཐིབས་པོ་བཅོམ་ནས་རང་བྱུང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཡན་ཆད་མཐོང་ལམ་རྩེ་མོ་དང་། མཐུ་ཆེན་ལྡན་པ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྒོམ་ལམ་རྩེ་མོ་དང་། དཔེར་ན་འཛམ་གླིང་མི་ཞིག་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་བར་ཆད་མེད་རྩེ་དང་། བདག་
24-1-165b
ཉིད་ཆེན་པོ་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་ལྔ་བསལ་བྱ་ལོག་སྒྲུབ་སྤང་བ་དང་སྦྱར། སེམས་ཅན་གང་ཟག་གཞན་ཕྱིར་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་མཐར་གྱིས་པ། སྤྱོ་བ་བྱས་སམ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་དང་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ། བུ་གཅིག་པ་ལ་མ་ནི་རིམ་གྲོ་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་སྐུ་བསྟན་པ་དང་། དེ་མན་ཆད་ཡུམ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཆོས་ཚོལ་གྱི་སྐབས་དང་སྦྱར་བར་མཛད། དེ་ལྟར་སྦྱར་ཚུལ་དེ་བརྒྱད་སྟོང་པ་དང་སྦྱར་ན་འགྲིགས་པར་མངོན་ཡང་། ཆོས་ཚོལ་གྱི་ལེའུ་ན་ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་དོན་འདིར་ཚང་ཞིང་སྦྱར་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དོན་གྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་ངུ་དང་ཆོས་འཕགས་ཀྱི་དཔེ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བརྩོན་པ་སོགས་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་སྒྲུབ་ཚུལ་དང་སྦྱར་ཤེས་པར་ཡང་བྱ་ལ་འོན་ཀྱང་སྐབས་བརྒྱད་ཀྱི་སྦྱར་ཚུལ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་བཞེད་པ་ལྟར་མདོ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བབ་ཀྱིས་ཤེས་པས་དེ་ལྟར་སྦྱར་ན་བདེ་བར་མངོན་ནོ། །ཡང་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལྟར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་མཐོང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྦྱར། མཐོང་ལམ་གྱི་རྒྱུ་དེ་ཡན་ཆད་དང་། མཐུ་ཆེན་ལྡན་པ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྒོམ་ལམ་རྩེ་མོ་དང་སྦྱར། དེ་ཡང་རྟེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་གཟུང་རྟོག་སྤོང་བ་དང་། གནས་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་འཛིན་རྟོག་སྤང་བར་བཞེད། ཤེས་རབ་མཆོག་ཐོབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བར་ཆད་མེད་རྩེ་དང་། འདི་ནི་ཡོན་ཏན་སོགས་པའི་ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་སོགས་ནས་བསལ་བྱ་ལོག་རྟོག་སྤང་བ་དང་། བརྩོན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་གཞན་ཡང་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པའོ་ཞེས་བཞེད་དོ།། ༈ །།
第六品次第加行
ད་ནི་སྐབས་དྲུག་པ་མཐར་གྱིས་པ་ནི། 
24-1-166a
སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཆོས་ཀུན་སྣང་ལ་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པ་སྐྱེ་མེད་དུ་བསྒོམ་པ་གསལ་བ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་གྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བའི་སྐབས་སུའང་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཆ་ཚང་བར་བསྒོམས་ཀྱང་། དཀྱུས་ཐོག་གཅིག་ཏུ་ཚང་བའི་གོ་རིམ་ངེས་ཅན་དུ་སྒོམ་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་སོགས་གང་རུང་རེ་རེ་ནས་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་སྒོམ་པའང་ཡོད་ལ། འདིར་ཐམས་ཅད་དཀྱུས་ཐོག་གཅིག་གི་ཉམས་ལེན་གྱི་ནང་དུ་ཚང་བར་སྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མཐར་གྱིས་པའི་སྐབས་ན་བསྟན་པའི་ཆོས་བཅུ་གསུམ་པོས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་དཀྱུས་གཅིག་ལ་གོ་རིམ་ངེས་ཅན་དུ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ། གོ་རིམ་ངེས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པ་མེད་ན་ཚང་མ་ཚང་གི་རྣམ་དབྱེ་འབྱེད་དཀའ་བའི་སླད་དུའོ།

 །སྐབས་འདིར་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་ནི། སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་ཆོས་མཆོག་གི་རྗེས་ནས། མ་རིག་ཐིབས་པོ་བཅོམ་ནས་རང་བྱུང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཡན་ཆད་མཐོང་ལམ་རྩེ་མོ་དང་། མཐུ་ཆེན་ལྡན་པ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྒོམ་ལམ་རྩེ་མོ་དང་། དཔེར་ན་འཛམ་གླིང་མི་ཞིག་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་བར་ཆད་མེད་རྩེ་དང་། བདག་
24-1-165b
ཉིད་ཆེན་པོ་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་ལྔ་བསལ་བྱ་ལོག་སྒྲུབ་སྤང་བ་དང་སྦྱར། སེམས་ཅན་གང་ཟག་གཞན་ཕྱིར་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་མཐར་གྱིས་པ། སྤྱོ་བ་བྱས་སམ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་དང་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ། བུ་གཅིག་པ་ལ་མ་ནི་རིམ་གྲོ་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་སྐུ་བསྟན་པ་དང་། དེ་མན་ཆད་ཡུམ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཆོས་ཚོལ་གྱི་སྐབས་དང་སྦྱར་བར་མཛད། དེ་ལྟར་སྦྱར་ཚུལ་དེ་བརྒྱད་སྟོང་པ་དང་སྦྱར་ན་འགྲིགས་པར་མངོན་ཡང་། ཆོས་ཚོལ་གྱི་ལེའུ་ན་ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་དོན་འདིར་ཚང་ཞིང་སྦྱར་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དོན་གྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་ངུ་དང་ཆོས་འཕགས་ཀྱི་དཔེ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བརྩོན་པ་སོགས་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་སྒྲུབ་ཚུལ་དང་སྦྱར་ཤེས་པར་ཡང་བྱ་ལ་འོན་ཀྱང་སྐབས་བརྒྱད་ཀྱི་སྦྱར་ཚུལ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་བཞེད་པ་ལྟར་མདོ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བབ་ཀྱིས་ཤེས་པས་དེ་ལྟར་སྦྱར་ན་བདེ་བར་མངོན་ནོ། །ཡང་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལྟར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་མཐོང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྦྱར། མཐོང་ལམ་གྱི་རྒྱུ་དེ་ཡན་ཆད་དང་། མཐུ་ཆེན་ལྡན་པ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྒོམ་ལམ་རྩེ་མོ་དང་སྦྱར། དེ་ཡང་རྟེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་གཟུང་རྟོག་སྤོང་བ་དང་། གནས་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་འཛིན་རྟོག་སྤང་བར་བཞེད། ཤེས་རབ་མཆོག་ཐོབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བར་ཆད་མེད་རྩེ་དང་། འདི་ནི་ཡོན་ཏན་སོགས་པའི་ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་སོགས་ནས་བསལ་བྱ་ལོག་རྟོག་སྤང་བ་དང་། བརྩོན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་གཞན་ཡང་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པའོ་ཞེས་བཞེད་དོ།། ༈ །།
第六品次第加行
ད་ནི་སྐབས་དྲུག་པ་མཐར་གྱིས་པ་ནི། 
24-1-166a
སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཆོས་ཀུན་སྣང་ལ་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པ་སྐྱེ་མེད་དུ་བསྒོམ་པ་གསལ་བ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་གྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བའི་སྐབས་སུའང་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཆ་ཚང་བར་བསྒོམས་ཀྱང་། དཀྱུས་ཐོག་གཅིག་ཏུ་ཚང་བའི་གོ་རིམ་ངེས་ཅན་དུ་སྒོམ་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་སོགས་གང་རུང་རེ་རེ་ནས་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་སྒོམ་པའང་ཡོད་ལ། འདིར་ཐམས་ཅད་དཀྱུས་ཐོག་གཅིག་གི་ཉམས་ལེན་གྱི་ནང་དུ་ཚང་བར་སྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མཐར་གྱིས་པའི་སྐབས་ན་བསྟན་པའི་ཆོས་བཅུ་གསུམ་པོས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་དཀྱུས་གཅིག་ལ་གོ་རིམ་ངེས་ཅན་དུ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ། གོ་རིམ་ངེས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པ་མེད་ན་ཚང་མ་ཚང་གི་རྣམ་དབྱེ་འབྱེད་དཀའ་བའི་སླད་དུའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
在这个地方，师长狮子贤(宋格桑波)则将"一切心遍住法胜之后，摧破深重无明而获得自然[觉性]"直到见道顶峰，以及"具大威力"等三偈颂配为修道顶峰，又将"譬如阎浮洲人"等两偈颂配为无间顶，"大士"等五偈颂配为所断邪执之对治，"为众生与补特伽罗"等一偈颂配为次第行，以"是否精勤"等两偈颂加上两足句配为刹那加行，用"如母对独子之照顾"等两足句来显示法身，而此下部分则与寻求般若母法门中的求法部分相配。这种配置方式若与八千颂般若经相对照似乎吻合，在求法品中所说的义理在此处皆完整且可相配。由于是以意义取得的缘故，应当了解也可以与常啼菩萨与法上菩萨的例子相关联，即通过精进等方式修行波罗蜜多。然而，八处的配置方式，依据智足论师所主张的，通过本经自然脉络可知，如此配置看来更为妥当。
另外，依照智足论师的观点，"若有菩萨依止"等一偈颂配为见道果位的尽智、无生智，见道之因配在之前部分，"具大威力"等一偈颂配为修道顶峰。其中"不依止"表示断除所取分别，"不安住"表示断除能取分别。"获得最胜智慧"等一偈颂配为无间顶，从"此是功德"等的稀有奇特处配为所断邪见之对治，而精进等其他波罗蜜多也是通过断除其相违品而进行阐述。
第六品 次第加行
现在第六处次第[加行]：
为了成就在一刹那中清晰明了地观修一切法显现而不混杂，以无生相为最极清明的刹那加行，而进行的修行。虽然在圆满加行部分也修持了三智的所有方面，但在一条主线上完整地按固定顺序修持并不确定，例如无常相等任何一种都可以单独强调来修持。而此处是在一个修持主线中完整地修持，也即在次第加行部分所示的十三法所涵盖的方式下，按照一条主线固定顺序来修持。所谓固定顺序，是因为如果没有确定性，则难以区分完整与不完整的差别。


 །དེ་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆེན་མཐར་གྱིས་སྤྱོད་པ་དང་མཐར་གྱིས་སློབ་པ་དང་། མཐར་གྱིས་ནན་ཏན་དུ་བགྱི་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ལ། དེ་ལ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་གྱི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་འཇུག་ཅིང་། ལམ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་རྟེན་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་དང་མི་འབྲལ་བ་དང་། ལམ་དག་པར་བྱེད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རོ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ལམ་ལ་མཐར་གྱིས་སམ་རིམ་གྱིས་སློབ་པ་ཡི་བྱ་བ་གོམས་པར་བྱ་བ་བཞེད་དེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་སོགས་དོན་དམ་པར་དྲན་པ་མེད་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དྲན་
24-1-166b
པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་ཅིང་། རྗེས་དྲན་ཕྱི་མ་གསུམ་ནི། གཞི་ཚུལ་ཁྲིམས། མཐུན་རྐྱེན་སྦྱིན་པ་དབང་པོ་ལྷར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་དྲན་པ་ཡིན་པར་བཞེད་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་གཏོང་བ་གཉིས་ཕྱིན་དྲུག་གི་སྐབས་ན་དངོས་དང་། རྗེས་དྲན་གྱི་སྐབས་ན་འབྲས་བུའི་ཆ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མི་ཟློས་ལ། ལྷ་དབང་པོ་དང་དཀོན་མཆོག་རྟེན་གྱི་ཆ་ནས་མི་ཟློས་ཞེས་མཁས་པ་དག་བཞེད། དེ་ལ་མཁྱེན་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པ་བརྒྱ་དོན་གསུམ་གྱིས་དོན་དུ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཡང་དེ་རྣམས་དཀྱུས་ཐོག་གཅིག་ཏུ་བློ་ལ་ཤར་བ་ཙམ་ཞིག་གིས་མཐར་གྱིས་བསྒོམ་ཚུལ་ཐུན་མོང་མིན་པ་མིན་ཏེ་འོན་ཀྱང་རིང་བའི་སྦྱོར་བ་ཙམ་ཡིན་ལ། དེར་མ་ཟད་གཞི་ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེ་མེད་དུ་སྒོམ་པས་ཀྱང་དོན་གྱིས་ཆོས་ཀུན་བསྡུས་ཀྱང་དེ་ཙམ་ཞིག་གི་མཐར་གྱིས་པར་མི་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ།

此外，经中说："世尊，菩萨摩诃萨于一切无自性之自性中次第修行、次第学习及次第勤修"等等来教示。对此，道之本体是从布施到智慧的六波罗蜜多，以圆满的修行方便投入；使道殊胜的所依是以圆满发心而不离忆念佛等六种随念；而净化道路则是以一切法无实体自性为一味的方式，意欲熟习次第或渐次学习道路的修持。其中，在胜义中无佛等忆念，而在世俗中则以忆念方式趣入。后三种随念是：基础的戒律，助缘的布施，以及忆念感官如天神般出生的圣者们。对于戒律和布施二者，在六度的部分中直接[讲述]，而在随念的部分则从果的角度作意，故不重复；天神与感官、三宝与所依方面也不重复，这是诸位智者所认为的。
虽然三智的一百七十三相已经包含了基、道、果的一切方面，但仅仅是在一条主线上于心中呈现这些，还不是特殊的次第修持方式，而只是广泛的修习而已。不仅如此，即使以无生的方式修持基、道、果三方面，虽然在意义上已经涵盖一切法，但仅凭这些也不能成为次第[修行]，就是这个道理。


 །འོ་ན་གང་ཞེ་ན། གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ཅན་གྱི་ངོར་ཆོས་གཅིག་བསྒོམ་ན་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་ལ་འཇུག་མི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པ་ལྟ་བུ་རེ་རེས་ཀྱང་ཕར་ཕྱིན་གཞན་བསྡུས་པས་ན། ཐབས་ཤེས་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཁྱད་པར་ཅན་གང་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་འདུ་ཚུལ། ཕར་ཕྱིན་ཀུན་སྡུད་པ་དང་། བཤད་མ་ཐག་པ་སྦྱོར་བ་ལ་ལོག་སྒྲུབ་བསལ་བའི་སྐབས་བཞིན་ཤེས་པར་བྱས་ནས། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གོ་རིམ་ངེས་པ་ཅན་ནམ་སོ་སོར་དམིགས་ཕྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉམས་ལེན་སྦྱིན་པ་སྣ་གཅིག་ལའང་ཕར་ཕྱིན་ཀུན་ཚང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་ཞེན་མེད་པར་སྒྲུབ་ཅིང་། མཉམ་བཞག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གོམས་པའི་
24-1-167a
མཐུས། ཉམས་ལེན་གཅིག་གི་སྟེང་དུའང་མཁྱེན་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པ་བརྒྱ་དོན་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པའི་ཉམས་ལེན་མཐའ་དག་རིམ་གྱིས་འདྲེན་ཞིང་འཆར་ཐུབ་པའི་གནད་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་མྱོང་བ་དང་ངེས་པ་ཇེ་བས་ཇེ་འཕེལ་ལ་སོང་བ་ནི་མཐར་གྱིས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་གཅིག་གི་སྟེང་དུའང་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་རྟོགས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ཟིན་པའི་སྒོམ་ཚུལ་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ་དེ་ཡང་བསྒོམ་བྱ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་རེ་རེར་ཡང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལྡན་དུ་གྱུར་པས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མཐའ་དག་དཀྱུས་ཐོག་དེ་ལ་ཚང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་རྟེན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གསུམ་ལས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕེལ་བ་མི་ཉམས་པར་བྱེད་ཅིང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཐ་དད་དུ་མེད་པར་རྟོགས་པས་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་སྤོང་བས་ན། ཉམས་ལེན་སྣ་གཅིག་གིས་ཀྱང་གཞི་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པ་དང་། ལམ་ཡང་དག་པ་དང་། འབྲས་བུ་དཔེ་བྱད་ཀྱི་བར་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་རྣམ་ཇེ་གསལ་དུ་སོང་ནས་མཐའ་མེད་པར་འཕེལ་བ་སྟེ། དོན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐུས་རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་གྱི་སྟོང་ཉིད་ལ་ཉམས་ལེན་བྱེད་ནུས་ཚུལ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བློ་གཅིག་གི་སྟེང་ནས་གསལ་བ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་སྒོམ་ནུས་ན་གྲུབ་པའི་ཚད་དེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ལ། རིམ་གྱིས་འདྲེན་པ་ནི་མཐར་གྱིས་པའི་སྐབས་ཞེས་སོ། །བརྒྱད་སྟོང་པར་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རྗེས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་ཚིག་
24-1-167b
གཅིག་པོ་འདིས་མཐར་གྱིས་པ་བསྟན་པར་སེང་གེ་བཟང་པོས་བཞེད། ཤཱན་ཏི་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་སོགས་མདོ་ཚིག་གསུམ་གྱིས་མཐར་གྱིས་པ་བསྟན་ལ། རྒྱ་མཚོ་མུ་མེད་པའི་སོགས་དང་། ནམ་མཁའ་མུ་མེད་པའི་སོགས་དང་། རི་རབ་སྣ་ཚོགས་པའི་སོགས་དང་། གཟུགས་མུ་མེད་པའི་སོགས་ཚིག་བཞིས་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་བཞི་བསྟན་ནས། མཛད་པ་མདོར་བསྡུས་པར་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོག་པའི་ཕྱིར་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་པར་བཞེད་དོ། །དེ་ལྟར་བཤད་མ་ཐག་པའི་མཐར་གྱིས་པ་སྟོན་པའི་མདོ་ནི་སྐབས་འདིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བཞིས་བསྟན་ཏེ། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་འདི་ཙམ་དུ་ལམ་འབྲས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འདུ་བས་ན། ལམ་སྟོན་པ་པོ་སངས་རྒྱས་དང་། ལམ་དངོས་དང་། དེ་ལ་འཇུག་པ་དགེ་འདུན་ཡིན་པ་ཤུགས་ཀྱིས་མཚོན་ལ། རྗེས་དྲན་ཕྱི་མ་གསུམ་དང་དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དེར་འདུ་བ་ཡིན་ནོ།

那么是什么呢？为了消除对于执二取者而言，当修持一法时就不知如何趣入其他法的这种情况，即使单一如布施等每一法也能摄持其他波罗蜜多，因此，在方便与智慧不二的特殊修持中，一切无漏法的汇聚方式，即摄持一切波罗蜜多，应当了解如前面所讲的修行中去除颠倒执著的部分。在后得位中，以确定顺序或分别对境的方式，即使在单一布施的修持中也以包含一切波罗蜜多的方式无有明显执著地修习；在入定时，通过熟习一切法一味的真如，使得在一个修持之上，也能够次第引发并显现以三智一百七十三相为代表的一切修持，对这种特殊要点的体验和确信逐渐增长，这就称为次第[加行]。
这是一种特殊的修行方式，即使在一个法上，也能以特殊智慧断除对基、道、果等所有所知的增益，这种特殊修行方式中，每一个所修道的本体也都具足六波罗蜜多，因此道的一切方面都完整包含在这一主线上；修持的所依——三宝和三种福德事，从一个到另一个逐步增上而不退失；通过了知诸法以无实体自性而无有差别，断除二取，因此即使单一的修持也能断除对基的增益，[证得]正确道路，并能摄持乃至相好等果位，所缘与相分逐渐明晰而无有边际地增长。
实际上，这是通过般若波罗蜜多平等性的力量，能够修持具足一切相的殊胜空性的方式。如果能在一心之上修持达到最极清明，则其成就标准即是刹那[加行]；次第引发则是次第[加行]的阶段。
在《八千颂般若经》中，狮子贤认为仅以"为发狮子吼故，当了知般若波罗蜜多"这一句即显示了次第[加行]。寂静论师认为通过"一切法无执著故，般若波罗蜜多"等三句经文显示次第[加行]，而以"无边大海"等、"无边虚空"等、"各种须弥山"等、"无边色"等四句显示四种刹那加行，然后以略说事业的"为发狮子吼故"等一偈颂来显示。
如前所述的显示次第加行的经文，在此处以"菩萨布施"等四偈颂显示，其中示现六波罗蜜多及其果位的内容中已经包含了道与果的一切功德，因此也间接显示了指示道路的佛陀、道本身以及趣入道路的僧伽，后三种随念和无实体自性也都汇集于此。


 །དེས་ན་ཕར་ཕྱིན་གཅིག་གི་ཉམས་ལེན་ལའང་ཕར་ཕྱིན་གཞན་འདྲེན་ཐུབ་པས་མཚོན་ནས་གཞི་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པ། ལམ་ཉམས་སུ་ལེན་པ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དམིགས་རྣམ་མཐའ་དག་དཀྱུས་གཅིག་གི་ཉམས་ལེན་དེར་རིམ་གྱིས་འདྲེན་ཐུབ་པ་ལ་མཐར་གྱིས་པའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡི། གྲངས་ཀྱི་ངེས་པ་བཟུང་ནས་འདི་ཙམ་ཞིག་འཆར་ཐུབ་དགོས་པ་ཡིན་ཞེས་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། དང་པོ་ཕྱིན་དྲུག་གི་རྣམ་པ་ཙམ་ནས་དེ་གོམས་པ་ལས་རྣམ་པ་བརྒྱ་དོན་གསུམ་དང་། དེ་ནས་རྣམ་པ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མ་ལུས་
24-1-168a
པའི་དམིགས་རྣམ་མཐའ་ཡས་པ་འཆར་བའི་བར་དུ་འཕེལ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མའི་སྐབས་སུ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་མངོན་དུ་བྱེད་པར་གསུངས་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ཡང་ཆོས་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀུན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཀུན་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་དྲི་མ་དག་པའི་རིམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ཆོས་གཅིག་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཆོས་ཀུན་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་པ་ནི། དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ལས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གནད་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེའོ།། ༈ །།
第七品刹那加行
ད་ནི་སྐབས་བདུན་པ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རབ་ཀྱི་མཐའ་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་བཤད་པ་ལ། མདོ་ལས། བྱང་ཆེན་དེ་ལྟར་ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་གིས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ། ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ཞིང་མཉམ་པར་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་དེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལས་ཐ་དད་དུ་མེད་དོ། །དེ་ལ་བཞེད་པ་འགའ་ཞིག་ན་རྣམ་སྨིན་མིན་པ་ནི་དེ་སྔ་རང་རྒྱུད་ལ་སྨིན་ཟིན་མིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་སོགས་དང་། རྣམ་སྨིན་ཡིན་པ་རང་རྒྱུད་ལ་སྨིན་ཟིན་པའི་སྦྱིན་
24-1-168b
སོགས་ནས་དཔེ་བྱད་རྗེས་མཐུན་པའི་བར་ལ་བཤད་ནས། དེ་གཉིས་ཀ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པར་བཤད་པ་དང་། ཡང་རྣམ་སྨིན་མིན་པས་བདུན་མན་ཆད་དུ་འབད་རྩོལ་གྱིས་སྒོམ་པ་དང་། རྣམ་སྨིན་དག་ས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བཤད་པ་དང་གཞན་ཡང་སོ་སྐྱེ་དང་འཕགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ཡོད་ནའང་འདིར་དེ་གཉིས་ཀ་ཡུལ་ཅན་བར་ཆད་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རང་གི་ལྡོག་ཆ་ནས་བཤད་དེ། རྣམ་སྨིན་མིན་པ་ནི་སྔར་སློབ་ལམ་དུ་སྦྱིན་སོགས་རེ་རེའི་ནང་དུ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ངོ་བོས་འདུ་ཚུལ་ཤེས་ནས་དེར་བསྡུས་ཏེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གོམས་པའི་འབད་རྩོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་གོམས་པ་མཐའ་ཐུག་པའི་དབང་གིས། ད་ལྟ་དངོས་པོ་ལ་སོ་སོར་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་སོགས་རེ་རེས་ཀྱང་། སྦྱིན་པ་ནས་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུའི་བར་གྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་བསྡུས་པ་དེའི་ངོ་བོ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཐུབ་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་སྐད་ཅིག་གཅིག་པ་ཡི་རྟོགས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྔར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མིན་པ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་སྔ་རོལ་རྣམས་སུ་བྱུང་བའི་མཐར་གྱིས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་རྒྱུ་མིང་འབྲས་བུ་ལ་བཏགས་པའམ། ཡང་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་བོན་གྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ།

因此，即使在一个波罗蜜多的修持中也能引发其他波罗蜜多，由此表明能够断除对基础的增益，修持道路，以及能够在单一主线的修持中次第引发一切关于证得果位的所缘与行相，这就称为次第加行。不应认为必须执持数量的确定性，认为"只有显现这么多才可以"，而是从最初仅有六波罗蜜多的行相开始，通过熟习，发展到一百七十三相，然后增长到无量法门的一切所缘行相，直至如刹那[加行]阶段中所说的现前一切无漏法为止。
此外，一法的真如即是一切法的真如，因为通过真如的大平等性摄持一切法，所以随着缘此[真如]的心识垢染净化的程度，能够通过现前一法而现前一切法。理解这是由于事物本性——具一切相殊胜空性的力量所致，这一要点极其重要。
第七品 刹那加行
现在解释第七处完全圆满修行的最极致——刹那加行。经中说："如是行般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，以一心念圆满成就六波罗蜜多"等等，即在一刹那智慧中，一切所知法显现并平等圆满成就。
从不同方面的特征来说，可分为四种：非异熟刹那、异熟刹那、无相刹那和无二刹那。本质上，成就一切作用的刹那智慧是一体的，没有差别。
关于这点，有些观点认为：非异熟是指以前未在自相续中成熟的佛陀功德如力等；异熟是指已在自相续中成熟的从布施等到随好之间的[功德]。解释为这两者都是所缘对象。又有[观点]解释非异熟为在七地以下通过努力修持，异熟为净地的智慧。还有其他以凡夫与圣者等差别来解释的[说法]。
然而，此处从无间刹那自身的不同侧面来解释这两者。非异熟是指：先前在学道中了知布施等每一法中无漏法本质上汇集的方式，依此汇集并圆满熟习，因最极限的修习力量，现在远离了对事物分别执持的颠倒，因此，即使每一布施等也都能摄持从布施到八十种随好间的一切无漏法，见到了它们的本质，因此，佛陀的无间道一刹那的这种证悟称为非异熟刹那。这是为了了知先前非异熟是从前面的次第[加行]中产生的，故以因名安立于果，或者说是"从非异熟因而生的刹那"，如同说"种子的果实"一样。
;


 །དེ་དཔེར་ན་ཟོ་ཆུན་ཁྱུད་མོ་དེ་རྒྱུའི་དུས་ན་ཐག་པ་སོགས་རེ་རེ་ནས་འདུས་བྱས་ཀྱང་བཟོ་ལེགས་པར་ཚར་རྗེས་སྐྱེས་བུའི་རྡོག་ཐབས་གཅིག་གིས་བསྐྱོད་པ་ན། ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་འགུལ་ཞིང་ཆུ་ལེན་པ་དང་འཁོར་བ་སོགས་ཅིག་ཅར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། སྔོན་འབད་
24-1-169a
རྩོལ་གྱིས་གོམས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐུས་ད་ལྟ་འབད་མེད་དུ་ཆོས་གཅིག་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཆོས་ཀུན་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟ་སྐད་ཅིག་མ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་གཅིག་གི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཟུང་འཇུག་གི་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་ཐ་དད་མེད་པ་དང་། ཡུལ་ཅན་གྱི་བློས་ཀྱང་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་ཞིང་ས་རྣམས་སུ་འབད་རྩོལ་གྱིས་བསྒྲུབས་ནས་སྐད་ཅིག་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་འཕེན་པ་དང་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས། ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཟབ་མོ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་ནུས་པའི་མཐུན་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་འགལ་རྐྱེན་བྲལ་བ་རྒྱུན་མཐའི་རྡོར་ཏིང་གི་སྐད་ཅིག་མའི་སྐབས་འདིར་མཐར་གྱིས་པའི་སྐབས་ལྟར་རིམ་ཅན་མིན་ཏེ། ཅིག་ཅར་སྣང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གང་ཚེ་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཆད་མེད་ཐོབ་པ་ན། རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོས་དྲི་མ་ཡེ་ནས་མེད་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་དཀར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་དེ་དང་འབྲལ་མི་རུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་དེའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད། རྩོལ་མེད་དུ་ཐོབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལས་སྐྱེས་པ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་ཡི་ཚེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི། སློབ་ལམ་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མཐའ་དག་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡི་སྒོ་ནས། འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་སྣང་
24-1-169b
སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་ནས། གོམས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ན་ཀུན་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་འགག་དང་གཅིག་ཐ་དད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྒྱུན་མཐའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་རྟོགས་པ་ལ་དེ་ལྟར་བརྗོད་དོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ཡུལ་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་དང་། དེ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཉིད་བརྟགས་ན་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མི་མཐོང་སྟེ། སེམས་ཉིད་དེར་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་པ་ལྟར། འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གནས་ལུགས་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་གཅིག་གི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་དེ་ཉིད། རྒྱུན་མཐའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་མཐོང་བ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་དོན་དང་མཐུན་པའི་མིང་གིས་བརྗོད་པའོ།

这就好比水轮车，在制作时需要一一组装绳索等部件，但制作完成后，人用一脚踏动，所有部件便同时转动，取水、旋转等功能也同时发挥作用；同样地，凭借先前努力修习圆满的力量，现在无需努力，只要现前一法便能现前一切法。
当前刹那本身的性质是异熟，这是因为一事物的本性即是一切事物的本性，在深奥的双运法性中没有差别，能缘的心也如是修持，在[各]地中通过努力修持，发愿"愿能在一刹那中现前"并凭借资粮圆满的力量，能够如实见到真实存在的甚深性的顺缘具足且远离违缘。在道的最终金刚喻定刹那的这个阶段，不像次第[加行]那样逐渐，而是一时显现圆满。
因此，异熟是指当获得最终无间道时，以无需努力的方式获得自性或本质上本来无垢的一切清净无漏法的自性，或与之不可分离而成为其本性的般若波罗蜜多——具一切相之最胜空性，这从圆满法性的状态中生起的无间道，在此时被称为异熟刹那的一智慧。
无相刹那是指：在修学道时，通过包含所有道的行相的清净行，住于行持轮回和涅槃一切法如梦般现空双运，当修习达到究竟时，由道终智慧的一刹那悟到染净诸法无生灭、无一异等相，这就被如是称呼。
无二刹那是指：如同对境梦中显现与能见之能缘心，若分析则不见为所缘与能缘差别二者的方式，而仅是心的显现一样，轮涅诸法在实相中也是能所二取无别，平等一味地安住，以道终智慧一刹那如实照见，即以与义相符的名称称为"无二刹那"。
;


 །དེ་ཡང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་གི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསླད་པའི་རིང་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་མི་ནུས་ལ། གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ངོར་ཆོས་ཅན་ཐ་དད་པ་དང་དུས་ཐ་དད་པ་དང་། དེའི་ཆོས་ཉིད་ཐ་དད་པའི་གཉིས་ཆོས་སུ་སྣང་བས་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་གི་བདེན་གཉིས་ཅིག་ཅར་གཟིགས་པ་མི་སྲིད་ཀྱང་གཉིས་སྣང་གི་བག་ཆགས་དྲུང་ནས་འབྱིན་པ་རྒྱུན་མཐའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པའི་ཚེ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མཐར་ཐུག་པ་གཟིགས་པས་ན། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཤེས་བྱ་མ་ལུས་པའང་དེ་དང་རོ་མཉམ་དུ་གཟིགས་ཤིང་དེ་ལས་གཡོ་བའང་མི་སྲིད་པར་བདེན་གཉིས་གཅིག་ཅར་དུ་གཟིགས་པ་ཤེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཤིས་ལ་སྐྱེ་འགག་མ་གྲུབ་པས་འདི་ལ་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་གྱི་ཆ་སོགས་མཚན་མས་སྤྲོས་པས་གཞག་ཏུ་མེད་དེ། བསམ་གྱིས་མི་
24-1-170a
ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནའང་། གཉིས་སྣང་གི་བསླད་པ་ཅན་གྱི་གདུལ་བྱ་གང་ཞིག་དུས་གསུམ་སྐྱེ་འགག་ཏུ་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ངོར། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་བཞིན་དུའང་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་དང་སྐྱེ་འགག་གི་ཆོས་དེ་དག་མཁྱེན་ཅིང་དོན་མཛད་པའི་རང་སྣང་གི་ཆ་ནས་རྣམ་མཁྱེན་སྐད་ཅིག་མ་ལྟར་དུ་སྣང་བ་ལས་གཟུང་མི་ཤེས་པས་རྣམ་མཁྱེན་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སུའང་བཞག་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ངེས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་བྱིས་པ་དང་མུ་སྟེགས་རྣམས་དང་རྩོད་པ་ན་དེ་ལྟར་འཆད་པར་བྱའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཆོས་ཉིད་དང་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་དོན་གྱིས་གཞལ་ནས། དུས་གསུམ་ཀུན་ཏུ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འདུས་མ་བྱས་རྟག་པའོ་ཞེས་སུའང་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་སྔགས་རྒྱུད་རྣམས་སུའང་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་ཟབ་མོའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རྗེས་ཀྱི་ངེས་པ་ལ་དེ་ལྟར་གནས་སོ། །དོན་དུ། དངོས་དང་དངོས་མེད་འདུས་བྱས་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་འདུས་བྱས་དངོས་པོ་རྣམས་དང་། བརྟེན་ནས་བཏགས་པས་འདུས་བྱས་སུ་སོང་བ་དངོས་མེད་གཉིས་ཀའང་འདུས་བྱས་ཏེ། དངོས་མེད་རྣམས་ཀྱང་དགག་བྱ་བཅད་པ་ལས་དེ་གྲུབ་ལ། དེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མི་གྲུབ་པས་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་རེས་འགའ་བའམ་འདུས་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དངོས་དངོས་མེད་གང་གི་ཡང་མཐར་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཉིད་བསལ་གཞག་མེད་པ་དང་རོ་གཅིག་པས་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པས་ན། རྒྱུད་ལས་
24-1-170b
སྐྱེ་བའམ་རྒྱུ་ལས་བཏགས་མི་དགོས་ཏེ་ཆོས་ཉིད་ཡེ་ནས་གནས་པ་ཡིན་པས་སོ། །མྱང་འདས་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ནི། རང་གི་གཉིས་སྣང་གི་རྟོག་པ་ལོག་པ་ཙམ་ལས་དེར་བཏགས་པ་སྟེ། དོན་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཡེ་ནས་འོད་གསལ་བའོ། །ཞེས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་འདིར་ཡང་ལན་བརྒྱ་ཕྲག་ཏུ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྲིད་ཞི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་ལམ་གྱིས་བསལ་སྟོབས་ཀྱིས་དྲི་མ་མཐའ་དག་ལོག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟུང་འཇུག་ཆེན་པོ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

此外，当被能取所取二取习气污染时，不能如实照见一切法大平等性之义，对于二取显现而言，显现为不同的有法、不同的时间及其不同的法性的二元法，因此不可能同时照见一切所知的二谛，然而，当道终智慧生起，从根本拔除二取习气时，由于照见平等性的究竟义，因此能同时照见平等性所摄的一切所知法与之一味，也不可能从中动摇，同时照见二谛，这是应当了知的。由于法性的本质上无有生灭，因此不能以前中后等相分别施设，不可思议的自性，然而，对于被二取污染的所化机，在显现三时生灭的视角中，每一刹那都了知所化相续与生灭诸法并作利益，从自显现的方面看，似乎是刹那般的遍智，因此也安立"遍智是无常的"。当与不了解真如道理的凡夫和外道辩论时，应当如此解释。
从自性上考量，自生智慧身与法性不可分割，无生灭的意义，三时中法性身恒常不变，因此"遍知一切相的智慧是无为常住"，如经中所说，密续中也如是宣说，这是各自内证甚深义后的确信中如是安立。
实际上，如所说："有法与无法是有为，涅槃是无为。"依缘而生的有为诸有法，以及依缘假立而成为有为的无实法，二者都是有为。无实法也是从遮除所破而成立，不依赖于此则不成立，因此是依他偶尔性或似有为的，而不住于有无二边的大涅槃是与无需遣立的法性一味，超越思议，故不需从相续中生起或从因上假立，因为法性本来安住。
涅槃似乎从因生起，仅是自己二取分别念消失而如此假立，实际上一切法本性涅槃，本来光明。如同此般若波罗蜜多经中上百次所说。
因此，本性涅槃、轮涅平等性之义，通过道遣除暂时障蔽的力量，一切垢染消失的真如大双运，被称为佛陀智慧身。


 །དེ་ལྟར་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ངོ་བོ་ཐ་དད་མེད་པར་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལྟར་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་གནས་སྐབས་མངོན་དུ་མ་བསྐྱེད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་མི་འབྱུང་ལ། རྣམ་སྨིན་མིན་པ་ཅི་ཙམ་གོམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ལ་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་མཐོང་བའི་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་མི་ནུས་སྙམ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་ན་གཅིག་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཀུན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མི་གྲུབ་ཀྱང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པས་ན་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པ་ལམ་གྱིས་བསལ་ནས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དེ་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཡང་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པ་སོ་སོ་
24-1-171a
རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཉིས་སུ་སྣང་ཞེན་ཅན་གྱི་ངོར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ལ། གཉིས་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་དྲུང་ནས་ཕྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་མེད་པར་གཉིས་མེད་རོ་མཉམ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡུལ་དང་སྐད་ཅིག་མའི་ཆ་བསགས་པ་ལས་འདས་པའི་མཁའ་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འབྲས་བུའི་ཡུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་བརྒྱད་སྟོང་པར། མི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་མདོ་ཚིག་གཅིག་པོ་དེས་བསྟན་པར་འགྲེལ་བ་ལས་བཤད་དེ། དམན་པའི་ཡིད་བྱེད་དང་བདེན་འཛིན་སོགས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བའི་དོན་དུ་འགྲེལ་ལོ། །མདོ་འདིར་ནི། ཆོས་འདི་ཡོངས་རྫོགས་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ། ཞེས་པའི་རྐང་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ལམ་གྱི་ཆོས་འདི་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གོམས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དུ། བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསྐྱེད་ནས་དེའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ།། ༈ །།
第八品说法身体性
ད་ནི་སྐབས་བརྒྱད་པ་སྦྱོར་གཞི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཆོས་སྐུའི་རང་བཞིན་བཤད་པ་ལ། སྣང་ཆ་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་
24-1-171b
པའི་ཆོས་དང་། སྟོང་པ་དབྱིངས་ཀྱི་ཆ་ཡེ་ནས་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་གི་ཆོས་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་དག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དབྱིངས་སྟོང་རྐྱང་གི་ཆ་ཙམ་མིན་ཏེ། གཞི་དུས་ནའང་སྟོང་རྐྱང་གི་ཆ་ཙམ་ཆོས་ཉིད་མཐར་ཐུག་པ་མིན་ལ། འབྲས་དུས་ནའང་དེའི་ཆ་ཙམ་སངས་རྒྱས་མིན་ཏེ་མེད་པར་དགག་པ་ཙམ་ལ་མཁྱེན་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྡུལ་ཙམ་མེད་པར་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་ཤིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་དེས་མཁྱེན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཞི་བ་ལྷས། འོན་ཏེ་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་ན་མི་ཤེས་འཇིག་པར་ཐལ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་སྐུ་བཞི་པོ་གང་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་མཁྱེན་པ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མིན་པར་འགྱུར་རོ།

 །དེ་ལྟར་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ངོ་བོ་ཐ་དད་མེད་པར་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལྟར་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་གནས་སྐབས་མངོན་དུ་མ་བསྐྱེད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་མི་འབྱུང་ལ། རྣམ་སྨིན་མིན་པ་ཅི་ཙམ་གོམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ལ་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་མཐོང་བའི་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་མི་ནུས་སྙམ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་ན་གཅིག་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཀུན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མི་གྲུབ་ཀྱང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པས་ན་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པ་ལམ་གྱིས་བསལ་ནས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དེ་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཡང་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པ་སོ་སོ་
24-1-171a
རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཉིས་སུ་སྣང་ཞེན་ཅན་གྱི་ངོར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ལ། གཉིས་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་དྲུང་ནས་ཕྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་མེད་པར་གཉིས་མེད་རོ་མཉམ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡུལ་དང་སྐད་ཅིག་མའི་ཆ་བསགས་པ་ལས་འདས་པའི་མཁའ་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འབྲས་བུའི་ཡུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་བརྒྱད་སྟོང་པར། མི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་མདོ་ཚིག་གཅིག་པོ་དེས་བསྟན་པར་འགྲེལ་བ་ལས་བཤད་དེ། དམན་པའི་ཡིད་བྱེད་དང་བདེན་འཛིན་སོགས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བའི་དོན་དུ་འགྲེལ་ལོ། །མདོ་འདིར་ནི། ཆོས་འདི་ཡོངས་རྫོགས་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ། ཞེས་པའི་རྐང་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ལམ་གྱི་ཆོས་འདི་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གོམས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དུ། བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསྐྱེད་ནས་དེའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ།། ༈ །།
第八品说法身体性
ད་ནི་སྐབས་བརྒྱད་པ་སྦྱོར་གཞི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཆོས་སྐུའི་རང་བཞིན་བཤད་པ་ལ། སྣང་ཆ་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་
24-1-171b
པའི་ཆོས་དང་། སྟོང་པ་དབྱིངས་ཀྱི་ཆ་ཡེ་ནས་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་གི་ཆོས་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་དག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དབྱིངས་སྟོང་རྐྱང་གི་ཆ་ཙམ་མིན་ཏེ། གཞི་དུས་ནའང་སྟོང་རྐྱང་གི་ཆ་ཙམ་ཆོས་ཉིད་མཐར་ཐུག་པ་མིན་ལ། འབྲས་དུས་ནའང་དེའི་ཆ་ཙམ་སངས་རྒྱས་མིན་ཏེ་མེད་པར་དགག་པ་ཙམ་ལ་མཁྱེན་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྡུལ་ཙམ་མེད་པར་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་ཤིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་དེས་མཁྱེན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཞི་བ་ལྷས། འོན་ཏེ་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་ན་མི་ཤེས་འཇིག་པར་ཐལ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་སྐུ་བཞི་པོ་གང་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་མཁྱེན་པ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མིན་པར་འགྱུར་རོ།

 །དེ་ལྟར་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ངོ་བོ་ཐ་དད་མེད་པར་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལྟར་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་གནས་སྐབས་མངོན་དུ་མ་བསྐྱེད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་མི་འབྱུང་ལ། རྣམ་སྨིན་མིན་པ་ཅི་ཙམ་གོམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ལ་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་མཐོང་བའི་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་མི་ནུས་སྙམ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་ན་གཅིག་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཀུན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མི་གྲུབ་ཀྱང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པས་ན་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པ་ལམ་གྱིས་བསལ་ནས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དེ་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཡང་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པ་སོ་སོ་
24-1-171a
རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཉིས་སུ་སྣང་ཞེན་ཅན་གྱི་ངོར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ལ། གཉིས་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་དྲུང་ནས་ཕྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་མེད་པར་གཉིས་མེད་རོ་མཉམ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡུལ་དང་སྐད་ཅིག་མའི་ཆ་བསགས་པ་ལས་འདས་པའི་མཁའ་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འབྲས་བུའི་ཡུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་བརྒྱད་སྟོང་པར། མི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་མདོ་ཚིག་གཅིག་པོ་དེས་བསྟན་པར་འགྲེལ་བ་ལས་བཤད་དེ། དམན་པའི་ཡིད་བྱེད་དང་བདེན་འཛིན་སོགས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བའི་དོན་དུ་འགྲེལ་ལོ། །མདོ་འདིར་ནི། ཆོས་འདི་ཡོངས་རྫོགས་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ། ཞེས་པའི་རྐང་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ལམ་གྱི་ཆོས་འདི་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གོམས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དུ། བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསྐྱེད་ནས་དེའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ།། ༈ །།
第八品说法身体性
ད་ནི་སྐབས་བརྒྱད་པ་སྦྱོར་གཞི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཆོས་སྐུའི་རང་བཞིན་བཤད་པ་ལ། སྣང་ཆ་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་
24-1-171b
པའི་ཆོས་དང་། སྟོང་པ་དབྱིངས་ཀྱི་ཆ་ཡེ་ནས་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་གི་ཆོས་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་དག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དབྱིངས་སྟོང་རྐྱང་གི་ཆ་ཙམ་མིན་ཏེ། གཞི་དུས་ནའང་སྟོང་རྐྱང་གི་ཆ་ཙམ་ཆོས་ཉིད་མཐར་ཐུག་པ་མིན་ལ། འབྲས་དུས་ནའང་དེའི་ཆ་ཙམ་སངས་རྒྱས་མིན་ཏེ་མེད་པར་དགག་པ་ཙམ་ལ་མཁྱེན་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྡུལ་ཙམ་མེད་པར་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་ཤིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་དེས་མཁྱེན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཞི་བ་ལྷས། འོན་ཏེ་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་ན་མི་ཤེས་འཇིག་པར་ཐལ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་སྐུ་བཞི་པོ་གང་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་མཁྱེན་པ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མིན་པར་འགྱུར་རོ།

 །དེ་ལྟར་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ངོ་བོ་ཐ་དད་མེད་པར་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལྟར་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་གནས་སྐབས་མངོན་དུ་མ་བསྐྱེད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་མི་འབྱུང་ལ། རྣམ་སྨིན་མིན་པ་ཅི་ཙམ་གོམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ལ་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་མཐོང་བའི་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་མི་ནུས་སྙམ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་ན་གཅིག་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཀུན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མི་གྲུབ་ཀྱང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པས་ན་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པ་ལམ་གྱིས་བསལ་ནས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དེ་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཡང་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པ་སོ་སོ་
24-1-171a
རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཉིས་སུ་སྣང་ཞེན་ཅན་གྱི་ངོར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ལ། གཉིས་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་དྲུང་ནས་ཕྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་མེད་པར་གཉིས་མེད་རོ་མཉམ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡུལ་དང་སྐད་ཅིག་མའི་ཆ་བསགས་པ་ལས་འདས་པའི་མཁའ་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འབྲས་བུའི་ཡུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་བརྒྱད་སྟོང་པར། མི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་མདོ་ཚིག་གཅིག་པོ་དེས་བསྟན་པར་འགྲེལ་བ་ལས་བཤད་དེ། དམན་པའི་ཡིད་བྱེད་དང་བདེན་འཛིན་སོགས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བའི་དོན་དུ་འགྲེལ་ལོ། །མདོ་འདིར་ནི། ཆོས་འདི་ཡོངས་རྫོགས་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ། ཞེས་པའི་རྐང་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ལམ་གྱི་ཆོས་འདི་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གོམས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དུ། བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསྐྱེད་ནས་དེའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ།། ༈ །།
第八品说法身体性
ད་ནི་སྐབས་བརྒྱད་པ་སྦྱོར་གཞི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཆོས་སྐུའི་རང་བཞིན་བཤད་པ་ལ། སྣང་ཆ་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་
24-1-171b
པའི་ཆོས་དང་། སྟོང་པ་དབྱིངས་ཀྱི་ཆ་ཡེ་ནས་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་གི་ཆོས་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་དག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དབྱིངས་སྟོང་རྐྱང་གི་ཆ་ཙམ་མིན་ཏེ། གཞི་དུས་ནའང་སྟོང་རྐྱང་གི་ཆ་ཙམ་ཆོས་ཉིད་མཐར་ཐུག་པ་མིན་ལ། འབྲས་དུས་ནའང་དེའི་ཆ་ཙམ་སངས་རྒྱས་མིན་ཏེ་མེད་པར་དགག་པ་ཙམ་ལ་མཁྱེན་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྡུལ་ཙམ་མེད་པར་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་ཤིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་དེས་མཁྱེན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཞི་བ་ལྷས། འོན་ཏེ་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་ན་མི་ཤེས་འཇིག་པར་ཐལ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་སྐུ་བཞི་པོ་གང་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་མཁྱེན་པ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མིན་པར་འགྱུར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
།དེ་ལྟར་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ངོ་བོ་ཐ་དད་མེད་པར་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལྟར་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་གནས་སྐབས་མངོན་དུ་མ་བསྐྱེད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་མི་འབྱུང་ལ། རྣམ་སྨིན་མིན་པ་ཅི་ཙམ་གོམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ལ་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་མཐོང་བའི་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་མི་ནུས་སྙམ་ན།
因此，如果无漏法的本质都无有差别，被平等法性所摄，而修行这条道路时，若未能现前成熟非异熟的状态，则其果位的异熟刹那也不会生起。虽然修习非异熟法至何程度，也无法在一刹那间产生能见一切所知的非异熟智慧。若有此疑惑：
ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་ན་གཅིག་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཀུན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མི་གྲུབ་ཀྱང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པས་ན་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པ་ལམ་གྱིས་བསལ་ནས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དེ་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཡང་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པ་སོ་སོ་
如果一切法确实以特性有差别地真实成立，那么即使现前一法也无法现前一切。然而，由于一切法皆在无相之界中同一模式，因此通过修行消除对无相真如的障碍并远离垢染时，就能见到真如。除真如外再无所谓的"显现"，显空不二即称为真如。这也是在大平等界中的同一状态，由各自自明了知，而非二元显现执着者所见。
24-1-171a
རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཉིས་སུ་སྣང་ཞེན་ཅན་གྱི་ངོར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ལ། གཉིས་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་དྲུང་ནས་ཕྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་མེད་པར་གཉིས་མེད་རོ་མཉམ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡུལ་དང་སྐད་ཅིག་མའི་ཆ་བསགས་པ་ལས་འདས་པའི་མཁའ་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འབྲས་བུའི་ཡུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །
自己所应了知的，而非如二元显现执着者所见那样。因此，对于法性不二大平等的义理，从根本拔除二执习气的智慧不存在主客体，而是成为不二大平等之味，因此具一切最胜相的空性本质，超越微尘与刹那部分积聚的遍虚空智慧身，即称为果位佛母一切种智。
ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་བརྒྱད་སྟོང་པར། མི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་མདོ་ཚིག་གཅིག་པོ་དེས་བསྟན་པར་འགྲེལ་བ་ལས་བཤད་དེ། དམན་པའི་ཡིད་བྱེད་དང་བདེན་འཛིན་སོགས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བའི་དོན་དུ་འགྲེལ་ལོ། །མདོ་འདིར་ནི། ཆོས་འདི་ཡོངས་རྫོགས་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ། ཞེས་པའི་རྐང་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ལམ་གྱི་ཆོས་འདི་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གོམས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དུ། བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསྐྱེད་ནས་དེའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ།། ༈ །།
注释中解释说，这样的刹那在《八千颂》中以"因不动摇故应知为菩萨"这一经文所表达，解释为不为下劣作意和实执等所动摇之义。本经中则以"菩萨完全成就此法后"一句来表示，意即：完全圆满前述因道的一切法，在最极修习的金刚喻定无间道中，生起如前所述与法界不二的异熟智慧刹那，在其解脱道上，该菩萨便成佛。
第八品说法身体性
ད་ནི་སྐབས་བརྒྱད་པ་སྦྱོར་གཞི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཆོས་སྐུའི་རང་བཞིན་བཤད་པ་ལ། སྣང་ཆ་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་
现在解释第八品，修习加行所得究竟果位——清净法身之自性。显现面为智慧本性的无漏力等诸法，以及
24-1-171b
པའི་ཆོས་དང་། སྟོང་པ་དབྱིངས་ཀྱི་ཆ་ཡེ་ནས་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་གི་ཆོས་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་དག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། །
空性界的方面本来不离不合的显空双运法性，当远离暂时垢染而现前时，其自性称为法性自性身，是如来智慧身的究竟状态。
འདི་དབྱིངས་སྟོང་རྐྱང་གི་ཆ་ཙམ་མིན་ཏེ། གཞི་དུས་ནའང་སྟོང་རྐྱང་གི་ཆ་ཙམ་ཆོས་ཉིད་མཐར་ཐུག་པ་མིན་ལ། འབྲས་དུས་ནའང་དེའི་ཆ་ཙམ་སངས་རྒྱས་མིན་ཏེ་མེད་པར་དགག་པ་ཙམ་ལ་མཁྱེན་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྡུལ་ཙམ་མེད་པར་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་ཤིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་དེས་མཁྱེན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཞི་བ་ལྷས། འོན་ཏེ་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་ན་མི་ཤེས་འཇིག་པར་ཐལ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །
这不仅仅是空界的单纯方面，因为即使在基位时，单纯的空性方面也非究竟法性；在果位时，仅此方面也非佛陀，因为如古代智者所说，在单纯否定中没有智慧等佛德的丝毫，这符合实际。又因为与佛陀证悟相关，所以也不适合说佛陀对它有所了知，如寂天所说："若有心故而了知，则无知者应灭失。"
དེས་ན་སངས་རྒྱས་སྐུ་བཞི་པོ་གང་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་མཁྱེན་པ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མིན་པར་འགྱུར་རོ།
因此，佛陀的四身无一不是一切种智的，若有不知，则非佛陀。


 །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའམ་མདོ་གཞན་ལས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་གི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ལ་སོ་སོར་དབྱེ་ན་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་དང་། ཟད་པར་བཅུ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་
24-1-172a
ཅད་དག་པ་བཞི་དང་། དབང་བཅུ་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བསུམ་དང་། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བག་ཆགས་ཡང་དག་བཅོམ་པ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། གཞི་ལམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་ནང་གསེས་བརྒྱ་དང་ཞེ་དྲུག་པོ་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མིང་མཐུན་ཡང་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་སྤྲོས་པ་ཞི་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་པ་ལ་ལྡོག་ཆ་ནས་བསྟན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་སོགས་ནི་སློབ་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མིན་པ་ཉིད་དོ། །སངས་རྒྱས་དེ་ཡང་ཕྱོགས་དུས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་ལ་གང་འདུལ་གྱི་སྐུ་དང་གསུང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཆར་བ་དང་། ནམ་མཁས་གར་ཁྱབ་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལ་མཛད་པས་ཁྱབ་པས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་དང་། དུས་ཕྱི་མའི་མུ་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ཉིད་འོག་མིན་དུ་གདུལ་བྱ་ས་བཅུའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མཚན་དཔེ་གསལ་རྫོགས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྣང་བར་མཛད་ཅིང་དུས་རྟག་པ་རྒྱུན་གྱི་འཁོར་ལོར་བཞུགས་པ་ངེས་པ་ལྔ་ལྡན་གྱི་ལོངས་སྐུ་དང་། ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་སྐུ་དེ་ཉིད་གང་ལ་གང་འདུལ་དུ་ཤར་བའི་སྐུ་གང་གིས་སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་བར། འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དུས་མཉམ་དུ་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཛད་པ་དེ་ནི་གདུལ་བྱ་སོ་སོའི་ངོ་སྐལ་ལ་སྣང་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་
24-1-172b
ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྐུ་བཞི་པོ་ནི་འབྲས་བུའོ། །ཡང་ན་ཆོས་སྐུ་དང་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། དག་པ་གཉིས་ལྡན་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཆ་ནས་དབྱིངས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ལ། དེའི་མཁྱེན་ཆ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་གི་ལྡོག་ཆ་ནས་ཆོས་སྐུར་བཞག་པ་ལས་དོན་ལ་དག་པ་གཉིས་ལྡན་དབྱིངས་ཡེ་ཟུང་འཇུག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཙམ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས། ཆོས་སྐུ་ལོངས་སྐུ་སྤྲུལ་སྐུ་གསུམ་དང་ཕྲིན་ལས་དང་བཞི་ལ་འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་མཚོན་བྱེད་ཆོས་བཞིར་བཞེད་པའང་ཡོད་ལ། ཕྲིན་ལས་ནི་ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཡིན་པས་རྟོགས་པ་དང་ཕྲིན་ལས་གཉིས་ཀ་རང་གཞན་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པས་ཕྲིན་ལས་ལོགས་སུ་མི་རྩི་བར་སྐུ་བཞི་པོ་ཉིད་ཆོས་སྐུ་མཚོན་པའི་ཆོས་བཞིར་འཆད་དེ། དེ་གཉིས་དོན་ལ་འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
对于法性自性身，或如其他经中所说的金刚智慧身，其一切种相的智慧之知晓方面称为智慧法身。这一切种智慧的自性身，若分别区分，包括三十七菩提分、四无量、八解脱、九次第等至、十遍处、八胜处、无烦恼、愿智、六神通、四无碍解、四一切
24-1-172a
相清净、十力、十力、四无畏、三不护、三念住、不忘失法性、永断习气、大悲、十八不共法、基道一切种智等。如是二十一类无漏法，细分为一百四十六种，称为法身。这些菩提分等虽然名称相同，但由于是远离心心所戏论、不二智慧的观照，从差别角度展示，因此佛陀的菩提分等是不共于学位者的。
这佛陀能对方位时间的所化机以任何调伏方式之身语一切相任运显现，并以事业遍及虚空所及的一切众生，因此遍及一切方位，又因为直至未来际都无有穷尽，所以也称为恒常。
这智慧身在色究竟天，对十地菩萨众生以相好圆满明显的形象显示大乘法，恒常安住于不断的时轮中，具足五决定的受用身；而这一切种相智慧身随缘显现的身形，只要轮回未尽，对众生同时无勤任运成办各种利益，这对各别所化机而显现的称为化身
24-1-172b
。这样的四身即是果位。
或者，将法身与法性自性身合为一体，从具二清净的解脱角度，与法界不二的智慧身是法性身；从其智慧方面，以二十一类无漏法的差别方面安立为法身。但实际上，具二清净法界智慧双融的智慧身并无差别。因此有人主张法身、受用身、化身三者加上事业共四法为果位法身的能表四法。由于事业是法身的事业，证悟与事业两者都是自他二利任运成就的佛法，故不单独计算事业，而将四身本身解释为表示法身的四法。这两种说法实际上并不相违。


 །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བརྙེས་ནས་དེའི་བྱིན་རླབས་ལས་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛད་ན། ཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་དུ་ཡོད་སྙམ་ན། སྤྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་བདེ་མཐའ་ཡས་པ་རྟག་ཁྱབ་ཏུ་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཚད་མེད་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་ཕྲིན་ལས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དུ་གསུངས་ཏེ། ཚོགས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཞི་བའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་རྟེན་བདེ་འགྲོར་འགོད་པའི་ལས་མཛད་པ་དང་།བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་འགོད་པ་དང་། ཀུན་བྱང་གི་བླང་དོར་ཤེས་པ་བདེན་བཞི་ལ་འགོད་པ་དང་། བསམ་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་དམིགས་ནས་དེ་དག་གི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་འགོད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་
24-1-173a
ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་འགོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་སུ་བགྲོད་པའི་ལམ་དགེ་བཅུ་དང་དུ་ལེན་པ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འགོད་པ་དང་། སྦྱོར་ལམ་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་བྱུང་གིས་རྟོགས་པ་ལ་འགོད་པ་དང་། མཐོང་ལམ་དུ་གཉིས་སྣང་གི་སྤྲོས་པ་ཟད་པ་ལ་འགོད་པ་དང་། སྒོམ་ལམ་ས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པར་བརྡ་ཙམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་ལ་འགོད་པ་དང་། ས་བཞི་པ་ལྔ་པ་དྲུག་པ་གསུམ་དུ་ཆོས་ཀུན་ལ་བདེན་ཞེན་གྱིས་དམིགས་པ་མེད་པ་ལ་འགོད་པ་དང་། ས་བདུན་པར་ཐབས་མཁས་ཀྱིས་ལུས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་འགོད་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པར་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱིས་མཚོན་པས་ལམ་གསུམ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མཐའ་དག་བཟློག་པ་དང་། དེའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་རྩོལ་མེད་དུ་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བ་དང་བཞི་ལ་འགོད་དོ། །ས་དགུ་པར་སངས་རྒྱས་པར་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོབ་པར་ངེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས་ཆོས་བསྟན་པ་སོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཚད་མེད་འགྲུབ་པ་གཉིས་ལ་འགོད་པ་དང་། ས་བཅུ་པར་དབང་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཀུན་ཏུ་བྱོན་ནས་སངས་རྒྱས་བརྟེན་པ་དང་མཆོད་ཅིང་ཆོས་ཉན་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གི་རྟོགས་པ་གོང་དུ་འཕེལ་བ་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་
24-1-173b
འགྲུབ་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་བདེན་བཞི་རྫོགས་པར་མངོན་སུམ་མཐོང་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཟད་པར་སྤོང་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེའི་གཞི་མཚན་འཛིན་མེད་པའི་ཚུལ་དང་། ཆོས་ཀུན་མཉམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དྲི་མ་རྣམ་པར་བྱང་བ་མཆོག་ཏུ་རྫོགས་པ་དང་། ཚོགས་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། འདུས་བྱས་འཁོར་བ་དང་འདུས་མ་བྱས་མྱང་འདས་ལ་ཐ་དད་པར་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའམ་མི་དམིགས་པ་སྲིད་ཞི་མཉམ་པ་ཉིད་སློབ་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་ལ་འགོད་པ་དང་། མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འགོད་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཉེར་བདུན་ནོ། །མདོར་བསྡུས་ན་ལམ་གྱི་རྟེན་དང་ལམ་དང་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པ་འབྲས་བུ་ལ་འགོད་པའི་སྒོ་ནས་ནམ་མཁའ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཇི་སྲིད་དུ་ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།

获得智慧法身后，由其加持而生起的两种色身无间断地在轮回中展开事业，那么这些事业有多少种类呢？一般而言，为众生所做的利益安乐无量，恒常遍及的事业虽然无法计量，但简要来说，共有二十七种事业：
在资粮道上，令众生得到寂静地位的基础，安置于善趣的事业；安立于四摄法中；令知善恶取舍的四谛；发起观想众生利益，如实行持的菩提心；修行六度
24-1-173a
的实践；趋向成佛之道，修行十善的律仪；在加行道上，通过修习而证悟空性；在见道上，令二取戏论灭尽；在修道二地和三地上，具足通达名言智慧的持戒和忍辱；在第四、第五、第六地，不以实执缘取一切法；在第七地，以善巧方便成熟有情；在第八地，以广大福德菩萨道为标志而现知三道，以圆熟无分别智而遣除一切执着，由此无勤获得殊胜菩提，掌控清净佛土等四种成就；在第九地，确定一生成佛，以获得四无碍解而通过说法等事业成办无量众生利益；在第十地，获得殊胜权力后，前往一切佛土，依止、供养诸佛并听闻佛法等无量功德；菩提分证悟无尽增长；二资粮事业不失而成就佛果
24-1-173b
；广泛圆满现见四谛；彻底断除四颠倒；了知此颠倒的基础无所执取；通达一切法平等，圆满最胜垢染清净；圆满一切资粮；不了知或不执著有为轮回与无为涅槃的差别，即学道智慧究竟的轮涅平等；最后安立于究竟果位不住涅槃。如是共二十七种。
简言之，从安置于道的基础、道路本身以及道的究竟果位的方式，尽虚空及众生之际，事业无间断地运行。


 །དེ་ལྟ་བུའི་སྐབས་བརྒྱད་པ་སྟོན་པའི་མདོ་ནི་སྐབས་འདིར། ཡོངས་དག་ཞིང་དང་སོགས་རྐང་པ་གསུམ་སྟེ། སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བཅོམ་པའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་པ་འབྲས་བུའི་མཆོག་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་སྐུ་བཞི་ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི། འདི་ལྟར་གནས་གྱུར་མཐར་ཐུག་ཐོབ་པས་ཞིང་ཁམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འོག་མིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་རྒྱ་ཁྱོན་ཚད་ལས་འདས་པར། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་
24-1-174a
མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུས་མཛེས་པར་སྤྲས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་བཞུགས་པའི་འཁོར་དུ། སེམས་ཅན་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ས་བཅུའི་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བསྟན་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་ནས་རྗེས་སུ་འཛིན་ལ། དེའི་རང་བཞིན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ། དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་འཛིན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཐུགས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་གི་རྒྱུད་དམ་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ལ། དེ་ཉིད་གང་ལ་གང་འདུལ་དུ་སྣང་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྣ་ཚོགས་པར་བསྟན་ནས། ཕྱོགས་བཅུར་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཅན་དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཞིང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བརྙེས་པ་དེས་ནམ་མཁའ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཇི་སྲིད་དུ་ཕྲིན་ལས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་ཕན་བདེའི་ཆོས་ཚུལ་མ་ལུས་པ་ཀུན་རྣམ་པར་རྟོག་མེད་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཟད་པ་དང་ཇི་སྙེད་པའི་དོན་ཏེ་དེར་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་གྱུར་པ་མཐར་ཐུག་པ་བརྙེས་ནས། སྣོད་བཅུད་དག་པ་གང་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ། ཕྱོགས་བཅུའི་ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པར་བསྟན་པའི་རྒྱལ་
24-1-174b
མཚན་བསྒྲེངས་ཤིང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དུང་འབུད་པ་དང་། འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྔ་བོ་ཆེ་རྒྱ་ཆེར་བསྒྲགས་པའི་སྒོ་ནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་སམ་གདུང་རྒྱུན་ནམ་རྒྱུད་མི་འཆད་ཅིང་ཕན་བདེའི་ཆོས་ཀུན་མི་ནུབ་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །མཇུག་སྡུད་གཏད་པ་ནི། འགྲོ་བའི་ནད་གསོ་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་སྟེ། འདི་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་ཕྲིན་ལས་ལ་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐབས་བརྒྱད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་དོན་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ན། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་གཏན་ལ་དབབ་བྱའམ་བསྒོམ་བྱ་དང་། དེའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་རྫོགས་དང་། དེ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་རྩེ་མོ་དང་། དེའི་གོ་རིམ་མཐར་གྱིས་པ་དང་། དེའི་མཐའ་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་དང་། དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆོས་སྐུའི་གནས་སྐབས་ཏེ་དྲུག་ཏུ་བྱ་ཞིང་།ཡང་ན་ཡུལ་གཏན་ལ་དབབ་བྱ་མཁྱེན་པ་གསུམ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་རྫོགས་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་སྦྱོར་བ་དངོས་དང་། ཆོས་སྐུ་ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པ་འབྲས་བུ་སྟེ་གསུམ་དུ་འདུའོ།

这样的第八品所诠释的经文，在此部分：
清净土等三个诗句。以金刚喻定摧毁二障及习气的解脱道上，成就一切种相智慧身、断证究竟、最胜果位、不住涅槃、无上大菩提；彼时四身及事业任运成就，即：获得究竟转依后，于清净刹土色究竟天法界宫殿广大无量处，智慧身
24-1-174a
以三十二相、八十随好庄严的圆满受用身本性安住，其眷属中有已清净相续的十地大菩萨众，为他们宣说大乘法而令成熟摄受。其自性是佛陀相续，即法界与智慧不二的自性身，执持三世一切佛非各别不异法性智慧身的自性。其心即是一切种智慧无漏法二十一种类的相续或自性，完全执持法身本体，彼身随何所化机而显现为各种化身，遍于十方摄持三乘种性僧伽相续。获得金刚智慧身者尽虚空及众生之际，以二十七种事业方式，对轮回与寂静的一切利乐法义，无分别如如意宝般任运摄持。
此处"相续"是指不尽及一切义，是摄持彼类一切之义。获得究竟清净转依后，于净土净情中现前圆满成佛时，高竖十方遍虚空之教法胜幢
24-1-174b
，吹响正法螺，广宣圣法大鼓，以此方式使三宝种姓或传承或相续不断，并使一切利乐之法不衰而完全摄持。
结语部分："救众生疾病"等一颂。耶谢夏巴将此颂释为事业相关。
这样在八品中所诠释的内容可归纳为六义：成为三智体性的所抉择或所修习的性相；其圆满加行；转为极致的顶加行；其次第渐次加行；其边际刹那加行；其成熟的法身状态六种。或者说：所抉择对境三智为加行之因；圆满等四种为正加行；法身及事业为果，共三类。


 །དེ་ལྟ་བུའི་ཆིང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་འཆད་པ་ནི། རྒྱལ་ཚབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་དང་སྦྱར་བས་ན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ངེས་པ་རྙེད་པའི་སྒོ་ཡིན་པས་ཅི་ནས་གལ་ཆེ་བས། ཤེར་ཕྱིན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ། བམ་པོ་སུམ་བརྒྱ། ཞུས་ལན་བརྒྱ་ཉི་ཤུ། རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག འགྲེས་རྐང་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད། འགྲེས་རྩ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ། བཤད་ཐབས་རྣམ་པ་ལྔ། ལེའུ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་ལྡན་པ་ཅན་ནས་སྡུད་པའི་བར་གྱི་ཡུམ་དྲུག་པོ་ཀུན་ལ་སྦྱར་དུ་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་ཡོན་ཏན་
24-1-175a
རིན་པོ་ཆེ་སྡུད་པ་འདི་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་བས་གཞན་ལའང་དོན་གྱིས་ཤེས་ཤིང་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་གནད་མ་ལུས་པ་ཁོང་དུ་ཆུབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཅི་ནས་ཀྱང་གུས་རྟག་གི་བརྩོན་པས་འཇུག་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ངས་ཁྱོད་ལ་ཇི་སྙེད་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀུན་བརྗེད་ཅིང་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཚིག་ཟུར་ཙམ་ཉམས་པ་མི་རུང་བས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བྱས་པ་གཟོ་ཞིང་དྲིན་དུ་དྲན་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཤེར་ཕྱིན་འདི་མ་ཉམས་པར་ཟུངས་ཞེས་གདམས་པར་མཛད་པ་ལྟར་དོན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

以此缘由解释般若波罗蜜多的论著，若结合佛子大菩萨的口诀，则能对深广义理获得殊胜的确定解，因此尤为重要。般若十万颂、三百卷、一百二十问答、十一品类、一百零八段、三百六十支分、五种解释方式、七十二品，从《十万颂》到《摄颂》等六部般若经均可应用，而这一切的精髓功德
24-1-175a
宝藏《摄颂》与其良好结合，对其他内容也能以义理理解，并领会一切深广要义，因此务必以恭敬持续精进投入。如来对阿难所言："我对你所说的一切法若遗忘退失，尚可原谅，但般若波罗蜜多哪怕一字退失都不可以。因此，你应以报答如来恩德之心持此般若，令其不失。"此教诲表明般若的重要性。


 །འཕགས་པའི་ལུང་གིས་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་འཇུག །གནད་ལྡན་ཚིག་གིས་ཡང་དག་རྟོགས་པ་བསྐྱེད། །ཆོས་མཆོག་ལེགས་པར་བཤད་རྣམས་རྙེད་དཀའ་བས། །འདམ་ལས་ནོར་བུ་བཞིན་དུ་མཁས་པས་ཟུངས། །ལྷག་བསམ་དག་པས་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་བའི་སྲས། །གང་ནས་གཤེགས་པའི་ལམ་བཟང་མཚོན་ཕྱིར་དུ། །གཅིག་ཏུ་འབད་པའི་དགེ་ཚོགས་ཟླ་འོད་ལྟར། །མཆོག་ཏུ་དག་པ་གང་ཞིག་ཐོབ་པ་དེས། །ཕྱོགས་དུས་མུ་མཐའ་སྲིད་དུ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ། །མི་ཉམས་འཛིན་པའི་སྨོན་ལམ་མཐུས་གྲུབ་སྟེ། །ལྷག་པའི་ལྷ་མཆོག་བྱམས་དང་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི། །དགོངས་པ་ཇི་བཞིན་བདག་གིས་འགྲུབ་གྱུར་ཅིག །ཅེས་པའང་ཆོས་ཚུལ་འདི་ལ་རིང་ནས་མོས་པའི་མཐུ་བརྟན་པ་འཇམ་དཔལ་དགྱེས་པས་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པ་མི་ཟད་མེ་ཁྱི་ཁྲུམས་ཟླའི་ཉེར་ལྔ་ལ་གྲུབ་པར་བགྱིས་པ་འདིས་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་
24-1-175b
ཏུ་རྒྱས་པར་གྱུར་ཅིག། །།ཨོཾ་སྭ་སྟི། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སྙིགས་མ་ལྔ་བདོའི་འགྲོ། །རྗེས་བཟུང་པད་དཀར་ལྟར་བསྔགས་རྒྱལ་བ་དེའི། །རིན་ཆེན་ཆོས་མཛོད་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་མཆོག་འདི་ལགས། །ནང་གི་རྣལ་འབྱོར་ཟབ་མོའི་སྟོབས་ཁོ་ནས། །ཆོས་ཚུལ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་མཆོག་ཐོབ་པ། །ཡེ་ཤེས་སྤྱན་དང་ལྡན་པའི་རིག༷་འཛིན༷་ནི། །འགྲོ་འདུལ་དཔའ་བོ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ། །སྣ༷་ཚོགས༷་རང༷་སར་གྲོལ༷་བའི་སྔགས་འཆང་དེས། །རྒྱལ་བ་མི་ཡི་སེང་གེའི་ཕྲིན་ལས་རྒྱུན། །དུས་ཀྱི་མཐར་ཡང་མི་ཉམས་འཕེལ་བའི་ཕྱིར། །ཐུགས་བསྐྱེད་དག་པས་བསྐུལ་ཞིང་སྤར་དུ་བསྒྲུབས། །འདི་ཡི་ལེགས་བྱས་ཟླ་འོད་ཀུནྡ་ལྟར། །མཆོག་ཏུ་དག་པའི་བདག་ཉིད་གང་ཐོབ་པ། །འཁོར་གསུམ་དམིགས་པས་མ་བསླད་ཆོས་དབྱིངས་ངང་། །ཐབས་མཁས་ཟབ་མོས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བྱས་པས། །ཆོས་ཚུལ་འདི་ལ་འབྲེལ་ཐོགས་གཙོ་བྱས་ཏེ། །མ་ལུས་འགྲོ་བ་ཀུན་ཀྱང་ཀུན་བཟང་དང་། །འཇམ་པའི་དབྱངས་བཞིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི། །རྣམ་ཐར་རྒྱ་མཚོར་མངའ་དབང་འབྱོར་བར་ཤོག །བསྟན་འཛིན་དམ་པ་ཞབས་བརྟན་བཞེད་པ་གྲུབ། །བསྟན་པ་རིན་ཆེན་ཕྱོགས་བརྒྱར་རྒྱས་པ་དང་། །མཁའ་ཁྱབ་འགྲོ་ཀུན་བདེ་ཞིང་ཆོས་དང་ལྡན། །ཀུན་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུའི་གནས་ཐོབ་ཤོག །རྒྱལ་བ་ཉི་མ་དམ་ཆོས་འོད་ཟེར་ཅན། །ཚོགས་མཆོག་པདྨའི་ཚལ་རབ་རྣམ་རྒྱས་པ། །དགེ་ལེགས་ཉིན་མོར་བྱེད་པའི་དཔལ་དེས་ནི། །རྨད་བྱུང་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་དུ་འབར་གྱུར་ཅིག །ཅེས་པའང་
24-1-176a
རིག་འཛིན་སྣ་ཚོགས་རང་གྲོལ་མཆོག་གིས་གཞུང་འདི་སྤར་དུ་བསྒྲུབ་པར་བཞེད་པའི་ཚེ། སྤར་བྱང་སྨོན་ཚིག་ཏུ་གཞུང་རྩོམ་པ་པོ་མི་ཕམ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་དགའ་བ་ཆུ་འབྲུག་གི་ལོའི་ཁྲུམས་སྟོད་ཟླ་བའི་ཚེས་གཟའ་རྒྱུ་སྐར་དགེ་བའི་དུས་ཀྱི་ཆར་གང་ཤར་སྨྲས་པ་དགེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག ཅེས་པའང་རྫོགས་སྤྲུལ་ལྔ་པ་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་སྤར་དུ་བསྒྲུབ་དགེས་འབྲེལ་ཐོག་མ་གྱུར་རྣམ་མཁྱེན་རྫོགས་བྱང་མྱུར་ཐོབ་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག མངྒ་ལཾ། དགེའོ། ། དགེའོ།

以圣者教法进入深奥义理，
以具要之语生起正确证悟。
善说正法难以获得，
如泥中珠宝应由智者执取。
以清净增上意乐，为显示佛及佛子
所行之善道而精进修持，
如同月光般的善资粮，
已获得极其清净者，
愿以方位时间尽所有之际，
通过不失持佛母之愿力成就，
如同至尊弥勒与文殊
之意趣一般，愿我得以成就。
此文由长久信奉此法门、信力稳固的蒋巴给巴（文殊欢喜）于第十五绕迥（藏历周期）不尽火狗年七月二十五日完成。愿以此令珍贵佛法于一切方位时处
24-1-175b
增盛！
嗡娑底！以大悲摄受五浊末世众生，
如白莲花般受赞誉的佛陀，
其珍贵法藏的一切精髓，
即是此最胜般若波罗蜜多。
唯依内瑜伽深奥之力，
对此法门获得最胜信解，
具足智慧眼的持明者，
名为调伏众生英雄金刚，
持咒者"各种自解脱"，
为使佛陀人狮事业传承
乃至时末亦不衰而增长，
以清净发心劝请并付梓。
此善行如月光与白花般
所获至极清净本质，
未被三轮执著所染，法界中
以善巧深妙方便回向，
愿与此法门有缘者为主，
一切无余众生皆如普贤、
文殊菩萨般成就不可思议
解脱大海的自在。
愿正法持有者长久住世愿望成就，
珍贵佛法于百方增盛，
遍空众生安乐具法，
愿一切获得智慧法身境界。
佛陀日轮正法光芒，
最胜僧团莲园广大开敷，
以此善妙白昼之庄严，
愿炽盛殊胜吉祥！
24-1-176a
此文由持明各种自解脱尊者欲付此论于梓之时，作为版权祈愿文，由论著作者弥旁南嘉巴于欢喜水龙年七月上旬日月星宿皆吉之时随心所说。愿成善妙！此文由第五化身图丹确吉多杰付梓，愿成为首要因缘，速证遍智圆满菩提！芒嘎蓝！善哉！善哉！


། །།
24-1-176b
empty page
24-2-1a


目录
集疏入佛母妙言中随经论方便.米旁言教
说隐义如道现观
第一品发心
第二品思三乘道
第三品基智
第四品等正加行
第五品顶加行
第六品次第加行
第七品刹那加行
第八品说法身体性

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
24-1-176b
空白页
24-2-1a
目录
集疏入佛母妙言中随经论方便.米旁言教
说隐义如道现观
第一品发心
第二品思三乘道
第三品基智
第四品等正加行
第五品顶加行
第六品次第加行
第七品刹那加行
第八品说法身体性


